Cikli menstrual i parregullt, aknet që vazhdojnë edhe pas adoleshencës, rënia e flokëve ose shtimi i peshës janë ndryshime që shumë gra mund t’i konsiderojnë të zakonshme. Megjithatë, kur shfaqen së bashku ose përsëriten për një kohë të gjatë, ato mund të jenë ndër shenjat e sindromës së vezoreve policistike (PCOS).

Kjo është një nga çrregullimet hormonale më të shpeshta te gratë në moshën riprodhuese. Megjithatë, simptomat ndryshojnë nga një grua te tjetra dhe jo të gjitha gratë i përjetojnë në të njëjtën mënyrë. Për këtë arsye, sindroma mund të mbetet e pazbuluar për vite me radhë.

Çfarë është sindroma e vezoreve policistike?

Sindroma e vezoreve policistike, e njohur si PCOS, është një çrregullim hormonal që mund të ndikojë në ovulacion, ciklin menstrual dhe mënyrën se si organizmi e përpunon insulinën.

Te disa gra, vezoret prodhojnë sasi më të larta të androgjeneve, hormone që gjenden si te gratë, ashtu edhe te burrat. Rritja e këtyre hormoneve mund të ndikojë në lëkurë, rritjen e qimeve dhe flokët.

Emri i sindromës mund të krijojë përshtypjen se të gjitha gratë kanë ciste në vezore. Në të vërtetë, kjo nuk është e domosdoshme për diagnozën. Pamja policistike e vezoreve në ultrazë është vetëm një nga elementet që mund të merret parasysh gjatë vlerësimit.

Cilat janë shenjat që mund të kalojnë pa u vënë re?

1. Cikli menstrual i parregullt

Një nga shenjat më të zakonshme të PCOS është cikli menstrual i parregullt. Menstruacionet mund të vijnë rrallë, të vonohen për periudha të gjata ose të mungojnë.

Kjo mund të ndodhë kur ovulacioni nuk zhvillohet rregullisht. Disa gra mund t’i konsiderojnë këto ndryshime si pasojë të stresit ose të luhatjeve të zakonshme hormonale, pa e kuptuar se mund të nevojitet një vlerësim më i plotë.

Mungesa e menstruacioneve për një kohë të gjatë duhet diskutuar me gjinekologun, sepse mund të ketë disa shkaqe dhe, në disa raste, të rrisë rrezikun e problemeve të shtresës së brendshme të mitrës.

2. Aknet që vazhdojnë edhe në moshë madhore

Aknet nuk janë problem vetëm i adoleshencës. Te disa gra me PCOS, ato mund të vazhdojnë edhe në të njëzetat ose të tridhjetat, veçanërisht në pjesën e poshtme të fytyrës, në nofull dhe në mjekër.

Kjo mund të lidhet me nivelet e rritura të androgjeneve, të cilat ndikojnë në prodhimin e yndyrës nga lëkura.

Megjithatë, aknet mund të shfaqen edhe pa PCOS. Nëse janë të vazhdueshme, të rënda ose shoqërohen me çrregullime të ciklit, rekomandohet konsultimi me dermatologun ose gjinekologun.

3. Rritja e qimeve në fytyrë dhe trup

Disa gra mund të vërejnë rritje të qimeve të trasha dhe të errëta në mjekër, mbi buzën e sipërme, në gjoks ose në bark.

Kjo gjendje, e njohur si hirsutizëm, mund të lidhet me rritjen e androgjeneve ose me ndjeshmërinë e folikulave të flokëve ndaj këtyre hormoneve.

Shpesh, gratë e konsiderojnë këtë vetëm një çështje estetike. Por kur rritja e qimeve shoqërohet me menstruacione të parregullta ose shenja të tjera hormonale, mund të jetë e dobishme të shqyrtohet edhe mundësia e PCOS.

4. Rënia e flokëve ose hollimi i tyre

PCOS mund të shkaktojë hollim të flokëve, veçanërisht në pjesën e sipërme të kokës, duke krijuar një model të ngjashëm me rënien androgjenike të flokëve.

Kjo mund të lidhet me ndikimin e androgjeneve në folikulat e flokëve. Megjithatë, rënia e flokëve mund të shkaktohet edhe nga mungesa e hekurit, problemet me tiroiden, stresi dhe faktorë të tjerë.

Për këtë arsye, nuk duhet supozuar se çdo rënie e flokëve është shenjë e një çrregullimi hormonal.

5. Rezistenca ndaj insulinës

Një nga aspektet e rëndësishme të PCOS është lidhja e saj me rezistencën ndaj insulinës. Kjo ndodh kur qelizat e organizmit nuk i përgjigjen insulinës aq mirë sa duhet, duke bërë që trupi të ketë nevojë për më shumë insulinë për të kontrolluar glukozën në gjak.

