Dhimbja e kokës, edhe kur është e lehtë, mund të jetë bezdisëse dhe të ndërpresë aktivitetet e përditshme. Për disa njerëz, megjithatë, dhimbja shfaqet pothuajse çdo ditë, mund të jetë nga e lehtë deri në të fortë dhe, në disa raste, nuk largohet plotësisht.

Këto njihen si dhimbje kronike të përditshme të kokës. Edhe pse mund të shfaqen në forma të ndryshme, ato kanë një të përbashkët: mund të ndikojnë ndjeshëm në jetën e përditshme të personit.

Sipas neurologes Payal Soni, MD, nga Cleveland Clinic, njohja e llojit të dhimbjes së kokës, shkaqeve të mundshme dhe mënyrave të trajtimit është e rëndësishme për menaxhimin e saj.

Çfarë është dhimbja kronike e përditshme e kokës?

Sipas Dr. Soni, një dhimbje kronike e përditshme e kokës është çdo dhimbje koke që shfaqet 15 ose më shumë ditë në muaj dhe vazhdon për të paktën tre muaj.

Ajo e përshkruan atë si një çrregullim primar të dhimbjes së kokës, që do të thotë se nuk shkaktohet nga një gjendje tjetër shëndetësore.

Dhimbjet kronike të përditshme mund të prekin njerëzit e çdo moshe.

Disa faktorë që mund të lidhen me rrezikun e shfaqjes së tyre janë:

• obeziteti;
• apnea e gjumit;
• ankthi;
• depresioni;
• fibromialgjia;
• dhimbja kronike e shpinës.

Nëse dhimbjet e kokës po shfaqen rregullisht dhe dyshoni se mund të jenë duke u bërë kronike, Dr. Soni rekomandon të kontaktoni mjekun e kujdesit parësor.

Ajo këshillon gjithashtu të mbani një ditar të dhimbjeve të kokës. Shënimi i shpeshtësisë së dhimbjeve, vendit ku shfaqen dhe simptomave të tjera shoqëruese mund ta ndihmojë mjekun të përcaktojë se me cilin lloj dhimbjeje kronike po përballeni.

1. Migrena kronike

Migrena kronike është e ngjashme me migrenën episodike, por shfaqet shumë më shpesh.

“Migrena është një çrregullim gjenetik që përfshin çrregullimin e neurotransmetuesve, inflamacionin dhe aktivitetin elektrik të shtuar në tru”, shpjegon Dr. Soni.

Në përgjithësi, migrena është episodike: një person përjeton një sulm migrenoz dhe më pas ka periudha pa dhimbje. Megjithatë, me kalimin e kohës, migrena mund të bëhet kronike.

Sipas Dr. Soni, studimet epidemiologjike sugjerojnë se rreth 2.5% e pacientëve me migrenë episodike kalojnë çdo vit në formën kronike.

Edhe mënyra e jetesës mund të luajë rol. Një prej faktorëve është përdorimi i tepërt i medikamenteve kundër dhimbjes. Përdorimi i shpeshtë i barnave me recetë ose pa recetë mund të çojë në atë që njihet si dhimbje koke nga përdorimi i tepërt i medikamenteve.

Kur trupi përshtatet me përdorimin e vazhdueshëm të barnave për kontrollin e dhimbjes, dhimbjet e kokës mund të bëhen më të shpeshta dhe më të forta.

Ekzistojnë gjithashtu të dhëna që sugjerojnë një predispozitë gjenetike për zhvillimin e migrenës kronike, megjithëse kjo lidhje ende nuk është kuptuar plotësisht.

2. Dhimbja kronike e kokës e tipit tension

Edhe dhimbjet e kokës të tipit tension mund të fillojnë si episode të herëpashershme dhe më pas të bëhen kronike.

Dallimi kryesor nga migrena lidhet me mënyrën se si ndihet dhimbja dhe simptomat shoqëruese.

Dhimbja e tipit tension zakonisht është e lehtë deri në mesatare dhe shpesh nuk e pengon personin në të njëjtën masë si dhimbja e fortë e migrenës.

Ndryshe nga dhimbja pulsuese që karakterizon shpesh migrenën, dhimbja e tipit tension mund të ndihet më shumë si presion ose shtrëngim. Ajo mund të prekë të dyja anët e kokës ose të gjithë kokën.

Ndjeshmëria ndaj dritës dhe zhurmës, si dhe të përzierat dhe të vjellat, që mund të shfaqen te migrena, zakonisht nuk janë karakteristike për këtë lloj dhimbjeje.

3. Dhimbja kronike e kokës pas traumës

Kjo lloj dhimbjeje zhvillohet pas një dëmtimi të kokës dhe mund të përsëritet për një periudhë të gjatë.

