Edhe pse pijet dietike përmbajnë pak kalori dhe sheqer, ato nuk kanë vlera të rëndësishme ushqyese. Për më tepër, ato përmbajnë ëmbëlsues artificialë, të cilët në disa studime janë lidhur me efekte të padëshiruara në shëndet. Megjithatë, rezultatet e hulumtimeve deri tani mbeten të përziera.
Pijet dietike mund të duken si një alternativë më e shëndetshme dhe freskuese ndaj pijeve të gazuara me sheqer. Por ato mund të mos jenë aq të padëmshme sa duken, veçanërisht nëse konsumohen në sasi të mëdha ose disa herë gjatë ditës.
Më poshtë janë tetë efekte të mundshme që lidhen me konsumimin e shpeshtë të pijeve dietike.
1. Mund të ndikojnë në shëndetin e zorrëve
Ëmbëlsuesit artificialë që gjenden në pijet dietike mund të ndikojnë në mikrobiomën e zorrëve, pra në bashkësinë e mikroorganizmave të dobishëm që jetojnë në traktin tretës.
Mikrobioma e zorrëve luan rol të rëndësishëm në funksionimin e sistemit imunitar, përthithjen e lëndëve ushqyese, shëndetin e zemrës dhe procese të tjera në organizëm.
Aspartami është një nga ëmbëlsuesit më të zakonshëm që përdoret në pijet dietike. Një studim laboratorik me 13 persona zbuloi se aspartami uli prodhimin e acidit izobutirik, një lloj acidi yndyror me zinxhir të shkurtër.
Acidet yndyrore me zinxhir të shkurtër luajnë rol në parandalimin e proceseve inflamatore dhe në rregullimin e peshës trupore.
Megjithatë, nevojiten më shumë studime te njerëzit për të kuptuar se si ëmbëlsuesit artificialë dhe pijet dietike ndikojnë konkretisht në shëndetin e zorrëve.
2. Mund të dëmtojnë smaltin e dhëmbëve
Edhe pse pijet dietike nuk përmbajnë sheqer në të njëjtën mënyrë si pijet e zakonshme të gazuara, ato janë ende mjaft acide.
Një studim laboratorik zbuloi se si pijet e zakonshme, ashtu edhe ato dietike ndikonin ndjeshëm në sipërfaqen e smaltit të dhëmbëve, duke treguar se të dyja mund të kontribuojnë në erozionin e tij.
Një tjetër studim sugjeroi se pijet dietike mund të rrisin lehtësisht rrezikun e erozionit dentar te të rriturit në SHBA, megjithëse nevojiten më shumë kërkime.
Megjithatë, dëmtimi i smaltit nga aciditeti nuk është i njëjtë me rritjen e rrezikut për karies për shkak të sheqerit. Një studim i vitit 2020 zbuloi se pijet dietike nuk nxisnin kariesin te fëmijët.
3. Mund të shkaktojnë dhimbje koke
Te disa persona, konsumimi i disa porcioneve të pijeve dietike në ditë mund të shoqërohet me dhimbje koke. Një nga faktorët e mundshëm janë disa ëmbëlsues artificialë, si aspartami.
Një rishikim i studimeve vuri në dukje se aspartami shkaktoi simptoma si dhimbje koke dhe migrenë te disa persona që e konsumuan në formën e tabletave, veçanërisht te individët me çrregullime neurologjike ose psikiatrike.
Megjithatë, autorët theksojnë se disa nga këto studime përdorën tableta me aspartam, të cilat mund të çlirojnë në organizëm një sasi më të madhe të ëmbëlsuesit sesa ajo që merret zakonisht përmes një pijeje.
Gjithashtu, disa studime kanë gjetur se kafeina, e cila gjendet në disa pije dietike, mund të shkaktojë dhimbje koke te një pjesë e vogël e njerëzve.
4. Mund të ndikojnë në densitetin e kockave
Disa përbërës të pijeve dietike mund të kenë ndikim negativ në shëndetin e kockave dhe të kontribuojnë në humbjen e masës kockore.
Një studim ka gjetur se konsumimi i tepërt i kafeinës mund të ndikojë negativisht në shëndetin e kockave. Një tjetër studim sugjeroi se edhe konsumimi i tepërt i acidit fosforik mund të ketë efekte të ngjashme.
Megjithatë, lidhja mes konsumimit të pijeve dietike dhe shëndetit të kockave kërkon më shumë hulumtime për të përcaktuar ndikimin e tyre konkret.
5. Mund të lidhen me probleme kardiovaskulare
Një studim i vitit 2021 zbuloi se konsumimi i rregullt i ëmbëlsuesve artificialë, të cilët gjenden edhe në pijet dietike, ishte i lidhur me rrezikun e zhvillimit të disa komplikimeve kardiovaskulare dhe metabolike, përfshirë intolerancën ndaj glukozës dhe diabetin e tipit 2.
Një tjetër studim gjeti se konsumimi i ëmbëlsuesve artificialë lidhej me një rrezik më të lartë për sindromën metabolike. Sindroma metabolike përfshin një grup faktorësh rreziku që, nëse nuk trajtohen, mund të rrisin mundësinë e zhvillimit të sëmundjeve të zemrës.
Megjithatë, këto gjetje tregojnë një lidhje dhe nuk dëshmojnë se pijet dietike ose ëmbëlsuesit artificialë janë shkaku i drejtpërdrejtë i këtyre problemeve.
