Disa fëmijë i hanë me kënaqësi ushqimet e buta, por refuzojnë ato krokante. Të tjerë pranojnë vetëm ushqime të bluara dhe nuk dëshirojnë të provojnë ushqime me copa. Për shumë prindër, këto sjellje mund të jenë shqetësuese, veçanërisht kur fëmija refuzon vazhdimisht ushqime të reja.

Megjithatë, refuzimi i disa teksturave nuk është gjithmonë shenjë e një problemi. Ai mund të lidhet me fazën e zhvillimit, ndjeshmërinë shqisore, përvojat e mëparshme me ushqimin apo aftësitë e përtypjes.

Të kuptuarit e arsyeve që qëndrojnë pas këtij refuzimi mund t’i ndihmojë prindërit ta mbështesin fëmijën pa e kthyer ushqyerjen në një përvojë stresuese.

Çfarë është ndjeshmëria ndaj teksturës së ushqimit?

Tekstura është mënyra si ndihet ushqimi në gojë: i butë, krokant, i lëngshëm, ngjitës, i fortë apo me kokrriza.

Disa fëmijë janë më të ndjeshëm ndaj këtyre karakteristikave. Për shembull, një fëmijë mund ta pëlqejë pataten në formë pureje, por ta refuzojë të njëjtën patate kur është e prerë në copa.

Kjo ndodh sepse përjetimi i ushqimit nuk lidhet vetëm me shijen. Pamja, aroma, temperatura dhe mënyra si ndihet ushqimi në gojë ndikojnë gjithashtu në pranimin e tij.

Zhvillimi i aftësive të përtypjes

Foshnjat nuk lindin me aftësinë për të përtypur të gjitha llojet e ushqimeve.

Gjatë muajve të parë të ushqyerjes plotësuese, ato mësojnë gradualisht të lëvizin ushqimin brenda gojës, ta përtypin dhe ta gëlltisin.

Sipas Qendrave Amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC), teksturat e ushqimit duhet të përshtaten me moshën dhe aftësitë zhvillimore të fëmijës.

Rreth moshës gjashtë muajsh, shumë foshnja janë të gatshme të fillojnë ushqimet plotësuese, ndërsa më pas mund të njihen gradualisht me tekstura më të larmishme.

Nëse një fëmijë ka pasur pak mundësi të provojë tekstura të ndryshme, kalimi drejt ushqimeve me copa mund të kërkojë më shumë kohë dhe praktikë.

Ndjeshmëria shqisore mund të ndikojë në ushqyerje

Disa fëmijë reagojnë më fuqishëm ndaj ndjesive që krijohen gjatë ngrënies.

Ata mund të mos e pëlqejnë ndjesinë e ushqimeve ngjitëse, si pureja e trashë, ose të refuzojnë ushqime që përmbajnë njëkohësisht pjesë të buta dhe të forta.

Për shembull, një fëmijë mund ta hajë jogurtin e zakonshëm, por të refuzojë jogurtin me copa frutash.

Ndjeshmëria ndaj teksturës mund të shfaqet edhe te fëmijët me zhvillim tipik. Në disa raste, ajo mund të jetë pjesë e vështirësive më të gjera shqisore ose të ushqyerjes.

Megjithatë, vetëm refuzimi i një teksture nuk mjafton për të përcaktuar ndonjë diagnozë.

Përvojat e pakëndshme me ushqimin

Një përvojë e mëparshme mund të ndikojë në mënyrën si fëmija reagon ndaj një ushqimi.

Nëse fëmija është frikësuar gjatë ngrënies, ka pasur të vjella apo ka përjetuar vështirësi me gëlltitjen, ai mund të bëhet më i kujdesshëm ndaj teksturave të ngjashme.

Gjithashtu, presioni për të ngrënë mund ta rrisë kundërshtimin dhe ta bëjë kohën e ushqimit më stresuese.

Për këtë arsye, është e rëndësishme që ushqyerja të zhvillohet në një mjedis të qetë, pa detyrim apo ndëshkim.

Pse disa fëmijë pranojnë vetëm ushqime të njohura?

