Kur flitet për suksesin në jetë, shumica mendojnë menjëherë për inteligjencën, notat e mira apo aftësitë profesionale. Megjithatë, psikologët theksojnë se ekziston një tjetër formë inteligjence që ndikon po aq, e ndonjëherë edhe më shumë, në cilësinë e jetës dhe të marrëdhënieve tona: inteligjenca emocionale.

Ajo nuk lidhet me sa i zgjuar është një person në aspektin akademik, por me aftësinë për të kuptuar emocionet e veta, për t’i menaxhuar ato dhe për të krijuar marrëdhënie të shëndetshme me të tjerët.

Çfarë është inteligjenca emocionale?

Termi u bë i njohur në vitet 1990 nga psikologët Peter Salovey dhe John Mayer, ndërsa u popullarizua nga psikologu dhe gazetari shkencor Daniel Goleman.

Në thelb, inteligjenca emocionale përfshin pesë aftësi kryesore:

• Vetëdija emocionale – të kuptosh çfarë po ndien dhe pse.
• Vetëkontrolli – të menaxhosh emocionet pa reaguar impulsivisht.
• Motivimi – të ruash përkushtimin ndaj qëllimeve edhe në periudha të vështira.
• Empatia – të kuptosh dhe respektosh emocionet e të tjerëve.
• Aftësitë sociale – të komunikosh, të bashkëpunosh dhe të zgjidhësh konfliktet në mënyrë konstruktive.

Pse është kaq e rëndësishme?

Njerëzit me inteligjencë emocionale nuk janë ata që nuk zemërohen apo nuk trishtohen kurrë. Përkundrazi, ata i njohin emocionet e tyre dhe dinë si t’i shprehin pa dëmtuar veten ose të tjerët.

Kjo aftësi ndikon në shumë fusha të jetës:

• krijimin e marrëdhënieve më të shëndetshme;
• komunikimin më të mirë në familje dhe në punë;
• menaxhimin e stresit;
• zgjidhjen e konflikteve;
• marrjen e vendimeve në situata të vështira.

Shenjat e një inteligjence të lartë emocionale

Një person me inteligjencë emocionale të zhvilluar zakonisht:

• pranon kur gabon dhe kërkon falje;
• di të dëgjojë pa ndërprerë;
• nuk reagon menjëherë nën ndikimin e zemërimit;
• respekton kufijtë e të tjerëve;
• arrin të shprehë nevojat dhe ndjenjat në mënyrë të qartë;
• përpiqet të kuptojë këndvështrimin e tjetrit, edhe kur nuk bie dakord.

A lindim me inteligjencë emocionale?

Jo plotësisht. Edhe pse temperamenti luan një rol, inteligjenca emocionale zhvillohet gjatë gjithë jetës.

Fëmijët e mësojnë fillimisht nga prindërit dhe njerëzit që kujdesen për ta. Më vonë, ajo ndikohet nga përvojat, edukimi, marrëdhëniet dhe gatishmëria për të reflektuar mbi veten.

Lajmi i mirë është se kjo është një aftësi që mund të përmirësohet në çdo moshë.

Si mund ta zhvillojmë?

Psikologët sugjerojnë disa hapa të thjeshtë:

• ndaloni për një moment dhe emërtoni emocionin që po përjetoni;
• përpiquni të kuptoni çfarë e ka shkaktuar atë;
• dëgjoni për të kuptuar, jo vetëm për t’u përgjigjur;
• shmangni reagimet impulsive në momente zemërimi;
• pranoni se emocionet nuk janë “të mira” ose “të këqija” – ato janë sinjale që na tregojnë diçka për nevojat tona.

Inteligjenca emocionale nuk do të thotë të jesh gjithmonë i qetë

Njerëzit me inteligjencë emocionale zemërohen, mërziten, qajnë dhe zhgënjehen si të gjithë të tjerët. Dallimi është se ata përpiqen të mos lejojnë që emocionet të marrin kontrollin mbi sjelljen e tyre.

Në fund, inteligjenca emocionale nuk matet me sa shumë emocione kemi, por me mënyrën se si i kuptojmë, i menaxhojmë dhe i përdorim për të ndërtuar marrëdhënie më të shëndetshme me veten dhe me të tjerët. Në një botë ku komunikimi dhe bashkëpunimi janë gjithnjë e më të rëndësishme, kjo aftësi mund të jetë po aq e vlefshme sa çdo diplomë apo kualifikim profesional.