Shëndeti fizik dhe ai mendor janë të lidhur ngushtë me njëri-tjetrin. Gjendja e trupit mund të ndikojë në emocionet dhe mirëqenien psikologjike, ndërsa gjendja mendore mund të ndikojë drejtpërdrejt në shëndetin fizik.
Problemet e shëndetit fizik, veçanërisht ato që lidhen me sëmundjet kronike, mund të rrisin rrezikun për zhvillimin e problemeve të shëndetit mendor. Në të njëjtën kohë, shëndeti i dobët mendor mund ta bëjë një person më të prirur për të zhvilluar probleme fizike. E kundërta është gjithashtu e vërtetë: kur flini mjaftueshëm, ushtroheni rregullisht dhe ushqeheni shëndetshëm, kjo mund të ketë ndikim të madh pozitiv në mirëqenien mendore.
Aktiviteti fizik është aq i dobishëm sa shumë mjekë e konsiderojnë atë një trajtim natyral për gjendje si ankthi, depresioni, çrregullimi i stresit post-traumatik (PTSD) dhe çrregullimi i hiperaktivitetit me mungesë vëmendjeje (ADHD).
Të kuptuarit e lidhjes mes mendjes dhe trupit mund t’ju ndihmojë të krijoni një stil jetese më të shëndetshëm që mbështet si shëndetin fizik, ashtu edhe atë mendor.
Shëndeti fizik përfshin ushqyerjen me ushqime të shëndetshme, gjumin e mjaftueshëm dhe aktivitetin fizik të nevojshëm për të ruajtur një peshë të shëndetshme dhe për të ulur rrezikun e sëmundjeve si problemet e zemrës, diabeti dhe disa lloje kanceri. Lëvizja e rregullt përmirëson qarkullimin e gjakut, forcon muskujt dhe kockat dhe mund të kontribuojë në një jetë më të gjatë. Gjithashtu përfshin shmangien e zakoneve të dëmshme, si pirja e duhanit dhe konsumimi i tepërt i alkoolit.
Shëndeti mendor përfshin mirëqenien emocionale, psikologjike, shpirtërore dhe sociale. Ai ndikon në mënyrën se si mendojmë, ndihemi, sillemi dhe lidhemi me të tjerët. Gjithashtu ndikon në mënyrën se si përballojmë stresin dhe sfidat e përditshme.
Këto dy aspekte të shëndetit ndikojnë vazhdimisht te njëri-tjetri. Kujdesi për trupin mund të përmirësojë gjendjen mendore, ndërsa përkeqësimi i njërës anë shpesh ndikon edhe në tjetrën.
Kur një person ndihet mirë mendërisht, është më e lehtë të ruajë rutinën e përditshme: të takohet me të tjerët, të jetë aktiv, të përqendrohet në punë dhe të përballojë stresin. Por kur dikush përballet me një problem të shëndetit mendor, këto aktivitete mund të bëhen më të vështira.
Mund të mungojë energjia për të bërë aktivitet fizik, mund të shfaqet dëshira për t’u izoluar nga të tjerët ose mund të zgjidhen ushqime të shpejta dhe më pak ushqyese. Në këtë mënyrë, problemet mendore mund të ndikojnë në zakonet që ndihmojnë trupin të qëndrojë i shëndetshëm dhe të rrisin rrezikun për probleme fizike, si sëmundjet e zemrës ose të mushkërive.
Në të njëjtën mënyrë, kur një person ka shëndet të mirë fizik, zakonet e tij të përditshme zakonisht mbështesin edhe mirëqenien mendore. Megjithatë, një sëmundje kronike që kufizon aktivitetin fizik mund të ndikojë në humor, marrëdhëniet sociale dhe të rrisë rrezikun për çrregullime të shëndetit mendor.
Një problem i shëndetit mendor nuk është gjithmonë vetëm reagim ndaj një sëmundjeje fizike; ai mund të jetë edhe pjesë e vetë sëmundjes. Për shembull, depresioni mund të shfaqet si pasojë e një problemi fizik, por mund të jetë edhe simptomë e tij.
Studimet kanë treguar se ekziston një lidhje mes inflamacionit në trup dhe problemeve të shëndetit mendor. Inflamacioni dhe reagimi i sistemit imunitar janë lidhur me depresionin, skizofreninë, çrregullimin e spektrit të autizmit dhe çrregullimin bipolar. Njerëzit me sëmundje inflamatore kanë më shumë gjasa të përjetojnë depresion krahasuar me ata që nuk kanë këto probleme.
Sëmundjet autoimune, si artriti reumatoid, lupusi, përdhesi dhe diabeti, konsiderohen gjendje inflamatore sepse shkaktojnë një reagim të tepruar të sistemit imunitar.
Personat me sëmundje kronike kanë gjithashtu rrezik më të lartë për të zhvilluar probleme të shëndetit mendor. Dhimbja kronike, trajtimet e vazhdueshme, kufizimet në aktivitetet e përditshme dhe ndryshimet në cilësinë e jetës mund të ndikojnë në gjendjen emocionale.
