Stresi mund të ndikojë drejtpërdrejt në nivelin e sheqerit në gjak. Kur një person përjeton stres ose ndihet i kërcënuar, trupi aktivizon atë që njihet si reagimi “lufto ose ik”.

Gjatë këtij reagimi, organizmi çliron hormonet adrenalinë dhe kortizol në qarkullimin e gjakut, ndërsa ritmi i frymëmarrjes rritet. Këto ndryshime mund të shkaktojnë edhe rritje të nivelit të glukozës në gjak.

Por ndikimi i stresit nuk kufizohet vetëm te rritja e sheqerit në gjak. Stresi afatgjatë mund të ndikojë në mirëqenien fizike dhe mendore, duke e bërë më të vështirë menaxhimin e diabetit dhe përballimin e kërkesave të përditshme që lidhen me sëmundjen.

Si mund të ndikojnë llojet e ndryshme të stresit te diabeti?

Stresi nuk ndikon njësoj te të gjithë. Sipas një rishikimi të publikuar në PubMed Central, lloji i stresit që përjeton një person mund të ndikojë edhe në mënyrën se si reagon fizikisht trupi.

Kjo vlen për njerëzit me diabet të tipit 1, diabet të tipit 2, diabet gestacional dhe forma të tjera të diabetit. Sipas Qendrave për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve në SHBA (CDC), problemet e shëndetit mendor dhe faktorët psikosocialë mund të ndikojnë në nivelin e sheqerit në gjak dhe në menaxhimin e diabetit, ndërsa diabeti mund të ndikojë gjithashtu në shëndetin mendor.

Në përgjithësi, njerëzit me diabet që përjetojnë stres psikologjik mund të kenë rritje të nivelit të glukozës në gjak. Te personat me diabet të tipit 1, reagimi mund të jetë më i ndryshueshëm, që do të thotë se niveli i glukozës mund të rritet ose të ulet.

Një sondazh global i Federatës Ndërkombëtare të Diabetit, i realizuar në fund të vitit 2024 me 1,880 persona me diabet, zbuloi se 77% e pjesëmarrësve kishin përjetuar ankth, depresion ose një problem tjetër të shëndetit mendor të lidhur me diabetin.

Sondazhi tregoi se:

• 83% përmendën frikën nga zhvillimi i komplikimeve të diabetit;
• 79% përjetuan “burnout” nga diabeti, shpesh për shkak të kërkesave të përditshme dhe vështirësisë së menaxhimit të sëmundjes;
• 58% përjetuan stigmë dhe diskriminim për shkak të diabetit;
• 55% përmendën frikën nga gjilpërat.

Në mënyrë të veçantë, 75% e pjesëmarrësve thanë se lodhja dhe mbingarkesa e lidhur me diabetin i kishte bërë të ndalonin ose ndërprisnin përkohësisht menaxhimin dhe trajtimin e sëmundjes.

Sondazhi evidentoi gjithashtu nevojën për më shumë mbështetje emocionale dhe psikosociale nga profesionistët shëndetësorë. Tre në katër persona me diabet thanë se dëshironin më shumë mbështetje të këtij lloji nga ekipi i tyre mjekësor.

Për personat me diabet të tipit 2, një studim i publikuar në vitin 2023 sugjeroi se mosha dhe stresi mund të jenë ndër faktorët që kontribuojnë në zhvillimin e sëmundjes.

Disa kërkime kanë sugjeruar gjithashtu se nivelet e larta të stresit mund të ndikojnë fizikisht në organizëm, përfshirë rezistencën ndaj insulinës dhe obezitetin, dhe potencialisht të luajnë rol në zhvillimin e diabetit të tipit 1 ose tipit 2.

Si të kuptoni nëse stresi po ndikon në nivelin e sheqerit në gjak?

Mbajtja e shënimeve mund t’ju ndihmojë të identifikoni lidhjen mes stresit dhe ndryshimeve të glukozës.

Për shembull, mund të shënoni datën, situatën që ju ka shkaktuar stres, çfarë po bënit në atë moment dhe nivelin e sheqerit në gjak.

A e vini re, për shembull, se niveli i glukozës rritet rregullisht të hënën në mëngjes?