Rezistenca ndaj insulinës nuk shkakton gjithmonë simptoma të dukshme. Te disa persona mund të shfaqen zona të lëkurës më të errët dhe më të trashë, veçanërisht në qafë, në sqetulla ose në ijë. Kjo gjendje njihet si acanthosis nigricans.

Rezistenca ndaj insulinës mund të shoqërohet me rrezik më të lartë për prediabet dhe diabet të tipit 2. Megjithatë, jo të gjitha gratë me PCOS kanë rezistencë ndaj insulinës dhe jo të gjitha kanë mbipeshë.

6. Vështirësia për të humbur peshë

Disa gra me PCOS e kanë më të vështirë të menaxhojnë peshën, ndërsa të tjera kanë peshë normale. Lidhja mes PCOS, metabolizmit dhe peshës është komplekse dhe ndryshon nga një person te tjetri.

Është e rëndësishme të theksohet se PCOS nuk shkaktohet thjesht nga mbipesha. Sindroma mund të shfaqet edhe te gratë e dobëta, prandaj pesha nuk duhet të përdoret si kriter i vetëm për ta dyshuar ose përjashtuar diagnozën.

7. Vështirësitë me ovulacionin dhe fertilitetin

Kur ovulacioni ndodh rrallë ose nuk ndodh rregullisht, mund të bëhet më e vështirë të arrihet shtatzënia.

PCOS është një nga shkaqet e zakonshme të çrregullimeve të ovulacionit, por diagnoza nuk do të thotë se një grua nuk mund të mbetet shtatzënë. Shumë gra me këtë sindromë arrijnë shtatzëninë në mënyrë natyrale ose me ndihmën e trajtimeve të përshtatshme.

Nëse menstruacionet janë të parregullta dhe shtatzënia nuk po arrihet, konsultimi me gjinekologun mund të ndihmojë në identifikimin e shkakut dhe zgjedhjen e trajtimit.

Si diagnostikohet sindroma e vezoreve policistike?

Nuk ekziston një analizë e vetme që e konfirmon PCOS në çdo rast. Te gratë e rritura, diagnoza zakonisht mbështetet në praninë e të paktën dy prej tri karakteristikave të mëposhtme, pasi të përjashtohen shkaqet e tjera të mundshme:

• Ovulacion i parregullt ose menstruacione të parregullta.
• Shenja klinike ose analiza që tregojnë nivele të rritura të androgjeneve.
• Pamje policistike e vezoreve në ultrazë ose, në rrethana të përshtatshme te të rriturat, një tregues hormonal i quajtur AMH.

Jo çdo grua ka nevojë për ultrazë ose AMH për të vendosur diagnozën. Kur ka çrregullime të ciklit dhe shenja të qarta të androgjeneve të rritura, mjeku mund të mos ketë nevojë për këto ekzaminime.

Vlerësimi mund të përfshijë historinë e ciklit menstrual, ekzaminimin fizik dhe analiza për të përjashtuar gjendje të tjera, si çrregullimet e tiroides ose rritja e prolaktinës.

A mund të menaxhohet PCOS?

Po. Edhe pse nuk ka një kurë të vetme që e eliminon sindromën, simptomat mund të menaxhohen në mënyrë efektive. Trajtimi varet nga simptomat, gjendja shëndetësore dhe nëse gruaja dëshiron të mbetet shtatzënë.

Mjeku mund të rekomandojë ndryshime të qëndrueshme në ushqyerje dhe aktivitet fizik, trajtime për rregullimin e ciklit, barna për aknet ose rritjen e qimeve, si dhe trajtime për të përmirësuar ovulacionin kur synohet shtatzënia.

Gjithashtu, mund të nevojitet vlerësimi i glukozës dhe faktorëve të tjerë metabolikë, sepse PCOS lidhet me rrezik më të lartë për diabet të tipit 2 dhe disa probleme të tjera shëndetësore.

Nuk rekomandohet marrja e suplementeve ose barnave hormonale pa këshillën e profesionistit shëndetësor.

Kur duhet të konsultoheni me gjinekologun?

Nëse menstruacionet mungojnë për disa muaj, cikli është vazhdimisht i parregullt, shfaqen qime të trasha në fytyrë, akne të vazhdueshme ose hollim i flokëve, është e arsyeshme të kërkohet vlerësim mjekësor.

Rritja e shpejtë e qimeve, ndryshimi i papritur i zërit ose shenja të tjera të shpejta të virilizimit kërkojnë vlerësim të shpejtë, sepse mund të kenë shkaqe të tjera që duhen përjashtuar.