Të përzierat janë një nga simptomat më të zakonshme të shtatzënisë dhe prekin rreth 70% të grave shtatzëna. Edhe pse shpesh quhen “të përzierat e mëngjesit”, ato mund të shfaqen në çdo moment të ditës ose natës dhe, në disa raste, të zgjasin gjatë gjithë shtatzënisë.
Sipas Dr. Janelle Luk, drejtoreshë mjekësore dhe bashkëthemeluese e Generation Next Fertility në Nju Jork, të përzierat lidhen kryesisht me hormonin e shtatzënisë, gonadotropinën korionike humane (hCG), i cili prodhohet pasi veza e fekonduar ngjitet në murin e mitrës. Rritja e niveleve të estrogjenit dhe progesteronit gjithashtu kontribuon në shfaqjen e kësaj simptome.
Sipas American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG), të përzierat janë zakonisht më të forta gjatë tremujorit të parë të shtatzënisë, pra në 13 javët e para. Tek shumica e grave ato fillojnë të zbuten gjatë tremujorit të dytë, kur nivelet e hormonit hCG bien. Megjithatë, për disa gra, ato mund të vazhdojnë deri në fund të shtatzënisë.
Mayo Clinic thekson se termi “të përzierat e mëngjesit” është disi i gabuar, pasi simptomat mund të shfaqen në çdo orë të ditës.
Në shumicën e rasteve, të përzierat dhe të vjellat nuk e dëmtojnë fetusin. Sipas American Pregnancy Association, shqetësimi lind vetëm kur gruaja nuk arrin të mbajë as ushqim dhe as lëngje për shkak të të vjellave të vazhdueshme. Kjo gjendje njihet si hyperemesis gravidarum dhe kërkon trajtim mjekësor, pasi mund të shkaktojë dehidrim, humbje peshe dhe mungesë të lëndëve ushqyese të nevojshme për zhvillimin e foshnjës.
Në shumë raste, ndryshimet në stilin e jetesës mund të ndihmojnë në lehtësimin e simptomave pa pasur nevojë për ilaçe.
Dr. Rebecca Berens, mjeke e mjekësisë familjare dhe konsulente për ushqyerjen me gji në Vida Family Medicine në Hjuston, rekomandon ngrënien e vakteve të vogla dhe të shpeshta gjatë ditës. Ushqime të thjeshta si krakerët, buka e thekur ose ushqimet pa erë të fortë mund të ndihmojnë në qetësimin e stomakut. Ajo këshillon gjithashtu që stomaku të mos lihet bosh për periudha të gjata, pasi kjo mund t’i përkeqësojë të përzierat.
Xhenxhefili konsiderohet një nga mjetet natyrale më të studiuara për lehtësimin e të përzierave. Çajrat, karamelet ose produktet e tjera që përmbajnë xhenxhefil mund të ndihmojnë në uljen e simptomave.
Ekspertët rekomandojnë gjithashtu kufizimin e ushqimeve pikante dhe acide. Gjatë shtatzënisë, progesteroni relakson sfinkterin e ezofagut, duke rritur rrezikun e urthit, ndërsa ushqimet pikante ose agrumet mund ta përkeqësojnë këtë problem.
Shmangia e aromave të forta, ambienteve të nxehta, të lagështa ose pa ajrosje është gjithashtu e rëndësishme. Ciara Staunton, infermiere e praktikës familjare dhe themeluese e Staunton Primary Care, thekson se parfumet, tymi, aroma e ushqimit apo substancat kimike janë ndër nxitësit më të zakonshëm të të përzierave.
Pushimi i mjaftueshëm është po aq i rëndësishëm. Lodhja dhe mungesa e gjumit mund të përkeqësojnë simptomat, ndërsa aktiviteti fizik i lehtë mund të ndihmojë disa gra të ndihen më mirë.
Ekspertët këshillojnë gjithashtu të mos shtriheni menjëherë pas ngrënies. Qëndrimi shtrirë mund të ngadalësojë tretjen dhe të zgjasë kohën që ushqimi qëndron në stomak, duke shtuar ndjesinë e të përzierave.
Disa gra përfitojnë edhe nga byzylykët e akupresurës, si Sea-Bands, të cilët ushtrojnë presion në pika specifike të kyçit të dorës. Studimet kanë treguar se ato mund të ulin shpeshtësinë dhe intensitetin e të përzierave tek disa paciente.
Nëse vitaminat prenatale shkaktojnë shqetësime, Mayo Clinic sugjeron ndryshimin e orarit të marrjes së tyre. Për shembull, nëse zakonisht merren në mëngjes, mund të provohet marrja në mbrëmje dhe gjithmonë pas ushqimit, jo me stomakun bosh.
Disa gra raportojnë përmirësim edhe me metoda alternative si akupunktura, hipnoza ose aromaterapia, megjithëse provat shkencore për efektivitetin e tyre mbeten të kufizuara.
Nëse këto masa nuk mjaftojnë, mund të nevojiten trajtime me barna, por gjithmonë me rekomandimin e mjekut.
Sipas ekspertëve, një nga suplementet më të përdorura është vitamina B6 (piridoksina). Ciara Staunton shpjegon se dozat 50–100 mg në ditë mund të ndihmojnë në lehtësimin e të përzierave. Megjithatë, nëse vitamina prenatale përmban tashmë vitaminë B6, duhet të konsultoheni me mjekun përpara se të merrni sasi shtesë, pasi dozat e larta mund të shkaktojnë dëmtim nervor.
Një tjetër ilaç që konsiderohet i sigurt gjatë shtatzënisë është doksilamina (Unisom). Dr. Rebecca Berens shpjegon se kombinimi i vitaminës B6 me doksilaminën është një nga trajtimet më efektive për të përzierat gjatë shtatzënisë.
FDA ka miratuar edhe ilaçin me recetë Diclegis, i cili përmban pikërisht kombinimin e vitaminës B6 dhe doksilaminës dhe është i vetmi medikament i aprovuar posaçërisht për trajtimin e të përzierave dhe të vjellave gjatë shtatzënisë.
Ekspertët theksojnë gjithashtu se gratë shtatzëna nuk duhet të përdorin CBD, kanabis ose produkte që përmbajnë THC për trajtimin e të përzierave. Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA) rekomandon shmangien e tyre gjatë shtatzënisë dhe ushqyerjes me gji për shkak të rreziqeve të mundshme për fetusin.
Në rastet kur simptomat janë shumë të rënda dhe nuk përmirësohen me ndryshimet në stilin e jetesës apo me barnat pa recetë, mjeku mund të rekomandojë trajtim me barna me recetë. Sipas një rishikimi të publikuar nga American Academy of Family Physicians (AAFP), ndër medikamentet që mund të përdoren në raste të veçanta përfshihen promethazina, ondansetroni, meklizina, dimenhidrinati, difenhidramina dhe barna të tjera, por përdorimi i tyre duhet të bëhet vetëm pas vlerësimit të përfitimeve dhe rreziqeve nga mjeku.
Hyperemesis gravidarum është një gjendje e rrallë, që prek rreth 0.3–3% të shtatzënive, sipas studimeve të publikuara në PubMed. Ajo mund të shkaktojë dehidrim të rëndë, humbje të konsiderueshme në peshë dhe mungesë të lëndëve ushqyese, prandaj kërkon trajtim urgjent.
Sipas artikullit SingleCare nëse gjatë shtatzënisë nuk arrini të mbani lëngje apo ushqim, humbni peshë, ndiheni shumë të dobëta ose shfaqni shenja dehidratimi, duhet të kërkoni menjëherë ndihmë mjekësore.
