Kapsllëku është një nga problemet e shpeshta të tretjes te fëmijët dhe mund të shfaqet që në muajt e parë të jetës. Për disa fëmijë, ai është një problem kalimtar që lidhet me ndryshimet në ushqyerje, ndërsa për të tjerë mund të zgjasë me javë apo edhe muaj, duke shkaktuar dhimbje, parehati dhe frikë nga jashtëqitja.

Edhe pse shpesh lidhet me mungesën e fibrave ose konsumimin e pamjaftueshëm të lëngjeve, kapsllëku i vazhdueshëm mund të ketë disa shkaqe. Njohja e tyre është e rëndësishme për të kuptuar se kur mjaftojnë ndryshimet në rutinën e përditshme dhe kur nevojitet vlerësimi nga pediatri.

Çfarë konsiderohet kapsllëk te fëmijët?

Kapsllëku nuk përcaktohet vetëm nga numri i jashtëqitjeve. Një fëmijë mund të ketë jashtëqitje më rrallë se zakonisht pa pasur domosdoshmërisht kapsllëk, nëse jashtëqitja është e butë dhe del pa dhimbje.

Shenjat më tipike të kapsllëkut përfshijnë jashtëqitjen e fortë ose të thatë, vështirësinë dhe sforcimin gjatë jashtëqitjes, dhimbjen në bark, si dhe jashtëqitjet e rralla. Ndonjëherë mund të shfaqen edhe çarje të vogla në zonën anale, të cilat shkaktojnë dhimbje dhe gjakderdhje të lehtë.

Te disa fëmijë, kapsllëku mund të shoqërohet me njolla jashtëqitjeje në të brendshme, sepse jashtëqitja e butë mund të rrjedhë rreth masës së fortë që është grumbulluar në zorrë.

Cilat janë shkaqet më të shpeshta?

1. Mbajtja e jashtëqitjes nga frika e dhimbjes

Ky është një nga shkaqet më të zakonshme të kapsllëkut të vazhdueshëm te fëmijët.

Kur fëmija përjeton dhimbje gjatë jashtëqitjes, mund të fillojë ta shmangë atë nga frika se dhimbja do të përsëritet. Sa më gjatë ta mbajë jashtëqitjen, aq më shumë ujë përthithet nga zorra e trashë dhe jashtëqitja bëhet më e fortë.

Kjo krijon një cikël: dhimbja e bën fëmijën ta mbajë jashtëqitjen, mbajtja e saj e përkeqëson kapsllëkun dhe jashtëqitja tjetër bëhet edhe më e dhimbshme.

Disa fëmijë mund të kryqëzojnë këmbët, të fshihen, të qëndrojnë në majë të gishtave ose të shtrëngojnë muskujt për ta mbajtur jashtëqitjen. Këto sjellje mund të ngatërrohen me përpjekjen për të dalë jashtë, por në të vërtetë mund të tregojnë se fëmija po e shmang jashtëqitjen.

2. Ndryshimet në ushqyerje

Ushqyerja mund të ndikojë ndjeshëm në funksionimin e zorrëve. Një dietë me pak fibra, që përmban pak fruta, perime, bishtajore dhe drithëra integrale, mund të kontribuojë në kapsllëk.

Edhe ndryshimet në rutinën ushqimore, si fillimi i ushqimeve të ngurta te foshnjat ose ndryshimet në dietë gjatë rritjes, mund të ndikojnë në shpeshtësinë dhe konsistencën e jashtëqitjes.

Megjithatë, kapsllëku nuk shkaktohet gjithmonë nga ushqyerja. Nëse vazhdon për një kohë të gjatë, vetëm shtimi i fibrave mund të mos jetë i mjaftueshëm për ta zgjidhur problemin.

3. Konsumimi i pamjaftueshëm i lëngjeve

Kur fëmija nuk merr mjaftueshëm lëngje, jashtëqitja mund të bëhet më e fortë, veçanërisht nëse dieta përmban pak fibra.

Nevojat për lëngje ndryshojnë sipas moshës, ushqyerjes dhe gjendjes shëndetësore. Te foshnjat, mënyra e duhur e marrjes së lëngjeve varet nga mosha dhe nga fakti nëse ushqehen me gji, formulë apo ushqime të ngurta. Prandaj, foshnjave të vogla nuk duhet t’u jepet ujë shtesë pa u këshilluar me profesionistin shëndetësor.

