Depresioni ndikon kryesisht në humor dhe gjendjen emocionale, por pasojat e tij mund të shfaqen edhe në mënyrën se si funksionon trupi. Dhimbjet fizike, mungesa e energjisë, vështirësitë me gjumin, problemet e pazakonta me stomakun dhe tretjen, si dhe ndryshimet në oreks janë disa prej simptomave që mund të shfaqen.

Për disa njerëz, depresioni mund të rrisë urinë dhe t’i shtyjë të hanë më shumë, veçanërisht në momente të ngarkuara emocionalisht. Ushqimet që ofrojnë rehati mund të qetësojnë përkohësisht trishtimin, zbrazëtinë dhe shqetësimin emocional.

Por depresioni mund të ketë edhe efektin e kundërt: uljen e oreksit, e cila mund të çojë në humbje të pavullnetshme të peshës. Edhe pse disa njerëz mund ta konsiderojnë këtë si diçka pozitive, humbja e papritur ose e madhe në peshë mund të rrezikojë shëndetin. Ajo mund të shkaktojë edhe mungesë energjie, duke e bërë më të vështirë përballimin e simptomave të tjera të depresionit sipas artikullit në Healthline.

Pse depresioni mund të shkaktojë humbje në peshë?

Ndryshimet në oreks dhe peshë shpesh lidhen drejtpërdrejt me simptoma të tjera të depresionit.

Ndryshimet e humorit

Depresioni shpesh shoqërohet me ndryshime të forta të humorit, si trishtimi pa një shkak të qartë, ndjenja e pashpresës dhe një ndjenjë e vazhdueshme mpirjeje ose mungese interesi.

Këto gjendje emocionale mund të zënë një pjesë të madhe të energjisë mendore, duke lënë më pak hapësirë për aktivitetet e zakonshme të përditshme, si dushi, veshja, rregullimi i shtëpisë apo përgatitja dhe konsumimi i vakteve.

Simptoma të tjera të zakonshme përfshijnë humbjen e interesit për aktivitetet që dikur ju pëlqenin, lodhjen, mungesën e energjisë dhe vështirësinë në marrjen e vendimeve.

Këto simptoma mund të ndikojnë edhe në ushqyerje. Për shembull, një person që dikur kënaqej duke gatuar dhe planifikuar vakte mund të mos ketë më energji për të përgatitur ushqim dhe të kënaqet vetëm me një banane ose disa biskota.

Nëse ushqimi nuk ju sjell më kënaqësi, mund të mos mendoni shumë se çfarë apo kur do të hani. Vakti mund të mos jetë më prioritet dhe mund të kaloni një vakt pa e kuptuar.

Edhe kur ndiheni të uritur, mund të mos ju duket tërheqës asnjë ushqim. Nëse nuk mund të vendosni çfarë të hani, mund të humbni interesin dhe të shkoni në shtrat pa ngrënë.

Simptoma të tjera fizike

Simptomat fizike të depresionit mund të luajnë gjithashtu rol në humbjen e peshës.

Dhimbjet e pashpjegueshme të stomakut ose të përzierat mund t’ju bëjnë të shmangni ushqimet, përveç atyre më të thjeshta. Disa njerëz mund të hanë më pak nga frika se ushqimi do t’i shkaktojë simptoma të pakëndshme.

Lodhja dhe mungesa e energjisë mund të jenë gjithashtu më të forta se ndjenja e urisë. Në fund të ditës mund të ndiheni aq të rraskapitur sa dëshironi vetëm të pushoni dhe të flini. Edhe përgatitja e një vakti të vogël mund të duket si një detyrë e vështirë.

Disa njerëz me depresion përjetojnë edhe agjitacion psikomotor, i cili mund të shfaqet përmes lëvizjeve të vazhdueshme, shqetësimit fizik ose ecjes pa pushim. Këto aktivitete harxhojnë energji dhe, të kombinuara me uljen e oreksit, mund të kontribuojnë në humbjen e peshës.

Edhe medikamentet mund të ndikojnë

Disa ilaçe kundër depresionit mund të shkaktojnë humbje peshe gjatë muajve të parë të përdorimit, sipas hulumtimeve të cituara në literaturën mjekësore.

Ndër medikamentet që janë lidhur me humbjen e peshës përfshihen fluoksetina dhe bupropioni.

Humbja e peshës e lidhur me antidepresivët mund të ndodhë edhe për shkak të uljes së oreksit ose efekteve anësore në sistemin tretës, si të përzierat, shqetësimet e stomakut ose diarreja.

Nëse vini re ndryshime të rëndësishme në peshë ose oreks pas fillimit të një medikamenti, është e rëndësishme të flisni me mjekun ose psikiatrin dhe të mos e ndërprisni trajtimin vetë.

Çfarë ndodh në tru?

