Gështenjat janë ndër ushqimet që lidhen me stinën e vjeshtës. Të pjekura, të ziera apo të përfshira në receta, ato kanë shije karakteristike dhe përbërje ushqyese që ndryshon nga arrat dhe lajthitë. Megjithatë, fakti që janë ushqim natyral nuk do të thotë se mund të konsumohen pa marrë parasysh sasinë.

Çfarë përmbajnë gështenjat?

Ndryshe nga shumica e frutave arrore, gështenjat përmbajnë relativisht pak yndyrë dhe më shumë karbohidrate, kryesisht niseshte. Ato ofrojnë fibra, kalium dhe sasi të caktuara të vitaminës C dhe vitaminave të grupit B. Vlerat ndryshojnë sipas llojit dhe mënyrës së përgatitjes. Sipas bazës së të dhënave ushqimore USDA FoodData Central, gështenjat e pjekura janë burim energjie, por nuk duhen trajtuar si zëvendësim i perimeve ose i një vakti të balancuar.

Si mund të ndikojnë në tretje dhe ngopje?

Fibrat ushqimore ndihmojnë funksionimin e zorrëve dhe mund të kontribuojnë në ndjenjën e ngopjes. Megjithatë, konsumimi i një sasie të madhe njëherësh mund të shkaktojë fryrje ose parehati te disa njerëz, veçanërisht nëse nuk janë mësuar me ushqime të pasura me fibra. Përfitimet varen nga dieta në tërësi, jo nga një ushqim i vetëm.

A janë të përshtatshme për personat që kujdesen për peshën?

Po, mund të jenë pjesë e një ushqyerjeje të larmishme. Për shkak të përmbajtjes së karbohidrateve, porcionet kanë rëndësi, sidomos për personat që ndjekin një plan të individualizuar për menaxhimin e glukozës në gjak. Gështenjat e pjekura pa sheqer të shtuar janë zgjedhje tjetër nga kremrat e ëmbël ose ëmbëlsirat me gështenja.

Sa duhet të konsumojmë?

Nuk ekziston një numër universal gështenjash që duhet ngrënë çdo ditë. Një porcion modest, për shembull rreth 30–50 gramë gështenja të qëruara, mund të jetë pikënisje praktike për një mesvakt; nevojat ndryshojnë sipas moshës, aktivitetit dhe ushqyerjes së përgjithshme. Për fëmijët e vegjël, gështenjat duhet të jenë të gatuara mirë dhe të copëtuara ose të shtypura sipas aftësive të përtypjes, për të ulur rrezikun e mbytjes.

Si t’i përgatisim në mënyrë të sigurt?

Zgjidhni gështenja pa myk, çarje të dyshimta ose erë të pakëndshme. Piqini ose ziejini plotësisht, qërojini dhe ruajini mbetjet në frigorifer. Nëse keni alergji të njohur ndaj frutave arrore ose reagime pas konsumimit, konsultohuni me mjekun para se t’i provoni.

Çfarë duhet të mbajmë mend?

Gështenjat mund të ofrojnë fibra dhe lëndë ushqyese, por përfitimet e tyre varen nga sasia dhe mënyra e përgatitjes. Më e rëndësishmja është t’i përfshijmë si pjesë të një ushqyerjeje të ekuilibruar, jo t’u atribuojmë veti shëruese.