Njerëzit i duan etiketat. Ato na ndihmojnë të kuptojmë më lehtë veten dhe të tjerët. Shenjat e horoskopit, testet e personalitetit dhe ideja se dikush është “i trurit të majtë” apo “i trurit të djathtë” janë disa nga mënyrat që përdorim për të përshkruar atë që na bën të jemi “të tillë”.

Artistët shpesh konsiderohen si njerëz të “trurit të djathtë”, ndërsa personat analitikë përshkruhen si “të trurit të majtë”.

Por a është vërtet kështu? A ekziston njëra anë e trurit që merr kontrollin, ndërsa tjetra qëndron në sfond? A është kjo arsyeja pse disa njerëz janë më krijues, ndërsa të tjerë ndihen më rehat me logjikën dhe faktet?

Jo, thotë psikologia shëndetësore Grace Tworek, PsyD, nga Cleveland Clinic.

“Shpesh mendojmë se njerëzit që përdorin më shumë anën e djathtë të trurit janë më krijues, artistikë ose të lirë në mendime. Ndërsa ata të anës së majtë konsiderohen më rigidë, logjikë dhe të orientuar drejt detajeve. Por kjo nuk është plotësisht e saktë kur e shohim nga këndvështrimi shkencor”, shpjegon Dr. Tworek.

Truri është një sistem kompleks dhe i ndërlidhur, i cili kontrollon një pjesë të madhe të asaj që jemi dhe bëjmë. Dhe, në jetën e përditshme, të gjithë përdorim të dyja anët e trurit.

Si është i ndërtuar truri?

Truri ynë kryen një numër të jashtëzakonshëm funksionesh. Ai përpunon informacionin që marrim përmes shqisave, na mundëson të mendojmë, të ndiejmë, të flasim dhe të lëvizim, si dhe ndihmon në kontrollin e funksioneve automatike si frymëmarrja dhe rrahjet e zemrës.

Për ta thjeshtuar, truri mund të ndahet në disa pjesë kryesore, ndër të cilat janë truri i vogël (cerebellum), trungu i trurit dhe truri i madh (cerebrum).

Truri i vogël dhe trungu i trurit luajnë role të rëndësishme në kontrollin e lëvizjeve dhe funksioneve automatike të trupit, si frymëmarrja, tretja dhe gëlltitja.

Ndërsa cerebrumi, pjesa më e madhe e trurit, është ajo për të cilën flasim kur përdorim konceptin “truri i majtë” dhe “truri i djathtë”. Ai përpunon informacionin nga shqisat dhe lidhet me emocionet, arsyetimin, të mësuarit dhe mendimin aktiv.

Cerebrumi ndahet në dy hemisfera: hemisfera e majtë dhe hemisfera e djathtë.

“Është absolutisht e vërtetë që pjesë të ndryshme të trurit janë përgjegjëse për funksione të ndryshme”, thotë Dr. Tworek. “Por ideja se njëra hemisferë është në mënyrë të konsiderueshme më e fortë se tjetra dhe se kjo dominancë përcakton në masë të madhe personalitetin ose aftësitë tona, nuk është vërtetuar nga kërkimet.”

Çfarë bën hemisfera e majtë?

Hemisfera e majtë zakonisht lidhet me disa nga funksionet më analitike dhe logjike të trurit. Ajo gjithashtu kontrollon anën e djathtë të trupit, ndërsa hemisfera e djathtë kontrollon anën e majtë.

Ndër funksionet që lidhen kryesisht me hemisferën e majtë janë:

• Komunikimi.
• Strategjia dhe zgjidhja e problemeve.
• Memorizimi.
• Analiza.

Po hemisfera e djathtë?

Hemisfera e djathtë shpesh lidhet me aftësi si:

• Kreativiteti.
• Intuita.
• Reagimi emocional.
• Imagjinata.

Megjithatë, kjo nuk do të thotë se një person krijues përdor vetëm hemisferën e djathtë ose se një person analitik përdor vetëm hemisferën e majtë.

