Virusi i Nilit Perëndimor ishte në fokusin e emisionit “Familja Jonë”, ku i ftuar ishte Prof. Dr. Shemsedin Dreshaj, infektolog. Gjatë intervistës u diskutua për historikun e virusit, paraqitjen e tij në Kosovë, mënyrën e transmetimit, simptomat, komplikimet dhe masat që mund të ndihmojnë në mbrojtjen nga pickimi i mushkonjave.
Nga Afrika në vende të tjera të botës
Virusi i Nilit Perëndimor u izolua për herë të parë në vitin 1937, në një paciente në Ugandë. Më vonë, virusi u identifikua edhe jashtë Afrikës dhe është evidentuar në Evropë, Lindjen e Mesme dhe rajone të tjera të botës.
Sipas të dhënave të Qendrës Evropiane për Parandalimin dhe Kontrollin e Sëmundjeve (ECDC), në vitin 2012 në Kosovë u raportuan katër raste të etheve të Nilit Perëndimor: dy në rajonin e Prishtinës, një në rajonin e Gjilanit dhe një në rajonin e Prizrenit.
Gjatë bisedës, Prof. Dr. Dreshaj shpjegoi edhe se si lindi dyshimi për praninë e këtij virusi në Kosovë dhe çfarë i shtyu profesionistët shëndetësorë ta konsideronin atë si një mundësi te pacientët me simptoma të përshtatshme.
Si transmetohet virusi i Nilit Perëndimor?
Më së shpeshti, virusi transmetohet te njerëzit përmes pickimit të një mushkonje të infektuar. Mushkonjat infektohen kur ushqehen me zogj që mbartin virusin dhe më pas mund ta transmetojnë atë te njerëzit ose kafshët e tjera. Cikli natyror i virusit zhvillohet kryesisht mes zogjve dhe mushkonjave, veçanërisht të gjinisë Culex.
Një person nuk mund ta kuptojë vetëm nga pickimi nëse mushkonja ka qenë e infektuar. Nuk ekziston një shenjë e veçantë në vendin e pickimit që mund të konfirmojë infektimin me virusin e Nilit; diagnoza bëhet përmes vlerësimit mjekësor dhe testeve laboratorike.
Simptomat nuk shfaqen menjëherë pas pickimit
Një nga pyetjet e rëndësishme të diskutuara në emision ishte se kur mund të shfaqen simptomat.
Sipas të dhënave mjekësore, simptomat zakonisht fillojnë 2 deri në 6 ditë pas pickimit nga një mushkonjë e infektuar, por periudha e inkubacionit mund të shkojë nga 2 deri në 14 ditë. Te personat me imunitet të dobësuar, simptomat mund të shfaqen edhe më vonë.
Shumica e personave të infektuar nuk zhvillojnë fare simptoma. Rreth 20 për qind mund të shfaqin një sëmundje të ngjashme me gripin, me temperaturë, dhimbje koke, lodhje, dhimbje të muskujve apo nyjeve, të vjella, diarre ose skuqje në lëkurë.
Kur virusi prek trurin dhe sistemin nervor?
Në një numër shumë të vogël rastesh, infeksioni mund të bëhet më i rëndë dhe të prekë sistemin nervor qendror. Më pak se 1 për qind e personave të infektuar zhvillojnë sëmundje neuroinvazive, e cila mund të shfaqet si meningjit, encefalit ose forma të tjera neurologjike.
Në këto raste mund të shfaqen temperaturë e lartë, dhimbje koke e fortë, qafë e ngrirë, konfuzion, dobësi muskulore, dridhje, çrregullime të vetëdijes, konvulsione apo edhe paralizë. Për këtë arsye, simptomat neurologjike kërkojnë vlerësim të menjëhershëm mjekësor.
Kush është më i rrezikuar?
Edhe pse çdo person që jeton ose udhëton në një zonë ku qarkullon virusi mund të infektohet, rreziku për forma të rënda rritet me moshën. Më të rrezikuar janë veçanërisht personat e moshuar, si dhe ata me disa sëmundje kronike ose me imunitet të dobësuar.
Kjo do të thotë se një pickim mushkonje nuk duhet automatikisht të shkaktojë alarm, por temperaturat e larta, dobësia e theksuar, konfuzioni, ngurtësimi i qafës ose simptomat neurologjike duhet të merren seriozisht.
A ka ilaç specifik për virusin?
Një tjetër çështje e ngritur gjatë intervistës ishte trajtimi. Aktualisht nuk ka një ilaç specifik antiviral të aprovuar për sëmundjen e shkaktuar nga virusi i Nilit Perëndimor. Trajtimi është kryesisht mbështetës, ndërsa rastet e rënda mund të kërkojnë hospitalizim dhe monitorim të vazhdueshëm.
Pikërisht për këtë arsye, parandalimi i pickimeve nga mushkonjat mbetet një nga mënyrat kryesore për uljen e rrezikut.
Po shtatzënat?
Gjatë intervistës u diskutua edhe për rrezikun e infeksioneve të transmetuara nga mushkonjat gjatë shtatzënisë.
Për virusin e Nilit Perëndimor, rastet e transmetimit nga nëna te fetusi janë të rralla, megjithëse janë dokumentuar raste të infeksionit kongjenital. CDC
Në këtë pjesë u përmend edhe virusi Zika, i cili u bë veçanërisht i njohur gjatë shpërthimit në Brazil. Infeksioni me Zika gjatë shtatzënisë mund të shkaktojë mikrocefali dhe keqformime të tjera kongjenitale te foshnja.
Si mund të mbrohemi?
Parandalimi i pickimeve është masa kryesore për të ulur rrezikun e infektimit. Rekomandohet përdorimi i repelentëve të përshtatshëm, veshja e rrobave që mbulojnë sa më shumë lëkurën, përdorimi i rrjetave mbrojtëse në dritare dhe dyer dhe reduktimi i ekspozimit ndaj mushkonjave, sidomos në periudhat kur ato janë më aktive.
Mesazhi kryesor i diskutimit me Prof. Dr. Shemsedin Dreshaj është se virusi i Nilit Perëndimor në shumicën e rasteve nuk shkakton sëmundje të rëndë, por format neurologjike mund të jenë serioze. Njohja e simptomave, kujdesi ndaj grupeve më të rrezikuara dhe mbrojtja nga pickimet mbeten elemente të rëndësishme të parandalimit.
