Çdo fëmijë ka ritmin e vet, por ka edhe sinjale orientuese

Zhvillimi i gjuhës fillon shumë përpara fjalës së parë: foshnjat dëgjojnë zëra, reagojnë ndaj tingujve, belbëzojnë dhe mësojnë të komunikojnë me gjeste. Fëmijët nuk zhvillohen të gjithë njësoj, por piketat e zhvillimit ndihmojnë të dallohen rastet kur duhet kërkuar vlerësim. Pritja e gjatë me shpresën se “do të flasë vetë” mund të vonojë mbështetjen e dobishme.

Cilat shenja vërehen sipas moshës?

Rreth moshës njëvjeçare, shumë fëmijë përdorin gjeste, reagojnë ndaj emrit dhe mund të thonë fjalë të thjeshta. Rreth 18 muajsh, shumica përpiqen të thonë disa fjalë përveç “mama” ose “baba”; rreth dy vjeç, shumë fëmijë bashkojnë të paktën dy fjalë. Këto janë pika orientuese, jo teste që vendosin diagnozë. CDC rekomandon ndjekjen e zhvillimit dhe bisedën me profesionistin shëndetësor kur një piketë mungon.

Shenjat që kërkojnë vlerësim

Duhet kërkuar këshillë nëse fëmija nuk reagon ndaj tingujve ose emrit, përdor shumë pak gjeste, ka vështirësi të kuptojë udhëzime të thjeshta, nuk po shton fjalë ose ka humbur aftësi që i kishte fituar më parë. Humbja e aftësive është veçanërisht e rëndësishme dhe nuk duhet neglizhuar. Edhe të folurit shumë i paqartë ose frustrimi i madh gjatë komunikimit mund të jenë arsye për konsultim.

Dëgjimi dhe shumëgjuhësia

Problemet me dëgjimin mund të ndikojnë në zhvillimin e të folurit, prandaj kontrolli i dëgjimit është shpesh pjesë e vlerësimit. Rritja në një familje shumëgjuhëshe nuk shkakton vetvetiu çrregullim gjuhësor. Fëmijët mund t’i shpërndajnë fjalët mes gjuhëve, ndaj duhet parë aftësia e përgjithshme për të komunikuar, jo vetëm numri i fjalëve në një gjuhë.

Si mund të ndihmojnë prindërit?

Bisedat e përditshme, leximi i librave, këngët, lojërat me radhë dhe përgjigjja ndaj përpjekjeve të fëmijës për komunikim janë të dobishme. Ekranet nuk e zëvendësojnë ndërveprimin e drejtpërdrejtë. Pediatri, logopedi dhe, sipas rastit, audiologu mund të vlerësojnë nevojën për mbështetje të hershme. Kërkimi i këshillës nuk do të thotë se fëmija ka patjetër një çrregullim.