Oksigjeni është jetik për funksionimin e organizmit. Pas çdo frymëmarrjeje, ai kalon nga mushkëritë në qarkullimin e gjakut, ku transportohet nga hemoglobina drejt organeve dhe indeve për t’u përdorur në prodhimin e energjisë. Kur niveli i oksigjenit në gjak bie, trupi nuk furnizohet mjaftueshëm me oksigjen, gjë që mund të ndikojë në funksionimin normal të tij. Sipas kardiotorakalit dhe anesteziologut Dr. Bruce Spiess, niveli i oksigjenit në gjak tregon se sa përqind e hemoglobinës është e ngopur me oksigjen.
Tek shumica e njerëzve të shëndetshëm nuk është e nevojshme të monitorohet rregullisht niveli i oksigjenit. Megjithatë, personat me sëmundje të zemrës ose mushkërive, ata që kanë kaluar infeksione të rënda të frymëmarrjes ose kanë sëmundje kronike respiratore mund të kenë nevojë ta kontrollojnë atë më shpesh. Matja bëhet lehtësisht me një pulsoksimetër, një pajisje që vendoset në gisht dhe tregon përqindjen e oksigjenit në gjak.
Sipas Dr. Spiess, një ngopje me oksigjen (SpO₂) nga 95% deri në 100% konsiderohet normale. Personat me sëmundje kronike të mushkërive, si COPD, mund të kenë vlera pak më të ulëta që mund të jenë normale për gjendjen e tyre, ndërsa një nivel nën 90% konsiderohet i ulët dhe kërkon trajtim urgjent mjekësor.
Ka disa mënyra që mund të ndihmojnë në përmirësimin e nivelit të oksigjenit në gjak. Sipas Dr. Paul Daidone, aktiviteti fizik aerobik, si ecja, çiklizmi apo noti, ndihmon mushkëritë dhe zemrën të punojnë më mirë dhe rrit aftësinë e organizmit për të marrë dhe përdorur oksigjenin në mënyrë më efikase.
Dr. Daidone rekomandon gjithashtu ushtrimet e frymëmarrjes së thellë, si frymëmarrja diafragmatike ose nxjerrja e ajrit me buzë të mbledhura, të cilat ndihmojnë në zgjerimin e mushkërive dhe përmirësimin e shkëmbimit të gazrave. Edhe fryrja e një tullumbaceje mund të ndihmojë në rritjen e kapacitetit të mushkërive.
Edhe pozicioni i trupit ka rëndësi. Sipas Dr. Spiess, qëndrimi ulur drejt ndihmon mushkëritë të zgjerohen më mirë, duke përmirësuar frymëmarrjen dhe nivelin e oksigjenit në gjak. Disa studime kanë treguar se personat me rrezik për nivele të ulëta të oksigjenit mund të përfitojnë edhe nga gjumi në një pozicion gjysmë të ngritur.
Nëse rrugët e frymëmarrjes janë të mbushura me sekrecione, Dr. Spiess këshillon kollitjen e kontrolluar për të ndihmuar në largimin e tyre dhe hapjen e rrugëve të frymëmarrjes.
Ushqyerja gjithashtu luan rol. Sipas Dr. Daidone, ushqimet e pasura me hekur, si spinaqi, thjerrëzat dhe mishi i kuq, ndihmojnë në prodhimin e hemoglobinës, proteina që transporton oksigjenin në gjak. Nëse mungesa e hekurit nuk mbulohet me dietë, ai rekomandon konsultimin me mjekun përpara përdorimit të suplementeve.
Mbajtja e bimëve në ambiente të mbyllura mund të përmirësojë cilësinë e ajrit, pasi ato thithin dioksidin e karbonit dhe çlirojnë oksigjen. Ndërsa pirja e mjaftueshme e ujit nuk e rrit drejtpërdrejt nivelin e oksigjenit në gjak, sipas Dr. Daidone ndihmon qarkullimin e gjakut dhe transportin më efikas të oksigjenit drejt qelizave, si dhe hollon sekrecionet në mushkëri.
Nivelet e ulëta të oksigjenit mund të shkaktohen nga sëmundje si COPD, anemia, apnea e gjumit, pneumonia apo probleme të tjera të mushkërive dhe zemrës. Duhanpirja, obeziteti dhe qëndrimi në lartësi të mëdha mund të ndikojnë gjithashtu në uljen e tij.
Nëse pulsoksimetri tregon një vlerë 92% ose më të ulët, duhet të kontaktoni një profesionist shëndetësor. Nëse niveli bie nën 88%, kërkohet ndihmë urgjente mjekësore, veçanërisht nëse shoqërohet me frymëmarrje të shpejtë, vështirësi në frymëmarrje, konfuzion ose rrahje të shpejta të zemrës. Dr. Spiess thekson se personat me infeksione të mushkërive, kollë, temperaturë ose të dridhura duhet të kërkojnë kujdes mjekësor nëse shfaqin këto simptoma ose kanë nivele të ulëta të oksigjenit.
Për të mbajtur mushkëritë të shëndetshme dhe nivelin e oksigjenit brenda kufijve normalë, American Lung Association rekomandon të mos pini duhan, të kryeni aktivitet fizik të rregullt, të mbani një peshë të shëndetshme, të ushqeheni mirë, të pini mjaftueshëm ujë, të bëni kontrolle periodike shëndetësore, të vaksinoheni kundër gripit, COVID-19 dhe pneumonisë, të shmangni ndotjen e ajrit, të përmirësoni cilësinë e ajrit në ambiente të mbyllura dhe të praktikoni higjienë të mirë të duarve sipas artikullit SingleCare.