Dy hemisfera, një tru

Hemisferat e trurit nuk funksionojnë në mënyrë të pavarur. Ato janë të lidhura përmes një grupi fibrash nervore që përcjellin informacionin nga njëra anë në tjetrën. Kjo strukturë quhet corpus callosum.

“Dy hemisferat kryejnë funksione të ndryshme, por ato punojnë së bashku”, shpjegon Dr. Tworek.

Kjo do të thotë se të dyja anët e trurit janë vazhdimisht aktive dhe bashkëpunojnë me njëra-tjetrën.

Një studim ku u analizuan skanimet e trurit të më shumë se 1,000 personave, duke shqyrtuar rreth 7,000 zona të ndryshme të trurit, nuk gjeti prova se njerëzit përdorin një hemisferë dukshëm më shumë se tjetrën në varësi të personalitetit apo preferencave të tyre. Sipas studiuesve, pjesëmarrësit përdornin të dyja anët e trurit në mënyrë relativisht të barabartë.

Pra, po, disa njerëz mund të jenë më krijues, ndërsa të tjerë më analitikë. Por kjo nuk ndodh sepse njëra gjysmë e trurit të tyre është më e fortë se tjetra.

A mund ta “stërvitim” trurin?

Nëse vështirësia në matematikë nuk mund t’i atribuohet një “truri të djathtë” që nuk funksionon mjaftueshëm, dhe mungesa e aftësisë muzikore nuk është rezultat i një “truri të majtë” më të dobët, atëherë çfarë mund të bëjmë për të zhvilluar aftësi të reja?

Përgjigjja e Dr. Tworek është e thjeshtë: praktikë.

Sipas saj, mënyra se si e shohim veten mund të ndikojë në mënyrën se si sillemi. Nëse e konsiderojmë veten si një person “të trurit të majtë”, mund të shmangim aktivitetet krijuese ose artistike sepse besojmë se nuk jemi të aftë për to. Në të njëjtën mënyrë, nëse e shohim veten si tip “të trurit të djathtë”, mund të mos i kushtojmë shumë kohë aktiviteteve që kërkojnë organizim, logjikë ose analizë.

Kjo mund të shndërrohet në një profeci vetëpërmbushëse: bindemi se jemi të prirur për një mënyrë të caktuar të të menduarit, shmangim aktivitetet që nuk përputhen me këtë imazh dhe, për pasojë, nuk zhvillojmë aftësi të reja.

Në vend që të përdorim “anën e trurit” si justifikim, mund të punojmë për të zhvilluar aftësi që nuk i konsiderojmë si pikat tona të forta.

Për shembull, një person më analitik mund të provojë një aktivitet krijues, si piktura ose një kurs arti. Ndërsa një person që e ka më të vështirë organizimin mund të praktikojë aftësitë e menaxhimit të kohës dhe planifikimit.

Lista të shkruara, shënime rikujtuese ose alarmet në telefon mund të ndihmojnë në krijimin e strukturës dhe në mbajtjen nën kontroll të detyrave të përditshme.

“Disa njerëz natyrshëm do të kenë disa aftësi pak më të zhvilluara se të tjerat. Por truri ynë është si muskul. Ai mund të forcohet”, thotë Dr. Tworek. “Sa më shumë të praktikoni dhe ta ekspozoni trurin ndaj gjërave të reja, aq më shumë ka gjasa të fitoni aftësi të reja.”

Në fund të fundit, nuk jemi thjesht njerëz të “trurit të majtë” apo “trurit të djathtë”. Truri ynë është një sistem i ndërlidhur dhe kompleks, ku të dyja hemisferat bashkëpunojnë vazhdimisht.

Prandaj, ndoshta është koha të heqim dorë nga etiketat që na vendosin në kuti dhe t’i japim vetes mundësinë të provojmë gjëra që nuk i kemi konsideruar më parë si “për ne” sipas artikullit.