A ju ka ndodhur të ndiheni të përgjumur, pa energji ose me vështirësi për t’u përqendruar pas një vakti të pasur me bukë, makarona, oriz apo ëmbëlsira? Kjo ndjesi është mjaft e zakonshme dhe mund të lidhet me mënyrën se si organizmi e tret ushqimin dhe e rregullon nivelin e sheqerit në gjak.

Megjithatë, lodhja pas ushqimit nuk ka gjithmonë të njëjtin shkak dhe nuk nënkupton domosdoshmërisht se karbohidratet janë të dëmshme.

Çfarë ndodh në organizëm pas konsumimit të karbohidrateve?

Karbohidratet janë një nga burimet kryesore të energjisë për trupin. Gjatë tretjes, shumë prej tyre zbërthehen në glukozë, e cila kalon në gjak dhe përdoret nga qelizat për të prodhuar energji.

Kur niveli i glukozës në gjak rritet, pankreasi çliron insulinë. Ky hormon ndihmon glukozën të hyjë në qeliza dhe kontribuon në ruajtjen e nivelit të saj brenda kufijve normalë.

Te disa njerëz, veçanërisht pas vakteve të mëdha ose të pasura me karbohidrate të rafinuara, ndryshimet e glukozës në gjak mund të shoqërohen me përgjumje ose rënie të energjisë. Por lodhja nuk shkaktohet domosdoshmërisht nga një rritje apo rënie e sheqerit në gjak.

1. Jo të gjitha karbohidratet veprojnë njësoj

Ka dallim mes karbohidrateve që gjenden në drithërat integrale, bishtajoret, pemët dhe perimet, dhe atyre që gjenden në pijet e ëmbla, ëmbëlsirat, bukën e bardhë apo produktet e tjera shumë të përpunuara.

Ushqimet e pasura me fibra zakonisht treten më ngadalë dhe mund të ndihmojnë në ruajtjen e një niveli më të qëndrueshëm të glukozës në gjak. Në të kundërt, disa ushqime të pasura me sheqerna të thjeshta ose karbohidrate të rafinuara mund të shkaktojnë rritje më të shpejtë të glukozës.

Kjo nuk do të thotë se duhet të shmangim karbohidratet. Ato janë pjesë e rëndësishme e një ushqyerjeje të ekuilibruar; rëndësi kanë lloji, sasia dhe kombinimi i tyre me ushqimet e tjera.

2. Rëndësi ka edhe sasia e ushqimit

Një vakt i madh mund të shkaktojë përgjumje, pavarësisht nëse përmban shumë karbohidrate apo jo. Pas ngrënies, organizmi angazhohet në proceset e tretjes, ndërsa ritmi natyror i trupit, koha e ditës dhe mungesa e gjumit mund ta shtojnë ndjesinë e lodhjes.

Për këtë arsye, nëse ndiheni të përgjumur pas drekës, shkaku mund të mos jetë vetëm ushqimi, por edhe një kombinim faktorësh.

3. A mund të jetë përgjegjës luhatja e sheqerit në gjak?

Në disa raste, lodhja pas ushqimit mund të lidhet me ndryshime të nivelit të glukozës në gjak. Një prej gjendjeve që mund të shfaqet pas vakteve është hipoglicemia reaktive, kur niveli i sheqerit në gjak bie pas ngrënies.

Kjo mund të ndodhë disa orë pas vaktit dhe mund të shoqërohet me lodhje, dridhje, djersitje, uri të papritur, marramendje ose rrahje të shpejta të zemrës.

Megjithatë, këto simptoma nuk mjaftojnë për të përcaktuar se kemi të bëjmë me hipoglicemi. Nëse përsëriten, nevojitet vlerësim mjekësor për të kuptuar shkakun.

4. A mund të ketë lidhje me rezistencën ndaj insulinës?

Rezistenca ndaj insulinës ndodh kur qelizat e trupit nuk i përgjigjen insulinës aq mirë sa duhet. Si rezultat, organizmi mund të ketë nevojë të prodhojë më shumë insulinë për ta mbajtur glukozën në gjak nën kontroll.

Disa njerëz me çrregullime të metabolizmit të glukozës raportojnë lodhje pas vakteve. Megjithatë, lodhja e vetme nuk është shenjë e mjaftueshme për të dyshuar apo diagnostikuar rezistencën ndaj insulinës.

Nëse lodhja shoqërohet me etje të shtuar, urinim të shpeshtë, shikim të turbullt ose ndryshime të pashpjegueshme në peshë, është e rëndësishme të konsultoheni me mjekun.

Si mund ta shmangim rënien e energjisë pas ushqimit?

Disa ndryshime të thjeshta në mënyrën e të ushqyerit mund të ndihmojnë:

• Kombinoni karbohidratet me proteina dhe yndyra të shëndetshme, si vezët, kosi natyral, arrat, peshku ose vaji i ullirit.
• Zgjidhni më shpesh drithëra integrale, bishtajore, perime dhe fruta të plota, të cilat përmbajnë fibra.
• Shmangni vaktet tepër të mëdha dhe provoni të hani porcione të përshtatshme.
• Kufizoni pijet me shumë sheqer dhe konsumimin e shpeshtë të ëmbëlsirave.
• Pini ujë mjaftueshëm gjatë ditës.
• Kujdesuni për gjumin dhe aktivitetin fizik, pasi të dy ndikojnë në nivelin e energjisë.

Nuk është e nevojshme t’i eliminoni karbohidratet nga dieta. Qëllimi është të krijoni vakte të balancuara dhe të vëreni se cilat ushqime dhe sasi ju bëjnë të ndiheni më mirë.

Kur duhet të kërkoni këshillë mjekësore?

Nëse lodhja pas ushqimit është e shpeshtë, e theksuar ose ndikon në aktivitetet e përditshme, këshillohet konsultimi me mjekun. Në varësi të simptomave, ai mund të vlerësojë nëse nevojiten analiza për glukozën në gjak ose për shkaqe të tjera të lodhjes, si anemia apo çrregullimet e tiroides.

Nëse shfaqen konfuzion, humbje e vetëdijes ose simptoma të rënda, kërkoni ndihmë urgjente.