Gjatë fëmijërisë së hershme, është e zakonshme që fëmijët të bëhen më përzgjedhës ndaj ushqimeve.

Kjo sjellje mund të përfshijë refuzimin e shijeve, ngjyrave dhe teksturave të reja.

Një fëmijë që është mësuar me makarona të buta mund të hezitojë të provojë perime krokante, edhe nëse më parë i ka konsumuar në formë pureje.

Pranimi i një ushqimi të ri shpesh kërkon ekspozime të përsëritura. Fëmija mund të ketë nevojë fillimisht ta shohë, ta prekë apo ta nuhasë ushqimin përpara se të vendosë ta provojë.

Si mund t’i ndihmojnë prindërit?

Qasja më e dobishme është njohja graduale me tekstura të ndryshme, duke respektuar ritmin dhe aftësitë e fëmijës.

Disa mënyra praktike janë:

• Ofroni ushqime me tekstura të përshtatshme për moshën dhe zhvillimin.
• Prezantoni gradualisht tekstura të reja krahas ushqimeve që fëmija tashmë i pranon.
• Lejojeni fëmijën ta prekë dhe ta eksplorojë ushqimin, edhe nëse nuk e ha.
• Shmangni detyrimin për ta përfunduar pjatën.
• Hani së bashku, në mënyrë që fëmija të vëzhgojë të tjerët duke konsumuar ushqime të ndryshme.
• Ruani një rutinë të qëndrueshme të vakteve.

Është e rëndësishme që ushqimi të përgatitet në forma të sigurta për moshën, duke shmangur ushqimet që paraqesin rrezik mbytjeje.

A duhet ta detyrojmë fëmijën të provojë ushqimin?

Detyrimi zakonisht nuk është një strategji e dobishme.

Kur fëmija përjeton presion gjatë ngrënies, ai mund të zhvillojë edhe më shumë kundërshtim ndaj ushqimeve të caktuara.

Në vend të kësaj, prindërit mund të ofrojnë ushqime të ndryshme dhe t’i japin fëmijës mundësinë të vendosë sa do të hajë, duke respektuar sinjalet e urisë dhe ngopjes.

Një ushqim që refuzohet sot mund të pranohet pas disa javësh apo muajsh. Durimi dhe përsëritja pa presion janë shpesh më të dobishme sesa përpjekjet për ta bindur fëmijën me çdo kusht.

Kur duhet të kërkojmë ndihmë profesionale?

Megjithëse përzgjedhja e ushqimeve është e zakonshme, disa shenja kërkojnë vlerësim nga pediatri.

Këshillimi profesional është veçanërisht i rëndësishëm nëse fëmija:

• Kollitet, mbytet ose ka vështirësi të përsëritura gjatë ngrënies.
• Ka vështirësi të dukshme me përtypjen ose gëlltitjen.
• Pranon një numër shumë të kufizuar ushqimesh.
• Nuk shton peshë siç pritet ose humb peshë.
• Ka të vjella të shpeshta ose shqetësim të madh gjatë vakteve.
• Nuk arrin të përparojë drejt teksturave të përshtatshme për moshën.

Në varësi të situatës, pediatri mund të rekomandojë vlerësim nga profesionistë të specializuar në ushqyerjen dhe gëlltitjen e fëmijëve.

Nëse fëmija nuk mund të marrë frymë, të qajë apo të kollitet në mënyrë efektive gjatë ngrënies, kjo është urgjencë dhe kërkon veprim të menjëhershëm.

Çdo fëmijë ka ritmin e vet

Refuzimi i disa teksturave mund të jetë pjesë e zhvillimit normal, por ndonjëherë mund të tregojë vështirësi që kërkojnë mbështetje shtesë.

Për prindërit, është e rëndësishme të vëzhgojnë jo vetëm çfarë refuzon fëmija, por edhe mënyrën si përtyp, gëlltit dhe sillet gjatë vakteve.

Qëllimi nuk është që fëmija të pranojë menjëherë çdo ushqim, por të krijojë gradualisht një marrëdhënie të sigurt dhe pozitive me ushqimin, përmes durimit, eksplorimit dhe mbështetjes së vazhdueshme.