Veshkat janë ndër organet më të rëndësishme të trupit tonë. Ato filtrojnë gjakun, largojnë substancat e panevojshme përmes urinës dhe ndihmojnë në ruajtjen e ekuilibrit të lëngjeve dhe mineraleve në organizëm.

Megjithatë, shpesh nuk i kushtojmë vëmendje shëndetit të tyre derisa të shfaqen probleme. Sëmundjet e veshkave mund të zhvillohen gradualisht dhe, në fazat e hershme, të mos shkaktojnë simptoma të dukshme.

Lajmi i mirë është se disa zakone të përditshme mund të ndihmojnë në mbrojtjen e funksionit të veshkave dhe zvogëlimin e rrezikut për sëmundje.

Pse janë kaq të rëndësishme veshkat?

Përveç filtrimit të gjakut dhe largimit të mbetjeve nga organizmi, veshkat ndihmojnë në rregullimin e tensionit arterial, ruajtjen e ekuilibrit të elektroliteve dhe prodhimin e hormoneve që ndikojnë në formimin e qelizave të kuqe të gjakut dhe shëndetin e kockave.

Sipas Fondacionit Kombëtar Amerikan të Veshkave (National Kidney Foundation), diabeti dhe tensioni i lartë arterial janë ndër shkaqet kryesore të sëmundjes kronike të veshkave.

Për këtë arsye, kujdesi për veshkat lidhet ngushtë me shëndetin e përgjithshëm të organizmit.

Pini mjaftueshëm ujë

Hidratimi i duhur ndihmon veshkat të largojnë substancat e panevojshme përmes urinës dhe mund të zvogëlojë rrezikun e formimit të gurëve në veshka.

Sasia e ujit që i nevojitet organizmit ndryshon sipas moshës, aktivitetit fizik, temperaturës së ambientit dhe gjendjes shëndetësore.

Nuk është e nevojshme të konsumojmë sasi të tepërta uji. Personat me sëmundje të avancuara të veshkave ose probleme të caktuara të zemrës mund të kenë nevojë ta kufizojnë marrjen e lëngjeve sipas rekomandimit të mjekut.

Kufizoni konsumimin e kripës

Konsumimi i tepërt i kripës mund të ndikojë në rritjen e tensionit arterial, i cili me kalimin e kohës mund të dëmtojë enët e vogla të gjakut në veshka.

Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) rekomandon që të rriturit të konsumojnë më pak se 5 gramë kripë në ditë, që është afërsisht një lugë çaji, duke përfshirë edhe kripën që gjendet në ushqimet e përpunuara.

Për ta zvogëluar konsumimin, mund të përdorim më shumë erëza natyrale dhe të kufizojmë ushqimet shumë të kripura.

Mbani nën kontroll tensionin arterial dhe sheqerin në gjak

Tensioni i lartë arterial dhe diabeti mund të dëmtojnë gradualisht enët e gjakut në veshka, duke ndikuar në aftësinë e tyre për të filtruar gjakun.

Kontrollet e rregullta, ushqyerja e shëndetshme, aktiviteti fizik dhe ndjekja e trajtimit të përshkruar nga mjeku janë të rëndësishme për parandalimin e komplikimeve.

Personat që jetojnë me diabet ose hipertension mund të kenë nevojë për analiza periodike të gjakut dhe urinës për të kontrolluar funksionin e veshkave.

Kujdes me përdorimin e barnave

Disa barna kundër dhimbjes dhe inflamacionit, si ibuprofeni dhe naprokseni, mund të dëmtojnë veshkat nëse përdoren shpesh, në doza të larta ose në rrethana të caktuara, veçanërisht te personat me sëmundje të veshkave apo dehidratim.

Sipas Institutit Kombëtar Amerikan për Diabetin dhe Sëmundjet e Tretjes dhe Veshkave (NIDDK), përdorimi i këtyre barnave kërkon kujdes të veçantë te personat me faktorë rreziku.

Prandaj, barnat dhe suplementet nuk duhet të përdoren pa kriter. Personat me probleme të veshkave duhet të konsultohen me mjekun ose farmacistin përpara përdorimit të tyre.

Ushqehuni në mënyrë të ekuilibruar

Një dietë e pasur me perime, fruta, drithëra integrale dhe ushqime sa më pak të përpunuara mund të ndihmojë në ruajtjen e shëndetit të përgjithshëm dhe kontrollin e tensionit arterial.

Është gjithashtu e rëndësishme të shmangen sasitë e tepërta të kripës dhe të ruhet një peshë e përshtatshme trupore.

Personat që tashmë kanë sëmundje kronike të veshkave mund të kenë nevojë për rekomandime të veçanta ushqimore, përfshirë përshtatjen e marrjes së proteinave, kaliumit ose fosforit, në varësi të gjendjes së tyre.

Qëndroni fizikisht aktivë

Aktiviteti fizik i rregullt ndihmon në kontrollin e peshës, tensionit arterial dhe nivelit të sheqerit në gjak.

Ecja, çiklizmi, noti apo ushtrimet e lehta janë mënyra të mira për të qëndruar aktivë.

Sipas OBSH-së, të rriturit duhet të synojnë të paktën 150–300 minuta aktivitet fizik me intensitet mesatar gjatë javës, sipas mundësive dhe gjendjes shëndetësore.

Shmangni duhanin

Pirja e duhanit dëmton enët e gjakut dhe rrit rrezikun për sëmundje kardiovaskulare. Ajo mund të ndikojë gjithashtu negativisht në funksionin e veshkave dhe të përshpejtojë përkeqësimin e sëmundjeve ekzistuese.

Ndërprerja e duhanit është një nga hapat më të rëndësishëm për mbrojtjen e shëndetit afatgjatë.

Kur duhet t’i kontrollojmë veshkat?

Problemet e veshkave shpesh nuk shkaktojnë simptoma në fazat e hershme. Për këtë arsye, kontrollet janë veçanërisht të rëndësishme për personat me diabet, tension të lartë arterial, sëmundje të zemrës ose histori familjare të sëmundjeve të veshkave.

Vlerësimi i funksionit të veshkave mund të përfshijë analizën e kreatininës në gjak, përllogaritjen e filtrimit glomerular (eGFR) dhe kontrollin e albuminës në urinë.

Ënjtja e këmbëve, ndryshimet e vazhdueshme në urinim, gjaku në urinë dhe lodhja e pashpjegueshme janë disa shqetësime që kërkojnë vlerësim mjekësor, megjithëse mund të kenë edhe shkaqe të tjera.

Kujdesi për veshkat fillon me zakonet e përditshme

Shëndeti i veshkave është i lidhur ngushtë me mënyrën si ushqehemi, sa lëvizim dhe si kujdesemi për gjendjen tonë të përgjithshme shëndetësore.

Pirja e mjaftueshme e ujit, kufizimi i kripës, kontrolli i tensionit dhe sheqerit në gjak, si dhe përdorimi i kujdesshëm i barnave janë hapa të thjeshtë që mund të bëjnë diferencë.

Nuk duhet të presim shfaqjen e simptomave për t’u kujdesur për veshkat. Parandalimi dhe kontrollet në kohë janë ndër mënyrat më të mira për të mbrojtur shëndetin e tyre.