4. Ndryshimet gjatë mësimit të përdorimit të tualetit

Kalimi nga pelena në tualet mund të jetë periudhë e ndjeshme për disa fëmijë. Presioni, nxitimi ose përvojat e pakëndshme mund t’i bëjnë ata ta shmangin jashtëqitjen.

Edhe fillimi i çerdhes ose kopshtit mund të ndikojë. Disa fëmijë nuk ndihen rehat të përdorin tualetet jashtë shtëpisë dhe e mbajnë jashtëqitjen për orë të tëra.

Një rutinë pa presion, me kohë të mjaftueshme në tualet dhe me mbështetësen e këmbëve që fëmija të qëndrojë në pozicion të rehatshëm, mund të ndihmojë.

5. Ndryshimet në rutinën e përditshme

Udhëtimet, ndryshimet në orarin e gjumit, më pak aktivitet fizik ose ndryshimet në mjedisin ku fëmija kalon ditën mund të ndikojnë në ritmin e jashtëqitjes.

Megjithatë, kur kapsllëku është i vazhdueshëm, nuk duhet t’u atribuohet automatikisht këtyre faktorëve pa shqyrtuar edhe shkaqe të tjera të mundshme.

A mund të jetë kapsllëku shenjë e një problemi shëndetësor?

Në shumicën e fëmijëve, kapsllëku është funksional, që do të thotë se nuk shkaktohet nga një sëmundje e veçantë strukturore. Megjithatë, në raste më të rralla mund të lidhet me probleme të tjera, si hipotiroidizmi, sëmundja celiake, disa çrregullime metabolike ose sëmundja e Hirschsprungut, e cila ndikon në lëvizjen e zorrëve.

Kapsllëku që fillon që në javët e para të jetës, vonesa në daljen e jashtëqitjes së parë pas lindjes, barku shumë i fryrë, të vjellat e gjelbra, gjaku në jashtëqitje pa një çarje të dukshme ose rritja e dobët në peshë janë shenja që kërkojnë vlerësim mjekësor.

Dhimbja e fortë ose e vazhdueshme e barkut, të vjellat dhe fryrja e theksuar, veçanërisht kur fëmija nuk nxjerr as jashtëqitje dhe as gazra, kërkojnë vlerësim urgjent.

Çfarë mund të bëjnë prindërit?

Kur kapsllëku është i lehtë dhe nuk ka shenja alarmi, disa ndryshime mund të ndihmojnë:

• Të përfshijnë gradualisht në ushqyerje fruta, perime, bishtajore dhe drithëra integrale, sipas moshës së fëmijës.
• Të sigurojnë marrjen e përshtatshme të lëngjeve për moshën.
• Të inkurajojnë aktivitetin fizik dhe lojën.
• Të krijojnë një rutinë të qetë për përdorimin e tualetit, veçanërisht pas vakteve.
• Të shmangin qortimin ose ndëshkimin e fëmijës kur ai e mban jashtëqitjen.

Kur kapsllëku vazhdon, përsëritet ose shkakton dhimbje, duhet konsultuar pediatri. Në disa raste nevojiten barna që zbusin jashtëqitjen ose ndihmojnë zbrazjen e zorrëve. Lloji dhe doza duhet të përcaktohen nga profesionisti shëndetësor, sipas moshës dhe gjendjes së fëmijës.

Kur duhet kërkuar ndihma e pediatrit?

Prindërit duhet të kërkojnë këshillë mjekësore nëse kapsllëku zgjat disa javë, përsëritet shpesh, fëmija ka dhimbje gjatë jashtëqitjes, shfaqen njolla jashtëqitjeje në të brendshme ose problemi ndikon në oreksin dhe aktivitetet e tij të përditshme.

Kapsllëku i vazhdueshëm nuk është thjesht një problem i jashtëqitjes. Ai mund të ndikojë në gjumin, oreksin, mirëqenien dhe sjelljen e fëmijës. Sa më herët të identifikohet shkaku dhe të vendoset trajtimi i përshtatshëm, aq më lehtë mund të ndërpritet cikli i dhimbjes dhe mbajtjes së jashtëqitjes.