Sipas Dr. Soni, trauma nuk duhet të jetë domosdoshmërisht e rëndë për të shkaktuar këtë lloj dhimbjeje. Personat që kanë pasur më parë migrenë ose dhimbje koke të tipit tension mund të kenë rrezik më të madh për të zhvilluar një model kronik pas një traume, siç është tronditja e trurit.

Tradicionalisht, dhimbjet e kokës pas traumës shfaqen pas dëmtimit dhe largohen brenda disa javësh ose muajsh. Megjithatë, te disa persona ato mund të vazhdojnë dhe të marrin një karakter kronik.

4. Dhimbja e re e përditshme dhe e vazhdueshme

Ky lloj dhimbjeje ka një karakteristikë të veçantë: fillon papritur dhe që nga momenti i shfaqjes bëhet e përditshme dhe e vazhdueshme.

“Është një dhimbje e re që është e përditshme dhe e vazhdueshme që nga fillimi, pa periudhë pa dhimbje”, shpjegon Dr. Soni.

Dhimbja mund të prekë të dyja anët e kokës dhe mund të ketë simptoma të ngjashme me migrenën ose dhimbjen e kokës të tipit tension.

Megjithatë, ndryshe nga këto dy lloje, dhimbja e re e përditshme dhe e vazhdueshme zakonisht shfaqet pa një histori të mëparshme të dhimbjeve të kokës.

5. Hemicrania continua

Hemicrania continua është një çrregullim relativisht i rrallë i dhimbjes së kokës.

Një nga karakteristikat kryesore të saj është se dhimbja prek vetëm njërën anë të kokës dhe është e vazhdueshme, çdo ditë, që nga fillimi.

Ajo ndryshon edhe për shkak të simptomave që lidhen me sistemin nervor autonom. Këto mund të përfshijnë lotim ose skuqje të syrit në të njëjtën anë me dhimbjen, bebëza të pabarabarta, rënie të qepallës, hundë të bllokuar ose rrjedhje hundësh në të njëjtën anë.

Shkaku i saktë i hemicrania continua nuk dihet. Megjithatë, mjekët duhet të përjashtojnë fillimisht shkaqe të tjera, si një dëmtim strukturor në tru ose një tumor.

Si trajtohen dhimbjet kronike të kokës?

Në rastin e dhimbjeve kronike të kokës, trajtimi nuk duhet të fokusohet vetëm te qetësimi i dhimbjes pasi ajo shfaqet. Qëllimi është parandalimi dhe zvogëlimi i numrit të episodeve.

Për këtë arsye përdoren trajtime parandaluese.

“Trajtimi parandalues zakonisht është një medikament që merret çdo ditë, pavarësisht nëse keni apo jo dhimbje koke atë ditë”, shpjegon Dr. Soni. Qëllimi është të reduktohet numri i përgjithshëm i dhimbjeve të kokës.

Nëse një person përdor medikamente pa recetë për dhimbjen e kokës më shumë se dy ditë në javë, duhet të flasë me mjekun për mundësinë e kalimit në një trajtim parandalues.

Për migrenën kronike dhe dhimbjet kronike të tipit tension mund të përdoren medikamente që zakonisht përdoren edhe për trajtimin e epilepsisë, presionit të lartë të gjakut dhe depresionit. Për dhimbjet e tipit tension mund të përdoren gjithashtu disa antidepresivë ose relaksues të muskujve.

Trajtimi i dhimbjeve pas traumës dhe dhimbjeve të reja të përditshme zakonisht përshtatet sipas simptomave dhe mund të ndjekë qasjet e përdorura për migrenën ose dhimbjet e tipit tension.

Ndërsa për hemicrania continua, pacientët zakonisht reagojnë ndaj një medikamenti anti-inflamator të quajtur indometacinë. Përgjigjja ndaj këtij medikamenti mund të ndihmojë edhe në vendosjen e diagnozës.

Roli i stilit të jetesës

Medikamentet janë vetëm një pjesë e trajtimit. Sipas Dr. Soni, ndryshimet në stilin e jetesës janë po aq të rëndësishme, por shpesh neglizhohen.

Ajo rekomandon atë që e quan një “stil jetese për migrenën”. Në thelb, bëhet fjalë për një mënyrë jetese të shëndetshme, me vëmendje të veçantë ndaj faktorëve që mund të shkaktojnë ose përkeqësojnë dhimbjet.

Identifikoni shkaktarët

Shkaktarët e dhimbjes së kokës nuk janë të njëjtë për të gjithë. Për disa persona mund të jenë alkooli, dieta ose stresi.

