Një seancë e shkurtër ushtrimesh aerobike ose një gjumë i shkurtër prej 90 minutash mund të ndihmojë në ruajtjen e funksioneve të trurit pas një nate pa gjumë.

Një studim i ri nga Universiteti McGill zbuloi se të rinjtë e shëndetshëm që ushtruan ose fjetën për 90 minuta pas 30 orësh pa gjumë performuan më mirë në testet e kujtesës, krahasuar me një grup që nuk mori asnjë ndërhyrje.

Gjetjet, të publikuara së fundmi në revistën shkencore Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), mund të kenë rëndësi praktike për personat që, për arsye të ndryshme, duhet të funksionojnë rregullisht me më pak gjumë.

“Ne zbuluam se si 20 minuta aktivitet fizik me intensitet të moderuar deri të lartë, ashtu edhe një gjumë 90-minutësh, mbronin aftësinë e trurit për të formuar kujtime të reja pas 30 orësh pa gjumë”, tha bashkautori i studimit, Marc Roig, profesor i fizioterapisë dhe terapisë okupacionale në Universitetin McGill.

Sipas tij, pjesëmarrësit në të dy grupet e ndërhyrjes kujtuan rreth 22% më shumë informacion krahasuar me ata që nuk morën asnjë ndërhyrje.

Studimi u përqendrua te kujtesa episodike, e cila na mundëson të kujtojmë ngjarje dhe përvoja të caktuara dhe është veçanërisht e ndjeshme ndaj mungesës së gjumit.

Privimi nga gjumi mund të ndikojë në shumë procese të trupit dhe trurit. Një prej tyre është edhe faza e kodimit të kujtesës, gjatë së cilës truri përpunon dhe regjistron informacionin e ri.

Sipas Vernon Williams, neurolog sportiv dhe drejtor i Qendrës për Neurologji Sportive dhe Mjekësi të Dhimbjes në Cedars-Sinai, fakti që si ushtrimet ashtu edhe gjumi i shkurtër mund të ndihmojnë është i rëndësishëm.

“Ka më shumë se një strategji që është efektive në mbrojtjen e funksionit njohës kur mungesa afatshkurtër e gjumit është e pashmangshme”, tha Williams, i cili nuk ishte pjesë e studimit.

Megjithatë, studiuesit theksojnë se ushtrimet dhe dremitja nuk mund ta zëvendësojnë gjumin e shëndetshëm.

Çfarë tregoi studimi?

Në studim morën pjesë 54 të rritur të shëndetshëm, të moshës 18 deri në 35 vjeç. Asnjëri prej tyre nuk kishte histori të çrregullimeve të gjumit, nuk punonte në turne nate dhe nuk përdorte medikamente për gjumë.

Pjesëmarrësit u ndanë në tri grupe: një grup që kreu ushtrime fizike, një grup që fjeti për 90 minuta dhe një grup kontrolli që nuk mori asnjë ndërhyrje.

Më pas, të gjithë qëndruan zgjuar për 30 orë, pas së cilës iu nënshtruan një testi të kujtesës me 150 imazhe me ngjyra.

Tre ditë më vonë, pas një periudhe rikuperimi, pjesëmarrësit iu nënshtruan një testi të papritur të kujtesës. Studiuesit u treguan 150 imazhet e parë, të përzier me 75 imazhe të reja, dhe u kërkuan të përcaktonin nëse secili imazh ishte parë më parë apo jo.

Rezultatet treguan se grupi që nuk kishte marrë asnjë ndërhyrje identifikoi saktë rreth 46% të imazheve të mëparshme. Në grupin që ushtroi, kjo shifër ishte 56%, ndërsa në grupin që fjeti ishte 57%.

Kjo përfaqësonte një përmirësim mesatar prej rreth 21% te grupi i ushtrimeve dhe 23% te grupi i dremitjes, krahasuar me grupin e kontrollit.

Sipas Roig, të dyja ndërhyrjet duket se ofrojnë përfitime të ngjashme për kujtesën, por përmes mekanizmave të ndryshëm.

Dremitja mund të ndihmojë në rikthimin e një gjendjeje të trurit që është më e favorshme për të mësuar, ndërsa ushtrimet duket se ndihmojnë trurin të përpunojë dhe të regjistrojë informacionin në mënyrë më efikase.

Të dhënat nga elektroencefalografia (EEG) mbështetën gjithashtu idenë se të dyja ndërhyrjet shkaktojnë ndryshime të ndryshme në aktivitetin e trurit.

