Shumë gra mendojnë për menopauzën si një periudhë që thjesht “e kalojnë”. Në fakt, menopauza është një pikë e caktuar në kohë, jo një proces që zgjat me vite. Një grua konsiderohet se ka arritur menopauzën pasi kanë kaluar 12 muaj rresht pa menstruacione. Periudha që i paraprin kësaj faze quhet perimenopauzë dhe mund të shoqërohet me afshe të nxehta, ndryshime të humorit dhe çrregullime të ciklit menstrual.
Perimenopauza ndodh si pasojë e ndryshimeve dhe luhatjeve të niveleve të estrogjenit dhe hormoneve të tjera. Këto ndryshime hormonale mund të ndikojnë në ciklin menstrual, temperaturën e trupit, gjumin, humorin dhe funksionimin seksual.
Gjatë perimenopauzës, cikli menstrual mund të bëhet i parregullt. Menstruacionet mund të vonohen, të mungojnë për një muaj ose më gjatë, ose të shfaqen më shpesh se zakonisht. Ato mund të jenë gjithashtu më të bollshme ose më të lehta se më parë. Këto ndryshime ndodhin sepse ovulacioni bëhet më i paparashikueshëm ndërsa funksioni i vezoreve gradualisht ndryshon.
Simptomat ndryshojnë nga një grua te tjetra dhe mund të ndryshojnë edhe nga muaji në muaj. Ndër shenjat më të zakonshme janë afshet e nxehta dhe djersitjet gjatë natës, ciklet e parregullta, menstruacionet e bollshme, thatësia vaginale, ndjeshmëria e gjinjve, ulja e dëshirës seksuale, ndryshimet e humorit, ankthi, vështirësitë me gjumin, problemet urinare dhe ndryshimet në peshë. Sipas National Institute on Aging (NIA), afshet e nxehta janë ndër simptomat më të zakonshme të lidhura me ndryshimet hormonale gjatë menopauzës.
Intensiteti i simptomave mund të jetë shumë i ndryshëm. Një grua mund të ketë vetëm disa ndryshime të lehta, ndërsa një tjetër mund të përjetojë simptoma që ndikojnë ndjeshëm në jetën e përditshme. Për shembull, një muaj menstruacionet mund të jenë normale, ndërsa muajin tjetër mund të mungojnë dhe më pas të jenë shumë më të bollshme.
Perimenopauza nuk ka një kohëzgjatje të njëjtë për të gjitha gratë. Sipas Shoqatës Amerikane të Obstetërve dhe Gjinekologëve (ACOG), ndryshimet që çojnë drejt menopauzës mund të zgjasin për disa vite.
Në shumicën e rasteve, perimenopauza fillon gjatë të 40-ave, megjithëse mund të nisë edhe më herët. Nëse një grua në këtë moshë vëren ndryshime të ciklit menstrual së bashku me afshe të nxehta, djersitje gjatë natës ose simptoma të tjera tipike, këto mund të jenë shenja të perimenopauzës. Megjithatë, simptomat e ngjashme mund të shkaktohen edhe nga probleme të tjera shëndetësore, ndaj është e rëndësishme të konsultoheni me mjekun, veçanërisht nëse simptomat shfaqen në moshë më të re ose janë të pazakonta.
Menopauza zakonisht ndodh rreth moshës 51 vjeç, megjithëse koha ndryshon nga një grua te tjetra. Sipas Office on Women’s Health, menopauza konsiderohet e arritur pasi një grua ka kaluar 12 muaj rresht pa menstruacione.
Perimenopauza zakonisht diagnostikohet bazuar në moshën, simptomat dhe ndryshimet në ciklin menstrual. Nuk ekziston një analizë e vetme që mund të konfirmojë me siguri se një grua është në perimenopauzë. Në disa raste, mjeku mund të kërkojë analiza ose ekzaminime të tjera për të përjashtuar shkaqe të tjera të simptomave, veçanërisht kur ato shfaqen në moshë të re ose janë të pazakonta.
Është e rëndësishme të mos supozohet automatikisht se çdo ndryshim menstrual lidhet me perimenopauzën. Gjakderdhja shumë e madhe, gjakderdhja pas një periudhe të gjatë pa menstruacione, dhimbjet e pazakonta ose simptomat e forta duhet të vlerësohen nga një profesionist shëndetësor.
