A ju ka ndodhur ndonjëherë të humbisni fillin e mendimit ndërsa jeni në mes të një aktiviteti? Ose ndoshta jeni duke zhvilluar një bisedë dhe papritur nuk arrini të kujtoni një fjalë apo një detaj që sapo ju kishte ardhur në mendje?

Këto situata mund të jenë të zakonshme, veçanërisht me kalimin e moshës. Por nëse ndryshimet në të menduar shfaqen papritur dhe përkeqësohen gradualisht, duke e bërë të vështirë përqendrimin ose shprehjen e mendimeve me fjalë, mund të jeni duke përjetuar atë që shpesh quhet “mjegull e trurit”.

Neuropsikologia Kamini Krishnan, PhD, shpjegon pse termi “mjegull e trurit” është bërë kaq i përdorur dhe pse kjo gjendje mund të shfaqet si simptomë e problemeve të tjera të zakonshme.

Çfarë është mjegulla e trurit?

“Mjegulla e trurit” nuk ka një përkufizim zyrtar të vetëm dhe nuk konsiderohet një diagnozë mjekësore më vete. Në vend të kësaj, ajo përshkruan një grup simptomash njohëse që njerëzit mund të përjetojnë.

Për persona të ndryshëm, mjegulla e trurit mund të shfaqet në mënyra të ndryshme. Ajo mund të përfshijë:

• Vështirësi në përqendrim.
• Vështirësi për të qëndruar të vëmendshëm.
• Probleme me kujtesën, si vështirësi për të kujtuar emra, vende ose fjalë të njohura.
• Reagim dhe përpunim më të ngadaltë të informacionit.
• Lodhje të përgjithshme ose mungesë energjie.
• Vështirësi në gjykim dhe marrjen e vendimeve.
• Humbje të shpeshtë të fillit të mendimit.

“Kur keni mangësi në këto fusha, mund të mendoni se keni probleme me kujtesën. Por më shumë bëhet fjalë për një problem në marrjen dhe ruajtjen e informacionit të duhur”, shpjegon Dr. Krishnan. “Nëse nuk po merrni informacionin e duhur, nuk mund të prisni që ta mbani mend atë.”

Çfarë e shkakton mjegullën e trurit?

Atëherë, çfarë e pengon përpunimin normal të informacionit? Nuk ka një përgjigje përfundimtare.

Një nga teoritë është se reagimi i sistemit imunitar mund të shkaktojë inflamacion në tru. Kur ndodh inflamacioni, ai mund të shkaktojë një pengesë të përkohshme në përpunimin e informacionit.

Mjegulla e trurit mund të lidhet gjithashtu me stresin kronik, ndryshimet hormonale ose çrregullimet e nivelit të sheqerit në gjak.

“Mjegulla e trurit është një lloj manifestimi i një forme inflamacioni ose i një reagimi të vazhdueshëm ndaj stresit”, shpjegon Dr. Krishnan.

Stresi kronik mund të ketë pasoja dytësore. Ai ndikon në gjumë, ushqyerje dhe aftësinë fizike të organizmit. Këto probleme dytësore mund të çojnë në çrregullime psikike ose të shoqërohen me to.

Më poshtë janë disa gjendje që lidhen me simptomat e mjegullës së trurit.

Shtatzënia

Gjatë çdo tremujori të shtatzënisë ndodhin ndryshime të shumta hormonale. Kur këto ndryshime ndodhin, truri përpiqet të rikthejë ekuilibrin duke rregulluar prodhimin dhe frenimin e disa hormoneve.

Ky ndryshim i vazhdueshëm hormonal mund të kontribuojë në mjegullën e trurit. Po ashtu, ndikim mund të kenë edhe faktorë të tjerë stresues që shfaqen gjatë shtatzënisë.

“Në tremujorin e parë mund të keni më shumë të përziera, ushqyerje jo të mirë, pagjumësi ose mungesë gjumi, si dhe faktorë të tjerë stresues për arsye të ndryshme. Të gjitha këto mund të shfaqen si mjegull e trurit”, thotë Dr. Krishnan.

COVID-19

Termi “mjegull e trurit” është bërë veçanërisht i njohur gjatë pandemisë së COVID-19 dhe simptomave të lidhura me të.

Në fakt, mjegulla e trurit është një nga simptomat më të shpeshta të raportuara nga personat që përjetojnë simptoma të zgjatura ose të vonuara pas infektimit me COVID-19.

“Personat që kanë qëndruar në njësinë e kujdesit intensiv ose që kanë pasur nevojë për forma më të rënda trajtimi kanë tendencë të përjetojnë më shumë mjegull të trurit”, vëren Dr. Krishnan.

Megjithatë, problemi është se personat me simptoma të zgjatura pas COVID-19 mund të përjetojnë edhe probleme të tjera që kontribuojnë në mjegullën e trurit. Këtu përfshihen vështirësitë me gjumin, rritja e stresit ose ndryshimet e humorit, si dhe ndryshimet e rëndësishme në dietë dhe ushqyerje.

“Të gjithë këta faktorë mund të kontribuojnë gjithashtu në mjegullën e trurit”, thotë Dr. Krishnan.

Për këtë arsye, mund të jetë e vështirë të përcaktohet nëse mjegulla e trurit shkaktohet drejtpërdrejt nga COVID-19 apo nga simptomat e tjera të lidhura me të.

Një hipotezë kryesore është se mjegulla e trurit pas COVID-19 mund të lidhet me një stuhi citokinash, e njohur edhe si sindroma e çlirimit të citokinave.

Gjatë një stuhie citokinash, organizmi çliron në qarkullimin e gjakut sasi të mëdha të proteinave inflamatore të quajtura citokina. Ato ndihmojnë organizmin të luftojë virusin ose një trup të huaj, por mund të shkaktojnë edhe një reagim të tepruar të sistemit imunitar në pjesë të tjera të trupit, përfshirë trurin, duke çuar në më shumë inflamacion.

“Ndërsa përpiqet të mbrojë organizmin, kjo mund të ketë edhe pasoja negative”, thotë Dr. Krishnan.