Nënat që ushqejnë foshnjat me gji e dinë se gjithçka që konsumojnë mund të ndikojë potencialisht te foshnja përmes qumështit të gjirit. Për këtë arsye, shumë prej tyre përpiqen të ushqehen shëndetshëm dhe të marrin mjaftueshëm lëngje për t’i ofruar foshnjës ushqimin më të mirë të mundshëm.

Por çfarë ndodh me substancat që nuk janë ushqime, si barnat me recetë ose alkooli? A janë ato të sigurta gjatë gjidhënies? Sa prej tyre kalojnë në qumështin e gjirit dhe a mund ta dëmtojnë foshnjën?

Ekspertët shpjegojnë se përgjigjja varet nga lloji i substancës, doza dhe mënyra se si trupi e përpunon atë.

Kur bëhet fjalë për barnat me recetë gjatë gjidhënies, përgjigjja në shumicën e rasteve është se ato mund të përdoren në mënyrë të sigurt, por gjithmonë pas konsultimit me mjekun. Sipas një raporti klinik të American Academy of Pediatrics (AAP), shumica e barnave dhe vaksinave janë të sigurta gjatë periudhës së ushqyerjes me gji dhe nuk shkaktojnë dëmtime te foshnja.

“Shumica e barnave standarde janë të sigurta për një foshnjë të shëndetshme kur merren nga nëna që ushqen me gji,” thotë Rachael Martin, infermiere e regjistruar në Maryland. Megjithatë, ajo thekson se shumë mjekë, pediatër dhe farmacistë mund të mos kenë informacion të plotë për çdo ilaç në lidhje me gjidhënien, ndaj është e dobishme të konsultoheni edhe me një këshilltar të specializuar për gjidhënien.

Jo të gjitha barnat kanë të njëjtin ndikim. Sipas Kelly Kendall, infermiere dhe konsulente për gjidhënien në Maryland, siguria varet shumë nga lloji i ilaçit, përbërja kimike dhe mënyra se si ai përpunohet nga organizmi.

Para se të përshkruajë një ilaç për një nënë që ushqen me gji, mjeku duhet të vlerësojë disa faktorë, përfshirë:

• nevojën e nënës për ilaçin;
• ndikimin e mundshëm të ilaçit në prodhimin e qumështit;
• moshën e foshnjës;
• sa shpesh ushqehet foshnja me gji gjatë ditës;
• sasinë e ilaçit që kalon në qumësht;
• sa nga ilaçi përthithet nga organizmi i foshnjës;
• efektet anësore të mundshme te foshnja.

Sasia e ilaçit që kalon në qumësht varet nga mënyra se si ai metabolizohet dhe eliminohet nga trupi, si dhe nga koha që qëndron në organizëm.

Sipas Rachael Martin, siguria e barnave gjatë gjidhënies është studiuar gjerësisht nga Dr. Thomas Hale, autor i librit Medication and Mother’s Milk, i shkruar së bashku me Dr. Hilary E. Rowe. Ky libër konsiderohet një nga burimet kryesore për informacionin mbi përdorimin e barnave gjatë periudhës së gjidhënies.

Autorët i kategorizojnë barnat sipas nivelit të rrezikut gjatë gjidhënies duke marrë parasysh faktorë si toksiciteti i ilaçit, përthithja nga goja, përqendrimi në gjak dhe koha e eliminimit nga organizmi. Disa barna, si penicilinat, sulfonamidet dhe anti-inflamatorët jo-steroidë (për shembull ibuprofeni), kanë profil më të ulët rreziku, ndërsa barna të tjera, si disa ilaçe kundër kancerit, mund të jenë shumë të rrezikshme dhe zakonisht shmangen gjatë gjidhënies.

Për informacione më të detajuara mbi barna specifike, Infant Risk Center, një projekt i Dr. Hale, ofron të dhëna dhe këshillim për sigurinë e barnave gjatë ushqyerjes me gji.

Sa i përket alkoolit, situata është pak më ndryshe. Ekspertët thonë se konsumimi i moderuar mund të jetë i mundur, por kërkon kujdes.

“Një nënë mund të konsumojë alkool në mënyrë të moderuar,” thotë Kelly Kendall. “Një rregull i thjeshtë është: nëse jeni mjaftueshëm të kthjellët për të drejtuar makinën, zakonisht jeni mjaftueshëm të kthjellët për të ushqyer me gji.”

Sipas American Academy of Pediatrics (AAP) dhe Centers for Disease Control and Prevention (CDC), alternativa më e sigurt është të mos konsumohet fare alkool gjatë gjidhënies. Megjithatë, nëse një nënë zgjedh të pijë, rekomandohet që të kufizohet në sasi të vogla dhe ushqyerja me gji të bëhet të paktën dy orë pas konsumimit të alkoolit për të ulur ekspozimin e foshnjës.

Alkooli kalon në qumështin e gjirit në të njëjtën mënyrë si kalon në gjak. Kjo do të thotë se ndërsa niveli i alkoolit në gjak bie, edhe sasia e alkoolit në qumësht zvogëlohet.

Megjithatë, sasia që merr foshnja është shumë më e vogël se ajo që konsumon nëna. Një rishikim klinik i publikuar në revistën Basic Clinical Pharmacology and Toxicology ka treguar se sasia e alkoolit që kalon te foshnja përmes qumështit është rreth 5–6% e sasisë së konsumuar nga nëna.

Studimi thekson gjithashtu se edhe në raste të konsumimit të madh të alkoolit, foshnjat zakonisht nuk ekspozohen ndaj niveleve klinikisht të rëndësishme, megjithëse të porsalindurit e metabolizojnë alkoolin më ngadalë se të rriturit.

Një keqkuptim i zakonshëm është se pas konsumimit të alkoolit duhet të hidhet qumështi i gjirit (“pump and dump”). Ekspertët shpjegojnë se kjo nuk është e nevojshme. Alkooli largohet nga qumështi në të njëjtën mënyrë si largohet nga gjaku. Kur niveli i alkoolit në gjak ulet, ulet edhe ai në qumësht.

Nëse një nënë mendon se ka konsumuar më shumë alkool sesa duhet, zgjidhja është të presë derisa trupi ta eliminojë atë, zakonisht rreth dy deri në tre orë për sasi të moderuara, dhe jo të hedhë qumështin.

Ekspertët rekomandojnë që çdo pyetje rreth barnave, alkoolit ose substancave të tjera gjatë gjidhënies të diskutohet me mjekun obstetër-gjinekolog, pediatrin e foshnjës ose një këshilltar të certifikuar për gjidhënien sipas artikullit SingleCare.