Lodhja e vazhdueshme, ndryshimet e pashpjegueshme në peshë, ndjeshmëria ndaj të ftohtit apo rrahjet e shpejta të zemrës mund të lidhen me faktorë të ndryshëm shëndetësorë. Në disa raste, pas këtyre simptomave qëndron një çrregullim i funksionimit të gjëndrës tiroide.

Megjithëse është një organ i vogël, tiroidja luan rol të rëndësishëm në rregullimin e metabolizmit, temperaturës së trupit, energjisë dhe funksionimit të shumë organeve.

Por si funksionon kjo gjëndër dhe si mund ta kuptojmë kur nuk po punon siç duhet?

Çfarë është tiroidja dhe cili është funksioni i saj?

Tiroidja është një gjëndër në formë fluture, e vendosur në pjesën e përparme të qafës, poshtë mollës së Adamit.

Ajo prodhon dy hormone kryesore, tiroksinën (T4) dhe trijodotironinën (T3), të cilat ndikojnë në mënyrën se si organizmi përdor energjinë.

Prodhimi i këtyre hormoneve kontrollohet nga hormoni stimulues i tiroides (TSH), i cili prodhohet nga gjëndra e hipofizës në tru.

Sipas Institutit Kombëtar të Diabetit dhe Sëmundjeve Digjestive dhe të Veshkave në SHBA (NIDDK), hormonet tiroide ndikojnë në shumë funksione të organizmit, përfshirë metabolizmin, temperaturën trupore dhe ritmin e zemrës.

Si ndikon tiroidja në metabolizëm?

Metabolizmi përfshin proceset përmes të cilave organizmi e shndërron ushqimin në energji dhe e përdor atë për funksionet jetësore.

Hormonet tiroide ndihmojnë në rregullimin e shpejtësisë së këtyre proceseve.

Kur tiroidja prodhon më pak hormone sesa i nevojiten organizmit, metabolizmi mund të ngadalësohet.

Në të kundërt, kur prodhon hormone në sasi të tepërt, proceset metabolike mund të përshpejtohen.

Këto ndryshime mund të ndikojnë në peshën trupore, energjinë, temperaturën e trupit dhe funksionimin e sistemit tretës.

Megjithatë, jo çdo ndryshim në peshë apo nivelin e energjisë shkaktohet nga tiroidja.

Hipotiroidizmi: kur tiroidja punon më ngadalë

Hipotiroidizmi është gjendja kur gjëndra tiroide nuk prodhon mjaftueshëm hormone për nevojat e organizmit.

Një nga shkaqet më të zakonshme është tiroiditi Hashimoto, një sëmundje autoimune në të cilën sistemi imunitar sulmon gjëndrën tiroide.

Simptomat e hipotiroidizmit mund të përfshijnë:

• Lodhje të vazhdueshme dhe mungesë energjie.
• Shtim në peshë.
• Ndjeshmëri më të madhe ndaj të ftohtit.
• Kapsllëk.
• Lëkurë të thatë dhe rënie të flokëve.
• Vështirësi në përqendrim.
• Humor të ulët ose simptoma depresive.
• Çrregullime të ciklit menstrual.

Këto simptoma zakonisht zhvillohen gradualisht dhe mund të ngatërrohen me lodhjen e përditshme ose gjendje të tjera shëndetësore.

Hipertiroidizmi: kur tiroidja punon më shpejt

Hipertiroidizmi ndodh kur gjëndra tiroide prodhon më shumë hormone sesa i nevojiten organizmit.

Një nga shkaqet më të zakonshme është sëmundja Graves, një çrregullim autoimun që nxit prodhimin e tepërt të hormoneve tiroide.

Shenjat e hipertiroidizmit mund të përfshijnë:

• Humbje të peshës, edhe kur oreksi është normal ose i shtuar.
• Rrahje të shpejta ose të çrregullta të zemrës.
• Djersitje të shtuar.
• Ndjeshmëri ndaj temperaturave të larta.
• Nervozizëm, ankth dhe irritim.
• Dridhje të duarve.
• Vështirësi me gjumin.
• Lodhje dhe dobësi muskulore.

Edhe pse metabolizmi është më i shpejtë, personat me hipertiroidizëm mund të ndihen të lodhur për shkak të ngarkesës që kjo gjendje krijon në organizëm.

Pse problemet me tiroiden ndikojnë në energjinë tonë?

Hormonet tiroide ndikojnë në mënyrën se si qelizat prodhojnë dhe përdorin energjinë.

Kur nivelet e tyre janë të ulëta, shumë procese të organizmit ngadalësohen, duke shkaktuar ndjenjë lodhjeje, përgjumje dhe vështirësi në përqendrim.

Kur nivelet janë tepër të larta, organizmi mund të funksionojë në një gjendje aktiviteti të shtuar, që shoqërohet me pagjumësi, rrahje të shpejta të zemrës dhe dobësi muskulore.