Nëse po, mund të mbani shënim nivelin e stresit, faktorët e tjerë të mundshëm, si gjumi apo ushqimi, dhe mënyrën se si ndryshon glukoza në ato momente. Nëse vëreni se niveli i sheqerit në gjak është vazhdimisht mbi objektivin tuaj, stresi mund të jetë një nga faktorët që ndikon në këtë ndryshim.

Këto të dhëna mund t’ju ndihmojnë të identifikoni situatat që shkaktojnë stres dhe të ndërmerrni hapa për ta menaxhuar atë.

Si ta dalloni stresin?

Ndonjëherë shenjat e stresit mund të jenë të lehta dhe të mos dallohen menjëherë. Sipas Institutit Kombëtar të Shëndetit Mendor në SHBA (NIMH), stresi mund të ndikojë në mirëqenien emocionale dhe mendore, por edhe në shëndetin fizik.

Shenjat fizike të stresit mund të përfshijnë:

• dhimbje koke;
• dhimbje ose tensionim të muskujve;
• gjumë të tepërt ose mungesë gjumi;
• ndjesi të përgjithshme sëmundjeje;
• lodhje.

Stresi mund t’ju bëjë gjithashtu të ndiheni:

• pa motivim;
• të irrituar;
• në depresion;
• të shqetësuar ose të paqëndrueshëm;
• në ankth.

Ai mund të ndikojë edhe në sjellje. Një person i stresuar mund të tërhiqet nga miqtë dhe familjarët, të hajë shumë ose shumë pak, të reagojë me zemërim, të konsumojë alkool në mënyrë të tepruar ose të përdorë duhanin.

Si ta ulni nivelin e stresit?

Stresi nuk mund të eliminohet gjithmonë, por disa mënyra mund të ndihmojnë në menaxhimin e tij.

Sipas rekomandimeve të NHS, mund të provoni:

• aktivitet fizik të rregullt;
• aktivitete relaksuese, si joga ose tai chi;
• teknika të ndërgjegjësimit, si meditimi;
• shmangien e situatave që e dini se ju shkaktojnë stres;
• reduktimin e konsumit të kafeinës;
• kalimin e kohës me njerëzit e afërt.

Për njerëzit me diabet, menaxhimi i stresit mund të jetë veçanërisht i rëndësishëm, pasi stresi mund të ndikojë në nivelin e glukozës dhe në mënyrën se si personi kujdeset për sëmundjen.

Ku mund të gjeni mbështetje?

Nëse ndiheni të stresuar për shkak të diabetit, nuk jeni të detyruar ta përballoni gjithçka vetëm. Mbështetja mund të gjendet përmes komuniteteve online, grupeve lokale ose profesionistëve të shëndetit mendor.

Grupet online të mbështetjes mund të ofrojnë informacione, këshilla praktike dhe mundësi për të komunikuar me njerëz që përballen me përvoja të ngjashme.

Takimet me persona të tjerë me diabet mund të ofrojnë një hapësirë më informale ku njerëzit mund të ndajnë përvojat e tyre dhe të flasin me persona që i kuptojnë vështirësitë e përditshme të jetës me diabet.

Organizatat lokale të diabetit mund të ndihmojnë gjithashtu në gjetjen e komuniteteve dhe grupeve mbështetëse.

Mbështetja nga një profesionist i shëndetit mendor mund të jetë një tjetër mundësi. Një psikolog ose terapist mund t’ju ndihmojë të zhvilloni mënyra për ta përballuar stresin sipas situatës suaj dhe t’ju ofrojë një hapësirë të sigurt për të folur rreth vështirësive që po përjetoni.

Përfundimi

Stresi fizik dhe ai psikologjik mund të shkaktojnë çlirimin e adrenalinës dhe kortizolit në organizëm. Këto hormone mund të ndikojnë në rritjen e nivelit të glukozës në gjak.

Ndryshimet e papritura të sheqerit në gjak mund ta bëjnë më të vështirë menaxhimin e diabetit dhe të ndikojnë në mirëqenien e përgjithshme.

Megjithatë, identifikimi i situatave që shkaktojnë stres dhe përdorimi i teknikave për menaxhimin e tij mund të ndihmojnë në përballimin e këtyre ndryshimeve. Mbajtja e shënimeve për stresin dhe nivelin e glukozës, aktiviteti fizik, teknikat e relaksimit dhe mbështetja profesionale janë ndër mënyrat që mund të ndihmojnë në menaxhimin më të mirë të stresit dhe diabetit sipas artikullit në Healthline.