Gjuha e bardhë është një ndryshim që shumë njerëz e vërejnë gjatë larjes së dhëmbëve ose në mëngjes, pas zgjimit. Në shumicën e rasteve, ajo lidhet me grumbullimin e baktereve, mbetjeve ushqimore dhe qelizave të vdekura në sipërfaqen e gjuhës. Megjithatë, në disa raste mund të jetë shenjë e tharjes së gojës, infeksioneve ose gjendjeve të tjera që kërkojnë vëmendje.

Edhe pse jo gjithmonë tregon një problem shëndetësor, është e rëndësishme të vërehet nëse shtresa e bardhë largohet pas pastrimit, nëse shoqërohet me dhimbje ose djegie dhe sa gjatë vazhdon.

Pse bëhet gjuha e bardhë?

Sipërfaqja e gjuhës përmban papila të vogla, ndërmjet të cilave mund të grumbullohen baktere, qeliza të vdekura dhe mbetje ushqimore. Kur këto grumbullohen, mund të krijojnë një shtresë të bardhë ose të verdhë.

Ky ndryshim mund të jetë më i dukshëm në mëngjes, kur gjatë gjumit prodhohet më pak pështymë dhe goja thahet. Higjiena e pamjaftueshme orale, pirja e duhanit dhe dehidratimi mund ta favorizojnë gjithashtu shfaqjen e saj.

Cilat janë shkaqet më të zakonshme?

1. Higjiena e pamjaftueshme e gojës

Kur gjuha nuk pastrohet rregullisht, bakteret dhe mbetjet mund të grumbullohen në sipërfaqen e saj. Kjo mund të shkaktojë shtresë të bardhë dhe erë të pakëndshme të gojës.

Pastrimi i gjuhës, përveç larjes së dhëmbëve dhe pastrimit ndërmjet tyre, ndihmon në reduktimin e këtyre grumbullimeve.

2. Dehidratimi dhe tharja e gojës

Pështyma ndihmon në pastrimin natyror të gojës dhe në kontrollin e mikroorganizmave. Kur prodhimi i saj zvogëlohet, gjuha mund të bëhet më e thatë dhe të krijohet një shtresë e bardhë.

Tharja e gojës mund të lidhet me marrjen e pamjaftueshme të lëngjeve, frymëmarrjen me gojë gjatë gjumit, disa medikamente ose gjendje të caktuara shëndetësore.

Nëse tharja vazhdon edhe kur personi pi mjaftueshëm ujë, është e rëndësishme të vlerësohet shkaku.

3. Kandidiaza orale

Kandidiaza orale është një infeksion i shkaktuar nga shumimi i tepërt i kërpudhës Candida në gojë.

Ajo mund të shkaktojë njolla ose pllaka të bardha në gjuhë, në pjesën e brendshme të faqeve dhe në qiellzë. Ndryshe nga shtresa e zakonshme që krijohet nga grumbullimi i mbetjeve, këto pllaka mund të shoqërohen me skuqje, dhimbje, djegie ose gjakosje kur fërkohen.

Kandidiaza është më e mundshme te foshnjat, personat që përdorin antibiotikë ose kortikosteroide të thithshme, ata që mbajnë proteza dentare dhe personat me imunitet të dobësuar.

Nëse dyshohet për këtë infeksion, nevojitet vlerësim mjekësor ose dentar. Trajtimi varet nga shkaku dhe nuk duhet të fillohet vetë vetëm mbi bazën e pamjes së gjuhës.

4. Frymëmarrja me gojë gjatë gjumit

Personat që flenë me gojën hapur mund të zgjohen me gjuhë të thatë dhe me shtresë të bardhë. Kjo ndodh sepse rrjedha e ajrit e than sipërfaqen e gojës.

Nëse frymëmarrja me gojë shoqërohet me gërhitje të shpeshtë, hundë të bllokuara ose përgjumje gjatë ditës, mund të jetë e nevojshme të vlerësohen shkaqe si alergjitë ose pengesat në rrugët e frymëmarrjes.

5. Pirja e duhanit dhe konsumimi i alkoolit

Duhani mund të ndikojë në shëndetin e mukozës së gojës dhe të favorizojë ndryshimet në sipërfaqen e gjuhës. Alkooli gjithashtu mund të kontribuojë në tharjen e gojës.

Nëse ndryshimi në ngjyrën ose strukturën e gjuhës vazhdon, veçanërisht te personat që pinë duhan, është e rëndësishme të bëhet kontrolli te dentisti.

A mund të tregojë gjuha e bardhë probleme me stomakun?

Gjuha e bardhë shpesh lidhet në mënyrë të drejtpërdrejtë me problemet e stomakut, por kjo nuk është gjithmonë e saktë. Në shumicën e rasteve, shkaku është lokal dhe lidhet me higjienën orale, tharjen e gojës ose grumbullimin e mikroorganizmave.

Disa probleme të tretjes mund të shoqërohen me simptoma në gojë, por pamja e gjuhës nuk mjafton për të diagnostikuar gastritin, refluksin ose ndonjë sëmundje tjetër të stomakut.

Nëse personi ka gjithashtu urth, dhimbje barku, të vjella ose simptoma të tjera të vazhdueshme, ato duhet të vlerësohen veçmas.

Kur duhet të shqetësohemi?

Një shtresë e bardhë që largohet me pastrim të butë dhe nuk shoqërohet me simptoma të tjera zakonisht nuk është shqetësuese.

Megjithatë, duhet të kërkohet vlerësim nga dentisti ose mjeku nëse:

• Shtresa e bardhë nuk largohet ose vazhdon për më shumë se dy javë.
• Ka dhimbje, djegie ose vështirësi gjatë ngrënies dhe gëlltitjes.
• Shfaqen njolla të bardha të lokalizuara që nuk fshihen.
• Ka plagë, gjakosje ose ndryshime të tjera të vazhdueshme në gjuhë.
• Problemi përsëritet shpesh, veçanërisht pas përdorimit të antibiotikëve ose te personat me imunitet të dobësuar.

Njollat e bardha që nuk hiqen me fërkim nuk duhet të trajtohen vetë si mbetje ushqimore, sepse mund të kenë shkaqe të ndryshme që kërkojnë kontroll.

Si mund të parandalohet gjuha e bardhë?

Për të ruajtur shëndetin e gojës, rekomandohet larja e dhëmbëve dy herë në ditë me pastë që përmban fluor, pastrimi i butë i gjuhës dhe pastrimi ndërmjet dhëmbëve.

Pirja e mjaftueshme e ujit, shmangia e duhanit dhe kufizimi i alkoolit mund të ndihmojnë gjithashtu. Personat që përdorin inhalatorë me kortikosteroide duhet të ndjekin udhëzimet për shpëlarjen e gojës pas përdorimit.

Është e rëndësishme të mos fërkohet gjuha me forcë dhe të mos përdoren produkte agresive për ta hequr shtresën e bardhë.

Gjuha e bardhë nuk është domosdoshmërisht shenjë sëmundjeje, por ndryshimet e vazhdueshme, dhimbja dhe njollat që nuk largohen duhet të vlerësohen nga profesionisti shëndetësor. Higjiena e mirë orale dhe identifikimi i shkakut janë mënyrat më të mira për të parandaluar komplikimet dhe për të ruajtur shëndetin e gojës.