Për shembull, depresioni është i pranishëm te një pjesë e konsiderueshme e njerëzve me sëmundje të ndryshme kronike:
- Pas një ataku në zemër: 40–65%
- Sëmundje koronare të zemrës: 18–20%
- Sëmundja e Parkinsonit: rreth 40%
- Skleroza multiple: rreth 40%
- Goditja në tru: 10–27%
- Kanceri: rreth 25%
- Diabeti: rreth 25%
Shpesh, menaxhimi i mirë i sëmundjes fizike mund të zvogëlojë ose eliminojë simptomat e depresionit. Në raste të tjera, mund të nevojiten trajtime specifike për depresionin, përfshirë medikamentet.
Edhe kur nuk ka një sëmundje kronike, mënyra se si kujdeseni për trupin tuaj ndikon në shëndetin mendor.
Aktiviteti fizik është një nga faktorët më të rëndësishëm. Mungesa e lëvizjes mund të lidhet me depresionin dhe probleme të tjera të shëndetit mendor. Ushtrimet fizike përmirësojnë humorin dhe ndihmojnë trurin të krijojë lidhje të reja nervore që përmirësojnë funksionimin e tij.
Edhe pse aktiviteti fizik vetëm mund të mos jetë i mjaftueshëm për depresionin e rëndë, për disa persona ai mund të ketë efekte të ngjashme me trajtimet kundër depresionit.
Ushqyerja dhe hidratimi kanë gjithashtu një rol të rëndësishëm. Ekziston një lidhje e fortë mes shëndetit të zorrëve dhe shëndetit mendor. Ushqimet që konsumojmë ndikojnë në mënyrën se si ndihemi, ndërsa gjendja emocionale mund të ndikojë në funksionimin e sistemit tretës.
Një dietë e shëndetshme duhet të përfshijë fruta, perime, proteina, yndyra të shëndetshme dhe karbohidrate komplekse. Pirja e mjaftueshme e ujit është gjithashtu e rëndësishme, pasi dehidratimi mund të shkaktojë dhimbje koke, lodhje dhe ndryshime humori si irritimi.
Gjumi është një tjetër element thelbësor. Kur nuk pushojmë mjaftueshëm, ndikohet pothuajse çdo funksion i trupit, nga sistemi imunitar deri te oreksi dhe metabolizmi. Gjumi ndihmon trurin të ruajë kujtimet dhe të rregullojë emocionet.
Pirja e duhanit dhe konsumimi i alkoolit mund të ndikojnë negativisht si në shëndetin fizik, ashtu edhe në atë mendor. Edhe pse mund të japin një ndjenjë lehtësimi të përkohshëm nga simptomat emocionale, efektet afatgjata janë të dëmshme.
Për të ruajtur shëndet të mirë fizik dhe mendor, disa zakone të thjeshta mund të bëjnë një ndryshim të madh: ushqehuni shëndetshëm, kryeni aktivitet fizik rregullisht, pini mjaftueshëm ujë, flini mjaftueshëm dhe shmangni duhanin.
Kontrollet e rregullta mjekësore ndihmojnë gjithashtu në zbulimin e hershëm të problemeve shëndetësore. Nëse jetoni me një sëmundje kronike, është e rëndësishme të ndiqni udhëzimet e mjekut, të merrni medikamentet sipas rekomandimit dhe të bashkëpunoni me profesionistë të tjerë shëndetësorë.
Kujdesi për shëndetin mendor është po aq i rëndësishëm. Praktikimi i mirënjohjes, meditimi, frymëmarrja e thellë, joga, krijimi i një rrjeti mbështetës, kalimi i kohës jashtë dhe ndihma ndaj të tjerëve mund të përmirësojnë humorin dhe mirëqenien.
“Në kombinim me terapinë, njerëzit që jetojnë me depresion mund të bëjnë ndryshime në stilin e jetesës, si ruajtja e një diete të shëndetshme, angazhimi në aktivitete që sjellin kënaqësi dhe ushtrimet fizike,” thotë Dr. Stephen Loyd.
Kërkimi i ndihmës për shëndetin mendor nuk është shenjë dobësie. Terapia, përfshirë terapinë e bisedës ose terapinë konjitive të sjelljes, mund të jetë një hap i rëndësishëm drejt përmirësimit të mirëqenies emocionale.
Ndryshimet në stilin e jetesës, ushqyerja, aktiviteti fizik dhe kujdesi profesional mund të ndihmojnë në përballimin e shumë problemeve fizike dhe mendore. Megjithatë, ndonjëherë këto masa nuk janë të mjaftueshme dhe nevojitet trajtim shtesë.
Kur terapia dhe ndryshimet në stilin e jetesës nuk sjellin përmirësim, medikamentet mund të jenë një mundësi e vlefshme. Ka trajtime efektive për shumë sëmundje kronike dhe probleme të shëndetit mendor sipas artikullit SingleCare.
