Tensioni i lartë i gjakut është një nga problemet më të shpeshta shëndetësore, por edhe një prej atyre që mund të kalojë pa u vërejtur për një kohë të gjatë. Shumë njerëz nuk e dinë se e kanë tensionin e lartë, sepse ndihen mirë dhe nuk përjetojnë shqetësime të dukshme.

Pikërisht kjo e bën hipertensionin të rrezikshëm. Edhe kur nuk shkakton simptoma, tensioni i lartë mund të dëmtojë gradualisht enët e gjakut dhe të rrisë rrezikun për sëmundje të zemrës, goditje në tru dhe dëmtim të veshkave.

Pse tensioni i lartë shpesh nuk shkakton simptoma?

Tensioni i gjakut është presioni që gjaku ushtron mbi muret e arterieve gjatë qarkullimit në organizëm. Kur ky presion mbetet vazhdimisht i lartë, zemra duhet të punojë më shumë për ta pompuar gjakun.

Ndryshe nga disa probleme të tjera shëndetësore, hipertensioni zakonisht nuk shkakton dhimbje ose shqetësime të qarta në fazat e hershme. Një person mund të vazhdojë aktivitetet e përditshme pa e kuptuar se tensioni i tij është mbi vlerat e rekomanduara.

Dhimbja e kokës, marramendja dhe lodhja shpesh lidhen me tensionin e lartë, por këto simptoma nuk janë tregues të besueshëm të tij. Ato mund të shfaqen për shumë arsye të tjera, ndërsa tensioni mund të jetë i lartë edhe kur personi nuk ndien asgjë të pazakontë.

Për këtë arsye, mënyra më e besueshme për ta zbuluar hipertensionin është matja e rregullt e tensionit të gjakut.

Çfarë dëmesh mund të shkaktojë tensioni i lartë?

Kur tensioni mbetet i lartë për një kohë të gjatë, ai mund të dëmtojë enët e gjakut dhe organet që varen nga qarkullimi i shëndetshëm i gjakut.

Disa nga ndërlikimet kryesore janë:

• Sëmundjet e zemrës: tensioni i lartë e ngarkon zemrën dhe rrit rrezikun për sëmundje koronare dhe insuficiencë kardiake.
• Goditja në tru: dëmtimi i enëve të gjakut rrit rrezikun e bllokimit ose çarjes së tyre.
• Dëmtimi i veshkave: hipertensioni mund të dëmtojë enët e vogla të gjakut në veshka dhe të pengojë funksionimin e tyre.
• Problemet me shikimin: dëmtimi i enëve të gjakut në retinë mund të ndikojë në shikim.
• Problemet njohëse: sëmundjet e enëve të gjakut mund të ndikojnë edhe në funksionet e trurit, veçanërisht me kalimin e viteve.

Këto ndërlikime nuk shfaqen te çdo person, por rreziku rritet kur tensioni mbetet i pakontrolluar.

Kush rrezikohet më shumë nga hipertensioni?

Hipertensioni bëhet më i shpeshtë me rritjen e moshës, por mund të shfaqet edhe te të rinjtë. Disa faktorë e rrisin mundësinë e zhvillimit të tij, përfshirë:

• Historinë familjare të hipertensionit.
• Mbipeshën dhe obezitetin.
• Konsumimin e tepërt të kripës.
• Mungesën e aktivitetit fizik.
• Pirjen e duhanit dhe konsumimin e tepërt të alkoolit.
• Gjumin e pamjaftueshëm dhe apnenë obstruktive të gjumit.
• Disa sëmundje, si ato të veshkave dhe çrregullimet hormonale.

Prania e njërit prej këtyre faktorëve nuk do të thotë se një person patjetër do të zhvillojë hipertension, por është arsye për t’i kushtuar më shumë vëmendje kontrollit të tensionit.

Kur konsiderohet tensioni i lartë?

Tensioni i gjakut matet me dy vlera: sistoliken, që tregon presionin kur zemra tkurret, dhe diastoliken, që tregon presionin ndërmjet rrahjeve.

Në praktikën klinike, sipas udhëzimeve evropiane, hipertensioni zakonisht përcaktohet kur tensioni në ordinancë është vazhdimisht 140/90 mmHg ose më i lartë. Megjithatë, pragjet mund të ndryshojnë sipas udhëzimeve dhe mënyrës së matjes, ndërsa edhe vlerat më të ulëta mund të lidhen me rritje të rrezikut kardiovaskular.

Një matje e vetme e lartë nuk mjafton gjithmonë për të vendosur diagnozën. Mjeku mund të rekomandojë matje të përsëritura në shtëpi ose monitorim gjatë 24 orëve për të kuptuar më saktë nëse tensioni është vazhdimisht i lartë.

Sa shpesh duhet ta matim tensionin?

Matja e tensionit është një mënyrë e thjeshtë për të zbuluar një problem që mund të mos japë simptoma. Të rriturit duhet ta kontrollojnë periodikisht, ndërsa personat me faktorë rreziku ose me vlera të mëparshme të larta mund të kenë nevojë për kontrolle më të shpeshta, sipas këshillës së mjekut.

Për matje më të sakta në shtëpi, rekomandohet që personi:

• Të pushojë ulur për rreth pesë minuta para matjes.
• Të shmangë kafenë, duhanin dhe aktivitetin fizik për të paktën 30 minuta paraprakisht.
• Ta mbajë shpinën të mbështetur dhe këmbët në dysheme, pa i kryqëzuar.
• Ta vendosë manshetën në krahun e zhveshur, në lartësinë e zemrës.
• Të bëjë dy matje me rreth një minutë diferencë dhe t’i shënojë rezultatet.

Nëse vlerat dalin vazhdimisht të larta, duhet të konsultohet me mjekun. Personat që tashmë përdorin barna për tensionin nuk duhet t’i ndërpresin ose t’ua ndryshojnë dozën pa udhëzim mjekësor.

Çfarë mund të bëjmë për ta mbajtur tensionin nën kontroll?

Ndryshimet në stilin e jetesës mund të ndihmojnë në parandalimin dhe kontrollin e hipertensionit. Këto përfshijnë kufizimin e kripës, konsumimin e më shumë perimeve dhe frutave, aktivitetin fizik të rregullt, mbajtjen e një peshe të shëndetshme, shmangien e duhanit dhe kufizimin e alkoolit.

Për disa persona, këto masa nuk janë të mjaftueshme dhe nevojitet edhe trajtim me barna. Kjo nuk duhet parë si dështim personal, por si pjesë e kujdesit të nevojshëm për shëndetin.

Nëse tensioni matet në vlera rreth 180/120 mmHg ose më të larta, duhet të përsëritet matja pas një pushimi të shkurtër. Nëse vlerat mbeten kaq të larta, kërkohet kontakt i menjëhershëm me profesionistin shëndetësor. Nëse shoqërohen me dhimbje gjoksi, vështirësi në frymëmarrje, dobësi të papritur, çrregullime të të folurit ose ndryshime të papritura të shikimit, duhet kërkuar ndihmë urgjente.

Tensioni i lartë nuk mund të zbulohet vetëm nga mënyra se si ndihemi. Kontrolli periodik, njohja e faktorëve të rrezikut dhe trajtimi në kohë janë ndër hapat më të rëndësishëm për të parandaluar ndërlikimet dhe për të mbrojtur shëndetin e zemrës, trurit dhe veshkave.