Një studim i vitit 2016 shqyrtoi pse depresioni mund të shkaktojë modele të ndryshme të ndryshimeve në oreks dhe peshë. Studiuesit u treguan fotografi të ushqimeve dhe objekteve që nuk ishin ushqime tri grupeve: njerëzve me depresion që kishin vërejtur rritje të oreksit, njerëzve me depresion që kishin përjetuar ulje të oreksit dhe një grupi kontrolli pa depresion.

Rezultatet sugjeruan se personat me rritje të oreksit shfaqnin më shumë aktivitet në zona të trurit të lidhura me shpërblimin.

Ndërkohë, te personat që kishin humbur oreksin u vu re më pak aktivitet në një zonë të trurit të lidhur me interocepcionin – aftësinë për të ndier dhe kuptuar sinjale të brendshme të trupit, si uria dhe etja.

Autorët sugjeruan se këto ndryshime në aktivitetin e trurit mund të kontribuojnë në humbjen e oreksit, mungesën e interesit për ushqimin dhe, rrjedhimisht, humbjen e peshës.

Kur ushqimi nuk perceptohet më si diçka e këndshme ose shpërblyese, mund të ketë më pak dëshirë për të ngrënë, veçanërisht nëse personi nuk e ndien urinë si më parë. Nëse konsumohen më pak ushqime në përgjithësi, me kalimin e kohës mund të ndodhë edhe humbja e peshës.

Humbja e peshës mund të ketë edhe shkaqe të tjera

Edhe nëse një person jeton me depresion, humbja e pashpjegueshme e peshës mund të ketë shumë shkaqe të tjera.

Dhimbja emocionale pas një humbjeje, stresi dhe ankthi mund të ulin oreksin. Po ashtu, një sërë problemesh shëndetësore dhe medikamente të caktuara mund të shkaktojnë humbje peshe.

Humbja e shpejtë ose e vazhdueshme e peshës, veçanërisht brenda një periudhe të shkurtër, mund të ketë pasoja për shëndetin.

Duhet të kontaktoni një profesionist shëndetësor nëse:

• humbni peshë pa ndryshuar mënyrën e të ushqyerit apo aktivitetin fizik;
• vëreni ndryshime në jashtëqitje;
• keni dhimbje të pazakonta stomaku ose të përziera;
• vëreni ndryshime në shije ose nuhatje;
• ndiheni jashtëzakonisht të lodhur;
• sëmureni më shpesh se zakonisht;
• keni vështirësi në përtypje ose gëlltitje;
• humbni më shumë se 5% të peshës trupore brenda gjashtë muajve deri në një vit.

Për shembull, për një person që peshon rreth 79 kilogramë, një humbje prej 5% do të ishte afërsisht 4 kilogramë.

Depresioni mund të shfaqet së bashku me gjendje të tjera, përfshirë ankthin, çrregullimet e të ushqyerit dhe pikëllimin e komplikuar. Në këto raste, mbështetja nga një profesionist i shëndetit mendor mund të jetë e nevojshme.

Depresioni mund të shfaqet edhe pas humbjes së peshës

Marrëdhënia mes depresionit dhe peshës nuk funksionon vetëm në një drejtim. Disa njerëz mund të përjetojnë simptoma depresive edhe pasi kanë humbur peshë me qëllim.

Për shembull, dikush mund të ketë humbur peshë, por jo aq sa kishte shpresuar. Nëse humbja e peshës ndalon, personi mund të ndihet i zhgënjyer, i pashpresë ose i dekurajuar.

Mesazhet nga mediat, reklamat dhe ndonjëherë edhe nga njerëzit përreth nesh mund të krijojnë idenë se një trup më i dobët do të sjellë automatikisht më shumë lumturi. Për këtë arsye, dikush mund të ndihet i zhgënjyer kur ndryshimet në trup nuk sjellin ndryshimet e jetës që kishte imagjinuar.

Disa të dhëna sugjerojnë gjithashtu një lidhje të mundshme mes kequshqyerjes dhe depresionit. Kjo mund të ndihmojë në shpjegimin e faktit se shumë persona me çrregullime të të ushqyerit përjetojnë gjithashtu depresion, megjithëse nevojiten më shumë kërkime për ta kuptuar plotësisht këtë marrëdhënie.

Kur një person anashkalon vaktet ose kufizon në mënyrë të tepruar kaloritë, qoftë për shkak të një çrregullimi të të ushqyerit apo për arsye të tjera, truri dhe trupi mund të mos marrin energjinë e nevojshme për të funksionuar siç duhet. Kjo mund të shkaktojë mungesë energjie, lodhje dhe humor të ulët.

Çfarë mund të ndihmojë?

Fokusohuni te ushqyerja dhe mirëqenia e përgjithshme

Humbja e peshës mund të sjellë përfitime shëndetësore në disa raste, por nuk është domosdoshmërisht e dobishme për të gjithë dhe nuk është një zgjidhje automatike për një jetë më të shëndetshme apo më të lumtur.

Pranimi i trupit ashtu siç është, edhe kur nuk e konsideroni atë ideal, mund të ndihmojë në krijimin e një imazhi më pozitiv për veten dhe në përmirësimin e humorit.