Mbajtja e një ditari mund t’ju ndihmojë të dalloni faktorët që shfaqen më shpesh para dhimbjes dhe t’i shmangni kur është e mundur.

Edhe ndryshimet në rutinën e përditshme mund të ndikojnë.

“Truri juaj pëlqen të qëndrojë në një rutinë, veçanërisht ndërsa plakemi”, thotë Dr. Soni. Ajo rekomandon ruajtjen e një rutine sa më të qëndrueshme, si gjatë ditëve të javës, ashtu edhe në fundjavë.

Gjumi cilësor është gjithashtu i rëndësishëm. Marrja e mjaftueshme e gjumit të qetë dhe çlodhës mund të ndihmojë në menaxhimin e dhimbjeve.

Kujdesuni për ushqimin dhe hidratimin

Dieta është një tjetër pjesë e rëndësishme e menaxhimit të dhimbjeve kronike të kokës.

Shmangia e ushqimeve shumë të përpunuara ose të paketuara mund të jetë një hap pozitiv. Po ashtu, është e rëndësishme të pini mjaftueshëm ujë për të qëndruar të hidratuar.

Qëndroni aktivë

Ushtrimet fizike mund të jenë të vështira kur dikush vuan nga dhimbje kronike koke. Disa persona mund të mendojnë se nuk kanë energji për të ushtruar ose se aktiviteti fizik do ta përkeqësojë dhimbjen.

Megjithatë, Dr. Soni thekson se shpesh nuk është vetë ushtrimi ai që shkakton dhimbjen, por gjendja kronike që e bën aktivitetin më të vështirë.

Ushtrimet me intensitet të ulët mund të jenë një alternativë më e përshtatshme. Joga, Tai Chi dhe ushtrimet e thjeshta të shtrirjes në shtëpi mund të ndihmojnë.

Fillimi me seanca të shkurtra mund ta bëjë aktivitetin më të përballueshëm. Me kalimin e kohës dhe në varësi të gjendjes, aktiviteti mund të rritet gradualisht.

Dhimbjet kronike të kokës ndikojnë edhe në shëndetin mendor

Dhimbja kronike nuk ndikon vetëm në trup. Menaxhimi i stresit dhe ankthit dhe mënyra se si personi përballet me gjendjen janë gjithashtu pjesë e rëndësishme e trajtimit.

“Është e kuptueshme që kur jeni me dhimbje, veçanërisht me dhimbje kronike, të ndiheni të zemëruar, të mundur ose të humbur”, thotë Dr. Soni. Megjithatë, një qëndrim negativ mund ta bëjë edhe më të vështirë procesin e rikuperimit.

Ajo rekomandon përqendrimin te hapat e vegjël dhe vlerësimin e përparimit, edhe kur ai është modest. Çdo person duhet të gjejë aktivitetet dhe mënyrat e përballimit që e ndihmojnë të përqendrohet te përmirësimi.

Pse është i rëndësishëm diagnostikimi?

Nëse ju ose një person i afërt po përjeton dhimbje kronike të kokës, është e rëndësishme të kërkoni vlerësim mjekësor.

Mbështetja vetëm te medikamentet pa recetë nuk është zgjidhje afatgjatë, veçanërisht kur ato përdoren shpesh dhe mund të bëhen më pak efektive.

Dhimbjet kronike të kokës mund të jenë të vështira për t’u kuptuar nga të tjerët, sepse shpesh nuk kanë shenja të dukshme.

“Është një sëmundje e padukshme”, thotë Dr. Soni.

Dhimbjet kronike, veçanërisht migrena kronike, mund të jenë të nëndiagnostikuara dhe të patrajtuara, pasi shumë pacientë nuk kërkojnë ndihmë mjekësore.

Dhimbja e vazhdueshme mund të ndikojë në punë, familje, marrëdhënie shoqërore, gjumë dhe aktivitet fizik. Për këtë arsye, trajtimi duhet të synojë jo vetëm uljen e dhimbjes, por edhe përmirësimin e funksionimit dhe cilësisë së jetës.

Në disa raste, mund të nevojitet një qasje multidisiplinare që përfshin medikamente, mbështetje për shëndetin mendor, psikolog të specializuar në menaxhimin e dhimbjes, fizioterapi dhe terapi okupacionale.

Sipas Dr. Soni, qëllimi kryesor i trajtimit është përmirësimi i funksionimit dhe cilësisë së jetës.

Një ulje prej rreth 50% e dhimbjes mund të konsiderohet shpesh si një shenjë suksesi. Megjithatë, pritshmëria që dhimbja të zhduket plotësisht nuk është gjithmonë realiste. Vendosja e objektivave të arritshme mund të ndihmojë pacientin të përfitojë sa më shumë nga trajtimi.