Sindroma e vezoreve policistike (PCOS) është riemërtuar në sindromën poliendokrine metabolike të vezoreve (PMOS), një ndryshim që ekspertët thonë se pasqyron më mirë ndikimin e plotë të kësaj gjendjeje në organizëm. Ndryshimi është bërë i ditur në Kongresin Evropian të Endokrinologjisë në Pragë dhe është publikuar nga Shoqata e Endokrinologjisë më 12 maj.

Emri i përditësuar vjen pas më shumë se një dekade diskutimesh mes studiuesve, mjekëve dhe organizatave të pacientëve, të cilat kanë kulmuar me një dokument konsensusi të publikuar në revistën The Lancet. Sipas ekspertëve, ndryshimi i emrit sinjalizon një kuptim më të gjerë të kësaj gjendjeje dhe pasqyron më saktë kompleksitetin e saj.

Pse PCOS tani quhet PMOS?

PMOS prek rreth 1 në 8 gra në moshë riprodhuese në mbarë botën, por deri në 70% e tyre mbeten të padiagnostikuara, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë.

Sot, kjo gjendje kuptohet si një çrregullim metabolik dhe hormonal që prek disa sisteme në trup, jo vetëm sistemin riprodhues. Ky ndryshim në kuptim ka qenë një nga arsyet kryesore për riemërtimin.

Hulumtimet tregojnë gjithashtu se cistet ovariane nuk janë simptomë përcaktuese e PMOS dhe nuk përbëjnë aspektin më të rëndë të sëmundjes për shumë pacientë. Një studim i fundit ka treguar se shumë persona me PMOS nuk kanë më shumë ciste ovariane sesa persona pa këtë gjendje, ndërsa disa nuk i zhvillojnë fare ato.

Pjesë e konfuzionit lidhet me termin “ciste ovariane”, i cili shpesh nënkupton formacione të mëdha anormale. Në PMOS, megjithatë, këto “ciste” janë në fakt folikula të vogla, qese të mbushura me lëng që përmbajnë vezë të papjekura. Personat me PMOS mund të kenë më shumë nga këto folikula ose ato mund të mos lirojnë vezë normalisht gjatë ovulacionit.

“Gjuha ka rëndësi në mjekësi,” ka thënë Melanie Cree, MD, PhD, endokrinologe pediatrike në Universitetin e Kolorados Anschutz dhe pjesë e grupit të konsensusit, në një deklaratë për shtyp. “Emri i mëparshëm shpesh çonte në keqkuptime dhe stigmatizim, veçanërisht rreth fertilitetit. Ky ndryshim ndihmon që diskutimi të zhvendoset drejt shëndetit të përgjithshëm dhe jo vetëm një aspekti të gjendjes.”

Personat me PMOS mund të përjetojnë çrregullime të ciklit menstrual dhe infertilitet, por gjendja shkon shumë përtej shëndetit riprodhues. PMOS lidhet me rezistencë ndaj insulinës dhe rrezik më të lartë për diabet të tipit 2. Gjithashtu shoqërohet me shtim në peshë, akne, rritje të tepërt të qimeve ose hollim të flokëve, si dhe rrezik të shtuar për sëmundje kardiovaskulare. Stigma e lidhur me gjendje të fokusuara kryesisht në riprodhim, veçanërisht kur ato keqdiagnostikohen ose trajtohen pak, mund të ndikojë edhe në shëndetin mendor të pacientëve me kalimin e kohës.

Çfarë do të thotë ndryshimi i emrit për pacientët?

Për momentin, ndryshimi i emrit nuk po e ndryshon mënyrën e diagnostikimit të gjendjes. Diagnostikimi vazhdon të bazohet në të paktën dy nga tre kriteret e mëposhtme:

• Çrregullime të ciklit menstrual (menstruacione të rralla ose mungesë e tyre)
• Nivele të rritura të androgjeneve ose simptoma të lidhura me to
• Prania e folikulave të shumta në të dy vezoret në ultrazë ose nivele të rritura të hormonit anti-Müllerian (AMH)

Ekspertët shpresojnë se emri më i gjerë do të nxisë më shumë kërkime mbi këtë gjendje. Aktualisht ende nuk dihet një shkak i qartë i PMOS dhe opsionet e trajtimit mbeten të kufizuara.

“Është shumë pozitive që emri i ri fillon me hormonet dhe e njeh dimensionin metabolik të kësaj gjendjeje. Ky ndryshim do ta riformulojë diskutimin dhe do të kërkojë që kjo gjendje të merret seriozisht si një sëmundje komplekse dhe afatgjatë,” ka thënë Rachel Morman, kryetare e organizatës Verity (PCOS UK), në deklaratën e Shoqatës së Endokrinologjisë.

Trajtimi i PMOS si një gjendje metabolike mund të ndihmojë në zgjerimin e opsioneve terapeutike. Për shembull, ilaçi për diabet Metformin nuk është i aprovuar zyrtarisht për PMOS, por ndonjëherë përdoret jashtë indikacionit. Po ashtu, medikamentet GLP-1 receptor agonistë, të përdorura vetëm ose së bashku me Metformin, mund të ndihmojnë në adresimin e problemeve metabolike dhe në uljen e rreziqeve afatgjata shëndetësore.

Do të ketë një periudhë tranzicioni për t’i ndihmuar mjekët dhe pacientët të përshtaten me terminologjinë e re. Gjatë tre viteve të ardhshme, të dy termat PCOS dhe PMOS mund të përdoren paralelisht, ndërsa pritet që kalimi i plotë të ndodhë deri në vitin 2028, kur do të publikohen udhëzimet e përditësuara ndërkombëtare.