Megjithatë, përfitimi i vërejtur ishte i kufizuar kryesisht te aftësia për të identifikuar informacionin e mësuar më parë dhe nuk nënkupton një përmirësim të përgjithshëm të të gjitha aspekteve të kujtesës.

“Gjetjet tona interpretohen më drejtpërdrejt si mbrojtje e të mësuarit dhe formimit të kujtimeve, dhe jo si përmirësim i gjerë i çdo aspekti të performancës së kujtesës”, shpjegoi Roig.

Ushtrimet apo dremitja?

Të dyja strategjitë mund të jenë të dobishme, por jo gjithmonë janë njësoj praktike.

Një dremitje 90-minutëshe mund të mos jetë e mundur për studentët, punonjësit e shëndetësisë, punëtorët e turneve apo persona të tjerë që duhet të qëndrojnë aktivë gjatë ditës.

Për disa njerëz, gjumi gjatë ditës mund të jetë gjithashtu i vështirë ose mund të ndikojë në gjumin e natës.

Clete A. Kushida, specialist i mjekësisë së gjumit në Stanford Medicine, thekson se dremitjet më të shkurtra mund të jenë më të përshtatshme në jetën e përditshme.

“Dremitja ideale zgjat më pak se 30 minuta”, tha ai, duke paralajmëruar se dremitjet nuk janë gjithmonë të këshillueshme, pasi mund të prishin ritmin gjumë-zgjim.

Nga ana tjetër, një aktivitet fizik i shkurtër mund të jetë një alternativë më praktike për personat që nuk kanë mundësi të flenë gjatë ditës.

“Nëse mund të bëni një dremitje, ajo mund t’ju ndihmojë të ndiheni më të çlodhur; nëse nuk mund të flini, ushtrimet mund të jenë një alternativë praktike për të mbështetur kujtesën”, tha Roig.

Gjumi i mirë mbetet prioriteti

Edhe pse rezultatet janë premtuese, ekspertët theksojnë se as ushtrimet dhe as dremitja nuk duhet të konsiderohen zëvendësim për gjumin e mjaftueshëm dhe cilësor.

“Gjëja numër një është të shmangim mungesën e gjumit që në fillim, duke e bërë gjumin prioritet dhe duke shmangur pasojat negative që mungesa e gjumit mund të ketë në njohje, metabolizëm, sistemin kardiovaskular dhe procese të tjera fiziologjike dhe të sjelljes”, tha Kushida.

Megjithatë, kur mungesa e gjumit është e pashmangshme, një aktivitet fizik i shkurtër ose një dremitje mund të ndihmojnë në zbutjen e disa prej pasojave të saj në funksionet njohëse.

Këto gjetje mund të jenë veçanërisht të rëndësishme për studentët, punonjësit e shëndetësisë dhe personat që punojnë në turne, të cilët mund të përballen me periudha të zgjatura zgjimi.

Për shembull, për studentët që qëndrojnë zgjuar gjatë natës për të mësuar, studimi sugjeron se një dremitje ose ushtrime fizike para përvetësimit të materialit të ri mund të ndihmojnë në ruajtjen e aftësisë së trurit për ta regjistruar atë informacion.

Edhe vendet e punës ku mungesa e gjumit është e zakonshme mund të përfitojnë nga strategji të tilla.

Megjithatë, studiuesit theksojnë se nevojiten kërkime të tjera për të parë nëse këto rezultate vlejnë edhe për popullata më të gjera dhe në situata reale. Studimi përfshiu vetëm të rritur të rinj dhe të shëndetshëm që nuk punonin rregullisht në turne nate.

Studimet e ardhshme do të duhet të shqyrtojnë gjithashtu nëse këto ndërhyrje mund të ndikojnë në performancën konkrete në punë, përfshirë situata ku gabimet mund të kenë pasoja serioze, si në kujdesin shëndetësor.

Megjithatë, edhe në këtë fazë të hershme, rezultatet sugjerojnë se disa nga efektet afatshkurtra të mungesës së gjumit në kujtesë mund të zbuten përmes strategjive të thjeshta dhe jo-mjekësore.

“Gjetjet tona tregojnë se truri ruan një kapacitet të jashtëzakonshëm për t’u përshtatur me mungesën e gjumit dhe se ndërhyrjet e thjeshta, të arritshme dhe jo-farmakologjike mund të ndihmojnë në ruajtjen e performancës njohëse kur gjumi i mjaftueshëm është përkohësisht i paarritshëm”, përfundoi Roig sipas artikullit të Healthline.