Sëmundja e Alzheimerit është një formë progresive e demencës që zakonisht fillon me ndryshime të lehta në funksionet njohëse dhe përparon gradualisht me kalimin e kohës. Kuptimi i fazave të sëmundjes mund t’i ndihmojë pacientët, familjarët dhe kujdestarët të kuptojnë se çfarë mund të ndodhë dhe të përgatiten më mirë për të ardhmen.

Sëmundja e Alzheimerit nuk përparon në të njëjtën mënyrë te çdo person. Megjithatë, specialistët e ndajnë atë në tetë faza, nga ndryshimet që ndodhin në tru pa simptoma të dukshme deri te fazat e avancuara, kur personi ka nevojë për kujdes të vazhdueshëm.

Faza 1: Nuk ka simptoma të dukshme

Në fazën më të hershme të Alzheimerit, personi nuk shfaq ndryshime të dukshme në kujtesë, humor apo funksione të tjera njohëse.

Nëse kryhet një vlerësim i funksioneve njohëse, rezultatet konsiderohen normale dhe personi shihet si i shëndetshëm nga ana njohëse.

Megjithatë, kërkimet tregojnë se ndryshimet në tru të lidhura me sëmundjen e Alzheimerit mund të fillojnë 15 deri në 20 vjet përpara shfaqjes së simptomave.

Kjo fazë njihet si Alzheimeri paraklinik, pasi ndryshimet biologjike mund të jenë duke ndodhur në tru, edhe pse personi nuk ka ende shenja të sëmundjes.

Faza 2: Ndryshime shumë të lehta në kujtesë

Në këtë fazë, personi mund të fillojë të vërejë ndryshime të vogla në kujtesë.

Mund ta ketë më të vështirë të kujtojë emrat e njerëzve, të harrojë se ku ka vendosur diçka ose të ketë vështirësi të tjera të vogla me kujtesën.

Këto ndryshime mund të jenë të ngjashme me ato që shfaqen normalisht me kalimin e moshës. Për këtë arsye, jo çdo person që përjeton probleme të tilla do të zhvillojë Alzheimer.

Harresa mund të lidhet edhe me faktorë të tjerë, si shpërqendrimi, mungesa e gjumit, stresi, depresioni, mungesa e disa lëndëve ushqyese ose efektet anësore të ilaçeve.

Në këtë fazë, testet e funksioneve njohëse mund të japin ende rezultate normale.

Nëse vëreni ndryshime të vazhdueshme në kujtesë, është e rëndësishme të kryeni kontrolle të rregullta dhe të flisni me mjekun për simptomat.

Faza 3: Dëmtim i lehtë njohës

Në fazën e tretë, ndryshimet në kujtesë dhe në funksionet njohëse mund të bëhen më të dukshme. Kjo fazë shpesh lidhet me dëmtimin e lehtë njohës (MCI).

Familjarët ose miqtë mund të fillojnë të vërejnë se diçka ka ndryshuar. Personi mund ta ketë më të vështirë të kryejë detyra që më parë i konsideronte të thjeshta.

Në këtë fazë mund të përdoren ekzaminime të trurit ose analiza të gjakut për të ndihmuar në përcaktimin nëse dëmtimi i lehtë njohës lidhet me Alzheimerin apo me një shkak tjetër.

Mjeku mund të rekomandojë ndryshime në stilin e jetesës, si përmirësimi i ushqyerjes dhe rritja e aktivitetit fizik. Në varësi të rastit, mund të merren në konsideratë edhe trajtime që synojnë të ngadalësojnë përparimin e sëmundjes ose trajtime për simptoma specifike.

Faza 4: Alzheimer i lehtë ose i hershëm

Kjo konsiderohet faza e Alzheimerit të lehtë ose të hershëm dhe mund të zgjasë për disa vite.

Në këtë pikë, më shumë zona të trurit preken nga sëmundja. Përveç problemeve me kujtesën, mund të shfaqen vështirësi me gjuhën, llogaritjet, organizimin dhe marrjen e vendimeve.

Problemet me kujtesën bëhen më të dukshme dhe mund të ndikojnë në jetën e përditshme.

Personi mund të ketë nevojë për ndihmë në disa aktivitete, si drejtimi i automjetit, por në shumë raste mund të ruajë ende një pjesë të pavarësisë.

Mund të nevojiten masa sigurie në shtëpi për të parandaluar rrëzimet, djegiet dhe aksidentet e tjera.