Vlera dhe identiteti i një personi nuk përcaktohen nga madhësia apo forma e trupit. Në vend që të përqendroheni vetëm te ndryshimet në pamje, mund të fokusoheni te ushqimet dhe aktivitetet që ju ndihmojnë të ndiheni më mirë dhe të keni më shumë energji.

Praktika të tilla si ushqyerja e vetëdijshme dhe ushqyerja intuitive mund të ndihmojnë në krijimin e zakoneve ushqimore që mbështesin energjinë dhe mirëqenien.

Filloni me ndryshime të vogla

Depresioni mund ta bëjë të vështirë përmbushjen edhe të detyrave të zakonshme, përfshirë gatimin dhe përgatitjen e ushqimit.

Në vend që t’i kërkoni vetes të përgatisni vakte të plota çdo ditë, mund të filloni me ndryshime më të thjeshta që ju ndihmojnë të merrni mjaftueshëm ushqim.

Mbajtja në shtëpi e ushqimeve ushqyese që mund të konsumohen lehtësisht mund të jetë një hap i parë. Ndihma e një familjari ose miku me blerjet mund ta bëjë procesin më të lehtë, ndërsa edhe porositja e ushqimit mund të jetë një zgjidhje praktike kur energjia është e ulët.

Kur jeni të uritur, është më mirë të hani diçka sesa të mos hani fare. Nuk ka nevojë që çdo vakt të jetë perfekt ose maksimalisht i shëndetshëm.

Flisni me njerëzit e afërt

Humbja e peshës mund të shoqërohet me mungesë energjie, duke e bërë përgatitjen e ushqimit edhe më të lodhshme. Në këto momente, mbështetja e njerëzve të afërt mund të bëjë një ndryshim të rëndësishëm.

Mund t’u shpjegoni se depresioni po ndikon në oreksin dhe energjinë tuaj dhe se për këtë arsye e keni të vështirë të mendoni për përgatitjen ose konsumimin e vakteve.

Ndihma mund të marrë forma të ndryshme, si:

• blerja ose porositja e ushqimit;
• sjellja e një vakti një ose dy herë në javë;
• ndihma me përgatitjen dhe gatimin;
• vendosja e kujtesave për të ngrënë rregullisht;
• ngrënia së bashku disa herë në javë.

Provoni aktivitet të lehtë fizik

Njerëzit shpesh mendojnë për aktivitetin fizik në lidhje me humbjen e peshës. Për këtë arsye, dikush që tashmë ka humbur peshë pa dashje mund të shmangë ushtrimet nga frika se do të humbasë edhe më shumë.

Megjithatë, aktiviteti fizik nuk shërben vetëm për humbjen e peshës. Aktiviteti i rregullt mund të rrisë energjinë, të forcojë muskujt dhe kockat dhe të mbështesë shëndetin e trurit.

Edhe aktivitetet më të lehta, si shtrirjet, joga dhe ecja, mund të ndihmojnë në përmirësimin e oreksit.

Kalimi i kohës në natyrë mund të ndihmojë gjithashtu në përmirësimin e humorit. Nëse ndiheni në gjendje, një shëtitje më e gjatë ose një ecje në park mund të jetë një mënyrë e thjeshtë për të kombinuar lëvizjen me kohën jashtë.

Kur duhet kërkuar ndihmë?

Nëse ndryshimet që po provoni nuk po ndihmojnë në reduktimin e simptomave të depresionit ose humbjes së peshës, mund të jetë koha të kërkoni mbështetje profesionale.

Trajtimi i depresionit mund të ndihmojë në përmirësimin e simptomave emocionale dhe fizike, përfshirë lodhjen, uljen e oreksit dhe ndryshimet në peshë.

Trajtimet mund të përfshijnë psikoterapi ose një kombinim të psikoterapisë dhe medikamenteve. Një profesionist i shëndetit mendor mund t’ju ndihmojë të gjeni qasjen më të përshtatshme për nevojat tuaja.

Nëse mendoni se një medikament kundër depresionit po ndikon në oreks ose peshë, flisni me mjekun ose psikiatrin për këtë. Mund të nevojiten ndryshime ose përshtatje të trajtimit për të gjetur një mënyrë që lehtëson simptomat pa shkaktuar efekte anësore të padëshiruara.

Një nutricionist ose dietolog mund të ndihmojë gjithashtu në krijimin e një plani ushqimor që i përshtatet nevojave tuaja.

Në fund

Ndryshimet në oreks dhe peshë mund të ndikojnë në humor dhe energji dhe mund ta bëjnë më të vështirë menaxhimin e simptomave të depresionit.

Humbja e peshës pa qëllim nuk duhet të konsiderohet automatikisht si diçka pozitive. Nëse depresioni po shoqërohet me ulje të oreksit, humbje të vazhdueshme në peshë ose mungesë energjie, është e rëndësishme të kërkohet ndihmë profesionale për të identifikuar shkakun dhe për të marrë mbështetjen e duhur.