Prandaj, si hipotiroidizmi, ashtu edhe hipertiroidizmi mund të shkaktojnë lodhje, megjithëse përmes mekanizmave të ndryshëm.

A ndikon tiroidja në shëndetin emocional?

Çrregullimet e tiroides mund të ndikojnë edhe në humor dhe funksionimin mendor.

Personat me hipotiroidizëm mund të përjetojnë ngadalësim të të menduarit, vështirësi në përqendrim dhe simptoma depresive.

Ndërsa hipertiroidizmi mund të shoqërohet me ankth, nervozizëm dhe shqetësim të vazhdueshëm.

Megjithatë, këto simptoma nuk janë specifike vetëm për problemet e tiroides.

Nëse ndryshimet emocionale janë të vazhdueshme, është e rëndësishme të vlerësohen edhe faktorë të tjerë të shëndetit fizik dhe mendor.

Kush është më i rrezikuar nga çrregullimet e tiroides?

Problemet me tiroiden mund të shfaqen te të gjithë, por disa grupe kanë rrezik më të lartë.

Sipas Shoqatës Amerikane të Tiroides (ATA), çrregullimet tiroide janë më të shpeshta te gratë.

Rreziku mund të jetë më i lartë edhe te personat që kanë histori familjare të sëmundjeve tiroide, sëmundje të tjera autoimune ose që kanë kaluar trajtime të caktuara në zonën e qafës.

Ndryshimet hormonale gjatë shtatzënisë dhe pas lindjes mund të ndikojnë gjithashtu në funksionimin e tiroides.

Te disa gra mund të shfaqet tiroiditi pas lindjes, një gjendje që mund të shkaktojë faza të përkohshme të aktivitetit të shtuar ose të ulur të gjëndrës tiroide.

Si diagnostikohen problemet me tiroiden?

Diagnostikimi zakonisht fillon me vlerësimin e simptomave, historisë shëndetësore dhe analizave të gjakut.

Analiza e TSH-së është një nga testet kryesore për vlerësimin e funksionit të tiroides.

Në varësi të rezultatit, mjeku mund të kërkojë edhe matjen e hormonit T4 të lirë (FT4), hormonit T3 ose antitrupave të lidhur me sëmundjet autoimune.

Në raste të caktuara mund të nevojitet edhe ultrazëri i tiroides.

Është e rëndësishme që rezultatet të interpretohen nga profesionisti shëndetësor, pasi vlerat e analizave duhet të shqyrtohen në kontekstin e simptomave dhe gjendjes individuale.

A mund të ndikojë ushqyerja në shëndetin e tiroides?

Ushqyerja e ekuilibruar është e rëndësishme për funksionimin normal të gjëndrës tiroide.

Jodi është një mineral i domosdoshëm për prodhimin e hormoneve tiroide dhe mund të merret përmes kripës së jodizuar, peshkut, produkteve të qumështit dhe ushqimeve të tjera.

Edhe seleni është i rëndësishëm për metabolizmin e hormoneve tiroide.

Megjithatë, marrja e tepërt e jodit ose përdorimi i suplementeve pa këshillë mjekësore mund të përkeqësojë disa çrregullime të tiroides.

Nuk ekziston një dietë e vetme që i trajton të gjitha problemet tiroide. Ushqyerja duhet të përshtatet me gjendjen shëndetësore dhe trajtimin e rekomanduar.

Kur duhet të bëjmë kontroll mjekësor?

Nëse lodhja vazhdon për një kohë të gjatë, shoqërohet me ndryshime të pashpjegueshme në peshë, ndjeshmëri të pazakontë ndaj temperaturës, rrahje të shpejta të zemrës ose ndryshime të tjera të vazhdueshme, është e arsyeshme të konsultoheni me mjekun.

Kontrolli është veçanërisht i rëndësishëm nëse keni histori familjare të sëmundjeve tiroide ose simptoma që ndikojnë në jetën e përditshme.

Rrahjet shumë të shpejta të zemrës të shoqëruara me dhimbje gjoksi, të fikët ose vështirësi në frymëmarrje kërkojnë ndihmë urgjente.

Një gjëndër e vogël me ndikim të madh

Tiroidja është një pjesë e rëndësishme e sistemit hormonal dhe ndikon në shumë procese që shpesh i marrim si të mirëqena.

Nga niveli i energjisë deri te metabolizmi, temperatura e trupit dhe funksionimi i zemrës, hormonet tiroide ndihmojnë organizmin të ruajë ekuilibrin.

Lodhja, ndryshimet e peshës dhe luhatjet e humorit nuk tregojnë domosdoshmërisht problem me tiroiden, por kur janë të vazhdueshme dhe të pashpjegueshme, nuk duhet të neglizhohen.

Një vlerësim i thjeshtë mjekësor dhe analizat e përshtatshme mund të ndihmojnë në identifikimin e çrregullimeve dhe trajtimin e tyre në kohë.