Gjakderdhja nga hunda është një dukuri e zakonshme që mund të ndodhë si te fëmijët, ashtu edhe te të rriturit. Edhe pse pamja e gjakut mund të shkaktojë shqetësim, në shumicën e rasteve gjakderdhja nuk është e rrezikshme dhe mund të ndalet me disa veprime të thjeshta.

Megjithatë, është e rëndësishme të dimë pse ndodh, si duhet të veprojmë dhe cilat janë shenjat që kërkojnë ndihmë mjekësore.

Pse ndodh gjakderdhja nga hunda?

Gjakderdhja nga hunda, e njohur në mjekësi si epistaksë, ndodh kur dëmtohen enët e vogla të gjakut në mukozën e hundës.

Pjesa e përparme e hundës përmban shumë enë të imëta gjaku, të cilat mund të dëmtohen lehtësisht nga tharja, fërkimi ose irritimi.

Sipas Shërbimit Kombëtar Shëndetësor të Mbretërisë së Bashkuar (NHS), ndër shkaqet më të zakonshme janë ajri i thatë, kruarja e hundës dhe fryrja e saj me forcë.

Gjakderdhja mund të shfaqet gjithashtu pas një goditjeje në hundë, gjatë infeksioneve të rrugëve të sipërme të frymëmarrjes ose si pasojë e irritimit të mukozës.

Në disa raste, përdorimi i medikamenteve që ndikojnë në mpiksjen e gjakut mund ta rrisë rrezikun e gjakderdhjes.

Pse gjakderdhja nga hunda është e shpeshtë te fëmijët?

Fëmijët janë veçanërisht të prirur ndaj gjakderdhjes nga hunda, sepse enët e gjakut në këtë zonë janë të ndjeshme.

Kruarja e hundës me gishta, futja e objekteve të vogla në hundë dhe infeksionet e shpeshta respiratore mund të shkaktojnë dëmtime të vogla të mukozës.

Edhe ajri i thatë gjatë dimrit, veçanërisht në ambientet me ngrohje, mund të ndikojë në tharjen e mukozës dhe shfaqjen e gjakderdhjes.

Sipas Akademisë Amerikane të Pediatrisë (AAP), shumica e gjakderdhjeve nga hunda te fëmijët janë të lehta dhe ndalen pa trajtim të veçantë.

Megjithatë, gjakderdhja e përsëritur ose e pazakontë duhet të vlerësohet nga pediatri.

Si duhet të veprojmë kur fillon gjakderdhja?

Mënyra se si reagojmë në minutat e para është e rëndësishme për ndalimin e gjakderdhjes.

Hapat e rekomanduar janë:

• Uluni drejt dhe përkuleni kokën pak përpara. Kjo ndihmon që gjaku të mos rrjedhë drejt fytit.
• Shtrëngoni pjesën e butë të hundës, menjëherë mbi vrimat e hundës, duke përdorur gishtin e madh dhe tregues.
• Mbajeni hundën të shtrënguar për 10–15 minuta pa ndërprerje, duke marrë frymë përmes gojës.
• Mos e lëshoni hundën vazhdimisht për të kontrolluar nëse gjakderdhja është ndalur, sepse kjo mund të pengojë formimin e mpiksjes.
• Nëse gjakderdhja ndalet, shmangni fryrjen e fortë ose kruarjen e hundës për disa orë.

Te fëmijët, është e rëndësishme që prindi të qëndrojë i qetë dhe ta ndihmojë fëmijën të mbajë pozicionin e duhur.

Pse nuk duhet ta kthejmë kokën prapa?

Një nga gabimet më të zakonshme gjatë gjakderdhjes nga hunda është kthimi i kokës prapa.

Megjithëse kjo mund të krijojë përshtypjen se gjakderdhja është ndalur, gjaku mund të vazhdojë të rrjedhë drejt fytit.

Gëlltitja e gjakut mund të shkaktojë të përziera ose të vjella.

Prandaj, rekomandohet që personi të qëndrojë ulur, me trupin drejt dhe kokën pak të përkulur përpara.

Gjithashtu, nuk rekomandohet shtrirja gjatë gjakderdhjes.

Kur duhet të kërkojmë ndihmë mjekësore?

Megjithëse shumica e rasteve nuk janë serioze, disa situata kërkojnë vlerësim të menjëhershëm.

Ndihma urgjente mjekësore është e nevojshme kur gjakderdhja është shumë e madhe, shoqërohet me vështirësi në frymëmarrje, marramendje të fortë, dobësi ose të fikët.

Po ashtu, duhet kërkuar ndihmë urgjente nëse gjakderdhja nuk ndalet pas 15–20 minutash të shtrëngimit të vazhdueshëm dhe të duhur të hundës, ose nëse ka filluar pas një dëmtimi të rëndë të kokës apo fytyrës.

Te fëmijët nën dy vjeç, gjakderdhja nga hunda duhet të vlerësohet nga mjeku, pasi është më pak e zakonshme në këtë grupmoshë.

Nëse gjakderdhjet përsëriten shpesh, shoqërohen me mavijosje të pazakonta ose gjakderdhje nga mishrat e dhëmbëve, rekomandohet konsultimi me mjekun për të përjashtuar probleme të tjera shëndetësore.

Si mund ta parandalojmë gjakderdhjen nga hunda?

Disa masa të thjeshta mund të ndihmojnë në zvogëlimin e gjasave për gjakderdhje, veçanërisht te personat që e përjetojnë shpesh.

Mbajtja e lagështisë së përshtatshme në ambientet e brendshme mund të ndihmojë në parandalimin e tharjes së mukozës së hundës.

Përdorimi i sprejit me solucion fiziologjik mund të ndihmojë në lagështimin e hundës, veçanërisht gjatë stinëve të ftohta.

Te fëmijët, mbajtja e thonjve të shkurtër dhe mësimi për të shmangur kruarjen e hundës mund të zvogëlojnë dëmtimet e mukozës.

Gjithashtu, duhet shmangur fryrja e hundës me forcë, sidomos gjatë ftohjeve dhe infeksioneve respiratore.

Kur gjakderdhja bëhet shqetësuese?

Një episod i rastësishëm i gjakderdhjes nga hunda zakonisht nuk është arsye për alarm.

Megjithatë, gjakderdhjet e shpeshta, të zgjatura ose të shoqëruara me simptoma të tjera nuk duhet të neglizhohen.

Njohja e mënyrës së duhur për ndalimin e gjakderdhjes mund të parandalojë shqetësimin e panevojshëm dhe të ndihmojë në reagimin e shpejtë kur është e nevojshme.

Për prindërit, është veçanërisht e rëndësishme që fëmijët të mësojnë gradualisht të qëndrojnë të qetë dhe të kërkojnë ndihmë nga një i rritur nëse u fillon gjakderdhja nga hunda.