Nga shishet e ujit dhe ambalazhet ushqimore deri te rrobat sintetike dhe pluhuri i shtëpisë, grimcat e vogla të plastikës janë bërë pjesë e mjedisit ku jetojmë. Ato njihen si mikroplastika dhe vitet e fundit kanë tërhequr vëmendjen e shkencëtarëve për shkak të pranisë së tyre në ushqim, ujë, ajër dhe organizmin e njeriut.

Por sa të rrezikshme janë dhe çfarë mund të bëjmë për ta zvogëluar ekspozimin ndaj tyre?

Çfarë është mikroplastika?

Mikroplastikat janë grimca plastike me madhësi më të vogël se pesë milimetra. Ato mund të prodhohen qëllimisht në përmasa të vogla ose të krijohen nga shpërbërja graduale e produkteve më të mëdha plastike.

Grimcat edhe më të vogla, të njohura si nanoplastika, janë veçanërisht të vështira për t’u zbuluar dhe studiuar.

Për shkak se plastika shpërbëhet shumë ngadalë në mjedis, këto grimca mund të grumbullohen dhe të përhapen përmes ujit, ajrit dhe zinxhirit ushqimor.

Ku gjendet mikroplastika në jetën e përditshme?

Mikroplastika është identifikuar në shumë produkte dhe mjedise me të cilat kemi kontakt çdo ditë.

Uji dhe pijet: Grimca mikroplastike janë zbuluar si në ujin e ambalazhuar, ashtu edhe në ujin e rubinetit. Sasia ndryshon në varësi të burimit, ambalazhimit dhe metodave të matjes.

Ushqimet: Mikroplastika është identifikuar në produkte të ndryshme ushqimore, përfshirë disa lloje peshqish dhe ushqimesh deti. Ajo mund të hyjë në ushqim edhe gjatë përpunimit dhe paketimit.

Rrobat sintetike: Materialet si poliesteri dhe najloni mund të lëshojnë mikrofibra plastike gjatë larjes dhe përdorimit.

Pluhuri i shtëpisë: Grimcat që çlirohen nga tekstilet, mobiliet dhe produktet e tjera plastike mund të bëhen pjesë e pluhurit që grumbullohet në ambientet e brendshme.

Ambalazhet dhe enët plastike: Përdorimi, konsumimi dhe ekspozimi ndaj temperaturave të larta mund të ndikojnë në çlirimin e grimcave nga disa materiale plastike.

Çfarë dimë për ndikimin në shëndet?

Shkencëtarët kanë identifikuar mikroplastikë në mostra të ndryshme biologjike njerëzore, përfshirë gjakun dhe indet e caktuara.

Megjithatë, prania e këtyre grimcave nuk do të thotë automatikisht se ato shkaktojnë sëmundje.

Studimet laboratorike dhe ato te kafshët kanë ngritur shqetësime për ndikime të mundshme në inflamacion, stres oksidativ dhe funksionimin e qelizave. Por ende nuk është përcaktuar qartë se në çfarë mase këto rezultate vlejnë për ekspozimin e zakonshëm të njerëzve.

Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), nevojiten më shumë studime për të kuptuar ndikimin afatgjatë të mikroplastikës në shëndetin e njeriut.

A janë fëmijët më të ekspozuar?

Fëmijët mund të kenë mënyra të ndryshme ekspozimi krahasuar me të rriturit, pasi kalojnë më shumë kohë duke luajtur në dysheme dhe shpesh i vendosin duart ose objektet në gojë.

Edhe përdorimi i disa produkteve plastike për përgatitjen dhe ruajtjen e ushqimit mund të kontribuojë në ekspozim.

Megjithatë, kërkimet shkencore ende nuk kanë përcaktuar plotësisht se çfarë pasojash mund të ketë ekspozimi ndaj mikroplastikës në zhvillimin e fëmijëve.

Si mund ta zvogëlojmë ekspozimin?

Megjithëse është pothuajse e pamundur të shmanget plotësisht mikroplastika, disa zakone mund të ndihmojnë në kufizimin e kontaktit me burimet e saj:

• Shmangni ngrohjen e ushqimit në enë plastike që nuk janë të përshtatshme për temperatura të larta.
• Përdorni enë qelqi ose çeliku inox për ruajtjen e ushqimeve, kur është praktike.
• Pastroni rregullisht pluhurin me leckë të lagur dhe ajrosni ambientet e brendshme.
• Zvogëloni përdorimin e produkteve plastike njëpërdorimshme.
• Ndiqni udhëzimet e prodhuesit për përdorimin dhe zëvendësimin e enëve plastike.

Këto masa mund të zvogëlojnë disa burime të ekspozimit, por ende nuk ka prova të mjaftueshme për të përcaktuar sa e ulin ato rrezikun shëndetësor.

Çfarë duhet të mbajmë mend?

Mikroplastika është e pranishme në mjedisin tonë dhe ekspozimi ndaj saj është një çështje që po studiohet gjithnjë e më shumë.

Shkenca ka bërë përparim në identifikimin e grimcave plastike, por ende ka paqartësi për ndikimin e tyre afatgjatë në organizëm.

Zgjedhjet e kujdesshme në përditshmëri mund të ndihmojnë në zvogëlimin e ekspozimit, pa qenë nevoja për panik apo për shmangien e plotë të çdo produkti plastik.