“Nëse nuk jam duke punuar, ndihem sikur nuk po bëj mjaftueshëm.”

Për shumë njerëz, puna nuk është më vetëm një mënyrë për të siguruar të ardhura. Ajo është bërë pjesë e identitetit të tyre. Profesioni përcakton se kush janë, sa vlejnë dhe si i shohin të tjerët. Por kur e gjithë vlera jonë lidhet me produktivitetin, rreziku për burnout – rraskapitjen profesionale – rritet ndjeshëm.

Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), burnout është një sindromë që rezulton nga stresi kronik në vendin e punës, i cili nuk është menaxhuar me sukses. Ai nuk klasifikohet si sëmundje, por si një fenomen profesional që mund të ndikojë seriozisht në mirëqenien dhe funksionimin e një personi.

Kur puna bëhet më shumë sesa punë

Në një shoqëri ku suksesi shpesh matet me arritjet profesionale, është e lehtë të fillojmë ta lidhim vetëvlerësimin me punën.

Kur dikush pyet: “Kush je?”, përgjigjja zakonisht fillon me profesionin. Me kalimin e kohës, puna mund të zërë aq shumë hapësirë sa të lërë në hije rolet e tjera të jetës: prind, partner, mik apo thjesht njeri me interesa dhe nevoja jashtë zyrës.

Kur puna bëhet identiteti ynë kryesor, çdo kritikë, dështim apo humbje në karrierë mund të përjetohet si një dështim personal.

Shenjat që nuk duhen injoruar

Burnout nuk shfaqet brenda natës. Ai zhvillohet gradualisht dhe shpesh fillon me shenja që shumë njerëz i konsiderojnë normale.

Disa prej tyre janë:

• lodhje e vazhdueshme, edhe pas pushimit;
• mungesë motivimi për punën që dikur ju pëlqente;
• ndjenja e cinizmit ose indiferencës ndaj punës;
• vështirësi në përqendrim dhe ulje të produktivitetit;
• irritim, ankth ose ndjenja se nuk po bëni kurrë mjaftueshëm.

Shpesh, personat që përjetojnë burnout vazhdojnë të punojnë edhe më shumë, duke besuar se zgjidhja është të përpiqen edhe më fort.

Kultura e “gjithmonë i zënë”

Rrjetet sociale dhe kultura moderne shpesh e romantizojnë punën pa pushim. Të jesh vazhdimisht i zënë shihet si shenjë ambicieje dhe suksesi.

Por psikologët paralajmërojnë se produktiviteti nuk është një masë e vlerës së një njeriu. Askush nuk mund të funksionojë vazhdimisht në ritëm të lartë pa pasoja për shëndetin fizik dhe mendor.

Çfarë humbasim kur jetojmë vetëm për punën?

Kur puna bëhet qendra e jetës, shpesh lihen pas dore marrëdhëniet me familjen dhe miqtë, aktivitetet që na sjellin kënaqësi, pushimi dhe kujdesi për veten.

Ironikisht, kjo nuk na bën domosdoshmërisht më produktivë. Studimet tregojnë se lodhja kronike ul kreativitetin, përqendrimin dhe aftësinë për të marrë vendime.

Si ta parandalojmë burnout-in?

Ekspertët rekomandojnë:

• të vendosni kufij të qartë mes punës dhe jetës personale;
• të bëni pushime të rregullta gjatë ditës;
• të mos ndiheni fajtorë kur pushoni;
• të ruani aktivitete dhe marrëdhënie jashtë punës;
• të kërkoni mbështetje nëse ndiheni të mbingarkuar për një kohë të gjatë.

Ju nuk jeni vetëm puna juaj

Puna mund të jetë burim krenarie, qëllimi dhe përmbushjeje. Por ajo nuk duhet të jetë burimi i vetëm i identitetit tonë.

Në fund të ditës, vlera e një njeriu nuk matet me numrin e orëve që ka punuar, me e-mail-et që ka dërguar apo me titullin që mban. Matet edhe me mënyrën se si kujdeset për veten, për njerëzit që do dhe për jetën që ndërton jashtë zyrës.

Sepse një karrierë mund të jetë një pjesë e rëndësishme e jetës, por nuk duhet të bëhet e gjithë jeta.