Në varësi të rastit, mjeku mund të rekomandojë trajtime që synojnë sëmundjen, si lekanemabi (Leqembi), si dhe medikamente për menaxhimin e simptomave.

Faza 5: Alzheimer i moderuar

Në fazën e pestë, problemet me kujtesën dhe funksionet njohëse bëhen mjaft të rëndësishme sa personi të ketë nevojë për ndihmë të rregullt në aktivitetet e përditshme dhe në kujdesin personal.

Jetesa krejtësisht e pavarur zakonisht nuk konsiderohet më e sigurt.

Familjarët ose kujdestarët mund të kenë nevojë të ndërmarrin masa shtesë për të parandaluar aksidentet dhe dëmtimet në shtëpi.

Në këtë fazë mund të shfaqen ose të përkeqësohen edhe ndryshime emocionale dhe të sjelljes, si agjitacioni, iluzionet ose paranoja.

Trajtimet që synojnë të ngadalësojnë përparimin e sëmundjes mund të mos jenë më të përshtatshme në këtë fazë, ndërsa mjeku mund të rekomandojë medikamente për simptoma të caktuara.

Faza 6: Alzheimer i rëndë

Në këtë fazë, personi vazhdon të humbasë aftësinë për t’u kujdesur në mënyrë të pavarur për veten.

Mund të ketë nevojë për ndihmë për t’u veshur, për t’u larë, për të përdorur tualetin dhe për aktivitete të tjera bazë.

Humbja e kujtesës bëhet më e rëndë. Personi mund të ketë vështirësi të njohë familjarët, miqtë ose të kujtojë ngjarje të rëndësishme nga jeta e tij.

Komunikimi bëhet gjithashtu më i vështirë. Kjo mund të shkaktojë frustrim dhe shqetësim emocional.

Përveç trajtimit mjekësor, mund të rekomandohet edhe këshillimi psikologjik për të ndihmuar në menaxhimin e disa prej pasojave emocionale dhe psikologjike të sëmundjes.

Faza 7: Alzheimer shumë i rëndë

Në fazën e shtatë, aftësitë njohëse dhe fizike janë dëmtuar ndjeshëm.

Personi mund të ketë vështirësi të mëdha për të kuptuar atë që i thonë të tjerët dhe aftësia për të folur mund të kufizohet shumë.

Lëvizshmëria gjithashtu mund të përkeqësohet dhe personi mund të ketë nevojë për ndihmë pothuajse në çdo aktivitet të përditshëm.

Në këtë pikë, kujdesi i vazhdueshëm bëhet i rëndësishëm për të parandaluar rrëzimet, dëmtimet dhe komplikacionet e tjera.

Faza 8: Faza përfundimtare

Në fazën e fundit të Alzheimerit, si funksionet njohëse, ashtu edhe ato fizike janë dëmtuar rëndë.

Personi mund të mos jetë më në gjendje të kuptojë atë që i thonë të tjerët dhe aftësia për të komunikuar mund të humbasë plotësisht.

Kufizimet fizike bëhen gjithnjë e më të theksuara dhe kërkohet kujdes 24 orë në ditë.

Lëvizshmëria e reduktuar mund të shkaktojë komplikacione të tjera, përfshirë ngurtësimin e kyçeve dhe infeksionet e mushkërive.

Pneumonia është një nga shkaqet më të zakonshme të vdekjes te njerëzit me Alzheimer në fazat e avancuara, pasi vështirësitë në gëlltitje dhe lëvizshmëria e kufizuar mund të rrisin rrezikun për komplikacione të tilla.

Çfarë duhet të mbajmë mend?

Sëmundja e Alzheimerit është progresive, por shpejtësia dhe mënyra se si përparon ndryshojnë nga një person te tjetri.

Shenjat e hershme të problemeve me kujtesën nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht se një person ka Alzheimer. Harresa mund të shkaktohet nga shumë faktorë të tjerë dhe, për këtë arsye, ndryshimet e vazhdueshme në kujtesë apo në funksionet njohëse duhet të diskutohen me mjekun.

Njohja e fazave të sëmundjes mund t’i ndihmojë familjarët të kuptojnë më mirë ndryshimet që mund të shfaqen me kalimin e kohës, të planifikojnë kujdesin dhe të krijojnë një mjedis sa më të sigurt për personin që jeton me Alzheimer sipas artikullit në Healthline.