6. Mund të lidhen me dëshirën për ushqime të ëmbla
Disa kërkime sugjerojnë se ëmbëlsuesit artificialë në pijet dietike mund të ndikojnë në mekanizmat e shpërblimit të ushqimit në tru në mënyrë të ngjashme me sheqerin.
Një studim ka gjetur se konsumimi i tyre mund ta bëjë ushqimin të duket më i shijshëm, gjë që mund të çojë në rritje të urisë dhe konsumit të ushqimit.
Për më tepër, duke qenë se ëmbëlsuesit artificialë janë shumë më të ëmbël se sheqeri, studiuesit kanë sugjeruar se ata mund të rrisin dëshirën për ushqime të ëmbla dhe ta bëjnë më të vështirë reduktimin e konsumit të tyre.
Megjithatë, edhe në këtë fushë rezultatet e studimeve janë të përziera dhe nevojiten kërkime të mëtejshme për të kuptuar lidhjen mes pijeve dietike dhe dëshirës për sheqer.
7. Mund të lidhen me shtimin në peshë
Shkencëtarët kanë arritur në rezultate të ndryshme sa i përket lidhjes mes pijeve dietike dhe peshës trupore.
Një studim zbuloi se konsumimi afatgjatë dhe i rregullt i pijeve dietike lidhej me rritje të yndyrës trupore, përfshirë yndyrën viscerale, si dhe me rrezik më të lartë për zhvillimin e obezitetit.
Nga ana tjetër, disa studime nuk kanë gjetur lidhje mes pijeve dietike ose ëmbëlsuesve artificialë dhe peshës trupore.
Madje, disa kërkime kanë sugjeruar se pijet dietike mund të ndihmojnë në humbjen e peshës dhe në uljen e urisë, veçanërisht kur përdoren në vend të pijeve të ëmbla me sheqer.
Për këtë arsye, nevojiten më shumë studime për të kuptuar se si konsumimi i pijeve dietike lidhet me peshën trupore dhe nëse efekti ndryshon në varësi të mënyrës së konsumimit.
8. Mund të lidhen me diabetin e tipit 2
Edhe pse pijet dietike nuk përmbajnë kalori ose karbohidrate në sasi të konsiderueshme, disa studime kanë gjetur një lidhje mes konsumimit të tyre dhe rrezikut të zhvillimit të diabetit të tipit 2.
Në një tjetër studim, personat me diabet të tipit 2 që përdornin ëmbëlsues artificialë kishin më shumë gjasa të shfaqnin rezistencë ndaj insulinës.
Megjithatë, edhe këtu duhet bërë dallimi mes lidhjes dhe shkakut. Hulumtimet që sugjerojnë një lidhje mes pijeve dietike dhe diabetit të tipit 2 janë të përziera. Studime të tjera nuk kanë gjetur rritje të rrezikut për diabetin e tipit 2 dhe as ndryshime të rëndësishme në nivelet e sheqerit në gjak ose insulinës.
Si ta reduktoni konsumimin e pijeve dietike?
Nëse konsumoni pije dietike, mënyra më praktike është ta bëni këtë me masë. Nuk është domosdoshmërisht e nevojshme që t’i eliminoni menjëherë nga dieta.
Një mënyrë e thjeshtë është t’i zëvendësoni gradualisht me pije të tjera, si uji i aromatizuar, çajrat bimorë, uji i kokosit ose uji i gazuar pa sheqer.
Mund të shtoni edhe pak lëng frutash në ujë ose ujë të gazuar për t’i dhënë shije. Një tjetër mundësi është të përgatisni ujë të aromatizuar në shtëpi duke shtuar feta kastraveci, fruta të freskëta ose të ngrira, borzilok, nenexhik, limon apo limetë.
Gjithashtu, mund të ndihmojë blerja e një sasie më të vogël të pijeve dietike gjatë furnizimit me ushqime dhe mbajtja e alternativave të tjera në dispozicion. Në këtë mënyrë, kur të keni etje, do ta keni më të lehtë të zgjidhni një pije tjetër.
Për shumë njerëz, reduktimi gradual mund të jetë më i lehtë për t’u mbajtur sesa ndërprerja e menjëhershme. Ulja e sasisë së pijeve dietike nga java në javë mund të ndihmojë në krijimin e një ndryshimi më të qëndrueshëm.
Përfundim
Pijet dietike përmbajnë pak kalori dhe sheqer, por nuk ofrojnë vlera të rëndësishme ushqyese dhe përmbajnë ëmbëlsues artificialë. Disa studime i kanë lidhur këta përbërës me probleme të ndryshme shëndetësore, përfshirë ndryshime në mikrobiomën e zorrëve, shëndetin e dhëmbëve, metabolizmin dhe shëndetin kardiovaskular.
Megjithatë, për shumë prej këtyre lidhjeve, provat shkencore mbeten të kufizuara ose të përziera dhe nuk mund të thuhet se pijet dietike janë shkak i drejtpërdrejtë i këtyre problemeve.
Nëse konsumoni pije dietike, reduktimi gradual i sasisë dhe zëvendësimi i tyre me ujë, ujë të gazuar pa sheqer ose pije të tjera me pak ose aspak sheqer mund të jetë një mënyrë praktike për të ulur konsumin.
