Osteoporoza është një sëmundje që i dobëson kockat dhe i bën ato më të brishta, duke rritur rrezikun për fraktura. Ajo zhvillohet gradualisht dhe shpesh nuk shkakton simptoma derisa të ndodhë një dëmtim.

Megjithëse osteoporoza shfaqet më shpesh në moshë të shtyrë, kujdesi për shëndetin e kockave duhet të fillojë shumë më herët. Ushqyerja, aktiviteti fizik dhe kontrollet mjekësore luajnë rol të rëndësishëm në parandalimin e saj.

Çfarë është osteoporoza?

Osteoporoza shfaqet kur kockat humbin dendësinë dhe forcën e tyre. Si rezultat, ato mund të thyhen më lehtë edhe pas një rënieje të lehtë ose një goditjeje të vogël.

Sëmundja mund të prekë këdo, por rreziku rritet me moshën. Gratë pas menopauzës janë veçanërisht të rrezikuara për shkak të ndryshimeve hormonale që ndikojnë në masën kockore.

Ushqyerja e pasur me kalcium

Kalciumi është një mineral i rëndësishëm për ndërtimin dhe mirëmbajtjen e kockave. Kur trupi nuk merr mjaftueshëm kalcium, mund ta përdorë atë nga kockat, duke kontribuar në dobësimin e tyre.

Ushqimet që përmbajnë kalcium përfshijnë:

• Qumështin, kosin dhe djathin.
• Perimet me gjethe të gjelbra.
• Brokolin.
• Peshqit e vegjël që konsumohen me hala, si sardelet.
• Tofu dhe produkte të pasuruara me kalcium.

Sasia e nevojshme e kalciumit varet nga mosha, gjinia dhe gjendja shëndetësore. Është më mirë të merret përmes ushqimit, ndërsa suplementet duhet të përdoren sipas këshillës së mjekut.

Roli i vitaminës D

Vitamina D ndihmon trupin të përthithë kalciumin dhe luan rol në ruajtjen e forcës së kockave.

Ajo mund të merret përmes ekspozimit të kontrolluar në diell, ushqimeve të caktuara dhe suplementeve kur nevojiten. Burime ushqimore të vitaminës D janë peshqit yndyrorë, të verdhat e vezëve dhe disa produkte të pasuruara.

Nëse dyshohet për mungesë të vitaminës D, mjeku mund të rekomandojë analiza dhe dozën e përshtatshme të suplementit.

Aktiviteti fizik i rregullt

Lëvizja është një nga mënyrat më të rëndësishme për të mbrojtur shëndetin e kockave. Ushtrimet që e mbajnë trupin në këmbë dhe ushtrimet e forcës mund të ndihmojnë në ruajtjen e dendësisë kockore.

Aktivitetet e dobishme përfshijnë:

• Ecjen e shpejtë.
• Ngjitjen e shkallëve.
• Ushtrimet me pesha ose shirita elastikë.
• Ushtrimet për forcimin e muskujve.
• Ushtrimet e ekuilibrit, veçanërisht te personat e moshuar.

Personat që kanë osteoporozë ose rrezik të lartë për fraktura duhet të konsultohen me mjekun ose fizioterapistin para se të fillojnë një program të ri ushtrimesh.

Shmangia e duhanit dhe kufizimi i alkoolit

Duhani lidhet me rritjen e rrezikut për dobësimin e kockave. Ndërprerja e pirjes së duhanit është një hap i rëndësishëm për shëndetin e përgjithshëm dhe kockat.

Edhe konsumimi i tepërt i alkoolit mund të ndikojë në shëndetin kockor dhe të rrisë rrezikun për rrëzime. Për këtë arsye, rekomandohet kufizimi i tij.

Kujdesi për parandalimin e rrëzimeve

Te personat me osteoporozë, një rrëzim mund të shkaktojë fraktura, veçanërisht në ije, shtyllën kurrizore dhe kyçe.

Për të zvogëluar rrezikun:

• Mbani ambientin e shtëpisë të ndriçuar mirë.
• Largoni qilimat ose pengesat që mund të shkaktojnë rrëzim.
• Përdorni këpucë që nuk rrëshqasin.
• Kontrolloni shikimin rregullisht.
• Punoni në përmirësimin e ekuilibrit dhe forcës së muskujve.

Kur nevojitet kontrolli i densitetit të kockave?

Ekzaminimi i densitetit mineral të kockave, i njohur si DEXA, përdoret për të vlerësuar forcën e kockave dhe për të ndihmuar në diagnostikimin e osteoporozës.

Mjeku mund ta rekomandojë këtë kontroll në bazë të moshës, menopauzës, historisë së frakturave, përdorimit të barnave të caktuara ose faktorëve të tjerë të rrezikut.

Një frakturë pas një rënieje të lehtë, humbja e gjatësisë trupore ose dhimbja e vazhdueshme e shpinës duhet të vlerësohen nga profesionisti shëndetësor.

A mund të trajtohet osteoporoza?

Po. Trajtimi varet nga shkalla e osteoporozës dhe rreziku për fraktura. Përveç ndryshimeve në ushqyerje dhe aktivitet fizik, mjeku mund të përshkruajë barna që ndihmojnë në ngadalësimin e humbjes së masës kockore ose në forcimin e kockave.

Nuk rekomandohet marrja e kalciumit, vitaminës D apo barnave për osteoporozën pa vlerësim mjekësor.