A ju ka ndodhur që fëmija juaj të kujtojë një këngë që e ka dëgjuar vetëm disa herë, një vend që e ka vizituar më parë apo një ngjarje që ju mendonit se e kishte harruar? Kujtesa e fëmijëve fillon të zhvillohet shumë herët dhe luan rol të rëndësishëm në të mësuar, komunikim dhe zhvillim emocional.

Kujtesa fillon të zhvillohet që në muajt e parë

Edhe pse foshnjat nuk mund t’i tregojnë me fjalë përvojat e tyre, ato janë të afta të njohin zëra, fytyra dhe situata të njohura.

Gjatë muajve të parë, kujtesa lidhet kryesisht me njohjen e njerëzve dhe rutinave. Me rritjen, fëmijët fillojnë të mbajnë mend veprime, fjalë dhe përvoja për periudha gjithnjë e më të gjata.

Sipas Akademisë Amerikane të Pediatrisë, zhvillimi i kujtesës është i lidhur ngushtë me aftësitë njohëse, gjuhësore dhe ndërveprimet e përditshme të fëmijës.

Si ndryshon kujtesa sipas moshës?

Gjatë vitit të parë, foshnjat fillojnë të njohin njerëzit e afërt, lodrat dhe rutinat. Gradualisht, ato kuptojnë se një objekt vazhdon të ekzistojë edhe kur nuk e shohin.

Nga 1 deri në 3 vjeç, fëmijët kujtojnë më shumë fjalë, këngë, veprime dhe ngjarje të përditshme. Përsëritja i ndihmon t’i përforcojnë këto kujtime.

Nga 3 deri në 5 vjeç, kujtesa bëhet më e organizuar. Fëmijët mund të tregojnë për ngjarje të kaluara, të kujtojnë udhëzime dhe të lidhin përvojat me emocione të caktuara.

Megjithatë, ritmi i zhvillimit ndryshon nga një fëmijë te tjetri.

Pse përsëritja është kaq e rëndësishme?

Fëmijët shpesh kërkojnë të dëgjojnë të njëjtën përrallë ose të luajnë vazhdimisht të njëjtën lojë. Kjo nuk ndodh rastësisht.

Përsëritja ndihmon trurin të përforcojë lidhjet që mbështesin të mësuarit dhe kujtesën. Përmes saj, fëmijët fitojnë siguri dhe mësojnë të parashikojnë çfarë do të ndodhë më pas.

Si mund ta ndihmojnë prindërit zhvillimin e kujtesës?

Aktivitetet e thjeshta të përditshme mund të kenë ndikim pozitiv:

• Lexoni përralla dhe bisedoni për personazhet.
• Këndoni këngë me fjalë dhe lëvizje të përsëritura.
• Luani lojëra kujtese, të përshtatshme për moshën.
• Shikoni fotografi familjare dhe kujtoni ngjarje të përbashkëta.
• Pyeteni fëmijën çfarë ka bërë gjatë ditës, pa e kthyer bisedën në test.
• Kujdesuni për gjumë të mjaftueshëm dhe rutina të qëndrueshme.

Sipas Institutit Kombëtar të Shëndetit të Fëmijëve dhe Zhvillimit Njerëzor në SHBA, përvojat e hershme dhe ndërveprimet me të rriturit janë të rëndësishme për zhvillimin e aftësive njohëse.

A është normale që fëmijët të harrojnë?

Po. Kujtesa është ende në zhvillim dhe fëmijët e vegjël mund të harrojnë shpejt disa informacione, veçanërisht kur janë të lodhur ose të shpërqendruar.

Gjithashtu, shumica e njerëzve nuk ruajnë kujtime të qarta autobiografike nga vitet e para të jetës. Kjo dukuri njihet si amnezi fëmijërore.

Prindërit duhet të mbajnë mend se zhvillimi i kujtesës nuk është garë. Nëse fëmija humbet aftësi që i kishte fituar më parë ose shfaq vështirësi të vazhdueshme në zhvillim, rekomandohet konsultimi me pediatrin.

Kujtesa zhvillohet përmes përvojave, lojës, përsëritjes dhe lidhjeve emocionale. Çdo bisedë, këngë apo moment i përbashkët është një mundësi që fëmija të mësojë dhe të ndërtojë kujtime të reja.