Trajtimi i perimenopauzës varet nga simptomat dhe nga gjendja e përgjithshme shëndetësore e gruas. Jo çdo grua ka nevojë për trajtim. Për disa gra, ndryshimet në stilin e jetesës mund të jenë të mjaftueshme për t’i menaxhuar simptomat, ndërsa për të tjera mund të nevojiten barna.
Terapia hormonale mund të jetë një mundësi për disa gra që kanë simptoma të moderuara ose të rënda, veçanërisht afshet e nxehta dhe djersitjet gjatë natës. Megjithatë, terapia hormonale nuk është e përshtatshme për të gjitha gratë dhe vendimi duhet të merret në konsultim me mjekun, duke marrë parasysh historinë personale dhe faktorët e rrezikut.
Për gratë që nuk mund ose nuk dëshirojnë të përdorin terapi hormonale, ekzistojnë edhe trajtime jo-hormonale për disa simptoma të menopauzës. Disa antidepresivë në doza të caktuara, gabapentina dhe barna të tjera mund të përdoren për menaxhimin e afsheve të nxehta, në varësi të rastit. Trajtimi duhet të përcaktohet nga mjeku.
Nëse problemi kryesor është thatësia vaginale ose dhimbja gjatë marrëdhënieve seksuale, mund të përdoren hidratues vaginalë dhe lubrifikantë pa hormone. Në disa raste, mjeku mund të rekomandojë edhe trajtime lokale me estrogjen.
Disa gra provojnë produkte bimore ose suplemente, si cohosh i zi, tërfili i kuq ose produktet me sojë. Megjithatë, provat për efektivitetin e tyre janë të përziera dhe “natyral” nuk do të thotë domosdoshmërisht i sigurt. Sipas National Institutes of Health Office of Dietary Supplements, provat për përdorimin e cohosh-it të zi për simptomat e menopauzës janë të kufizuara dhe produktet mund të ndryshojnë në përbërje.
Ndryshimet e thjeshta në stilin e jetesës mund të ndihmojnë gjithashtu. Veshja me disa shtresa mund ta bëjë më të lehtë përballimin e afsheve të nxehta, ndërsa identifikimi i faktorëve që i nxisin ato mund të jetë i dobishëm. Disa gra vërejnë se ushqimet pikante, pijet e nxehta, kafeina ose alkooli i përkeqësojnë afshet e nxehta, megjithëse shkaktarët ndryshojnë nga një person te tjetri.
Aktiviteti i rregullt fizik, ushqyerja e balancuar, gjumi i mjaftueshëm dhe ruajtja e një peshe të shëndetshme janë gjithashtu pjesë e rëndësishme e kujdesit për shëndetin gjatë kësaj periudhe. Aktiviteti fizik ndihmon në ruajtjen e shëndetit të kockave, zemrës dhe muskujve, ndërsa një mënyrë e shëndetshme jetese mund të ndihmojë në menaxhimin e disa prej ndryshimeve që shoqërojnë perimenopauzën.
Një tjetër gjë e rëndësishme është se perimenopauza nuk do të thotë se një grua nuk mund të mbetet shtatzënë. Edhe pse fertiliteti bie me moshën dhe ovulacioni bëhet më i paparashikueshëm, shtatzënia është ende e mundur gjatë perimenopauzës. Për këtë arsye, gratë që nuk dëshirojnë shtatzëni duhet të vazhdojnë të përdorin kontracepsion deri në menopauzë, sipas këshillës së mjekut.
Sipas artikullit SingleCare perimenopauza është një fazë normale e jetës dhe jo një sëmundje. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se gratë duhet të vuajnë në heshtje nga simptomat. Nëse afshet e nxehta, problemet me gjumin, ndryshimet e humorit, gjakderdhja e madhe ose simptoma të tjera po ndikojnë në cilësinë e jetës, ekzistojnë mënyra për t’i menaxhuar ato. Njohja e simptomave dhe konsultimi me një profesionist shëndetësor mund ta bëjnë këtë periudhë shumë më të menaxhueshme.
