Nëntori shënon Muajin e Ndërgjegjësimit për Shëndetin e Burrave, një periudhë që synon të tërheqë vëmendjen te parandalimi i sëmundjeve, diagnostikimi i hershëm dhe rëndësia e kujdesit për shëndetin fizik dhe mendor të burrave.
Gjatë këtij muaji, në shumë vende organizohen fushata ndërgjegjësuese për sëmundjet që prekin burrat, veçanërisht kancerin e prostatës dhe testikujve, por edhe për shëndetin mendor, sëmundjet kardiovaskulare dhe rëndësinë e kontrolleve të rregullta mjekësore.
Mesazhi kryesor është i thjeshtë: kujdesi për shëndetin nuk duhet të fillojë vetëm kur shfaqen simptomat.
Kanceri i prostatës: Një nga shqetësimet kryesore shëndetësore te burrat
Kanceri i prostatës është një nga llojet më të shpeshta të kancerit te burrat. Prostata është një gjëndër e vogël, e vendosur nën fshikëzën urinare, e cila prodhon një pjesë të lëngut seminal.
Rreziku për zhvillimin e kancerit të prostatës rritet me moshën. Faktorë të tjerë rreziku përfshijnë historinë familjare të sëmundjes dhe disa faktorë gjenetikë.
Një nga sfidat kryesore është se kanceri i prostatës në fazat e hershme shpesh nuk shkakton simptoma.
Kur shfaqen, simptomat mund të përfshijnë:
- Vështirësi në fillimin e urinimit;
- Rrjedhje të dobët ose të ndërprerë të urinës;
- Nevojë të shpeshtë për të urinuar, veçanërisht gjatë natës;
- Ndjesi se fshikëza nuk zbrazet plotësisht;
- Gjak në urinë ose në spermë.
Këto simptoma nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht kancer, pasi mund të shkaktohen edhe nga zmadhimi beninj i prostatës ose probleme të tjera urologjike. Megjithatë, ato kërkojnë vlerësim mjekësor.
Kontrolli për kancerin e prostatës mund të përfshijë testin PSA, i cili mat nivelin e një proteine specifike në gjak, si dhe ekzaminime të tjera sipas nevojës. Vendimi për testim duhet të merret në konsultim me mjekun, duke marrë parasysh moshën, faktorët e rrezikut dhe përfitimet e mundshme të kontrollit.
Kanceri i testikujve: Pse është i rëndësishëm vetëkontrolli?
Kanceri i testikujve është më i rrallë se kanceri i prostatës, por prek më shpesh burrat e rinj, veçanërisht ata të moshës 15–40 vjeç.
Një nga shenjat që duhet të tërheqë vëmendjen është shfaqja e një kokrre ose ënjtjeje në testikul.
Simptoma të tjera mund të përfshijnë:
- Ndryshim në madhësinë ose formën e testikulit;
- Ndjesi rëndese në skrotum;
- Dhimbje ose parehati në testikul;
- Dhimbje të vazhdueshme në pjesën e poshtme të barkut ose në ijë.
Jo çdo ndryshim në testikuj është shenjë e kancerit, por çdo kokërr, ënjtje apo ndryshim i pazakontë duhet të kontrollohet nga mjeku.
Njohja e trupit dhe vërejtja e ndryshimeve mund të ndihmojnë në identifikimin e hershëm të problemeve.
Shëndeti i zemrës: Një tjetër çështje që nuk duhet neglizhuar
Sëmundjet kardiovaskulare janë ndër shkaqet kryesore të vdekjeve në botë dhe përbëjnë një shqetësim të rëndësishëm edhe për shëndetin e burrave.
Tensioni i lartë i gjakut, kolesteroli i lartë, diabeti, duhanpirja, mbipesha dhe mungesa e aktivitetit fizik janë disa nga faktorët që rrisin rrezikun për sëmundje të zemrës.
Një problem i veçantë është se tensioni i lartë i gjakut shpesh nuk shkakton simptoma. Për këtë arsye, matja e rregullt e tensionit dhe kontrolli i nivelit të kolesterolit e sheqerit në gjak janë të rëndësishme.
Ndryshimet në stilin e jetesës, si aktiviteti fizik, ushqyerja e shëndetshme, kufizimi i alkoolit dhe shmangia e duhanit, mund të ndihmojnë në uljen e rrezikut.
Shëndeti mendor: Burrat duhet të flasin edhe për atë që ndiejnë
Shëndeti i burrave nuk lidhet vetëm me sëmundjet fizike. Ankthi, depresioni, stresi kronik dhe vështirësitë emocionale janë çështje që kërkojnë po aq vëmendje.
Për shkak të pritshmërive shoqërore dhe stereotipeve gjinore, disa burra mund ta kenë më të vështirë të flasin për gjendjen e tyre emocionale ose të kërkojnë ndihmë profesionale.
Depresioni te burrat mund të shfaqet përmes simptomave si:
- Irritimi dhe zemërimi i shpeshtë;
- Humbja e interesit për aktivitetet e zakonshme;
- Izolimi nga familja dhe miqtë;
- Probleme me gjumin;
- Lodhje e vazhdueshme;
- Vështirësi në përqendrim;
- Rritje e konsumit të alkoolit ose përdorimit të substancave.
Është e rëndësishme të kuptohet se kërkimi i ndihmës psikologjike nuk është shenjë dobësie. Biseda me një profesionist mund të ndihmojë në identifikimin dhe trajtimin e problemeve përpara se ato të ndikojnë më rëndë në jetën e përditshme.
Çfarë duhet të bëjnë burrat për t’u kujdesur për shëndetin?
Kujdesi për shëndetin nuk kërkon domosdoshmërisht ndryshime të mëdha, por zakone të vazhdueshme dhe kontrolle të përshtatura sipas moshës dhe faktorëve individualë të rrezikut.
Disa hapa të rëndësishëm janë:
- Kryeni kontrolle të rregullta mjekësore: Mos prisni shfaqjen e simptomave për të vizituar mjekun.
- Kontrolloni tensionin e gjakut: Matja e tij ndihmon në identifikimin e hershëm të hipertensionit.
- Monitoroni kolesterolin dhe sheqerin në gjak: Sidomos nëse keni faktorë rreziku ose histori familjare.
- Kushtojini vëmendje ndryshimeve në trup: Mos i injoroni problemet urinare, kokrrat në testikuj apo dhimbjet e pazakonta.
- Bëni aktivitet fizik: Ecja, çiklizmi, noti dhe ushtrimet e tjera ndihmojnë në ruajtjen e shëndetit.
- Kujdesuni për shëndetin mendor: Flisni për shqetësimet tuaja dhe kërkoni ndihmë kur keni nevojë.
- Mos pini duhan: Lënia e duhanit ul ndjeshëm rrezikun për sëmundje të shumta.
Pse shënohet nëntori si muaji i shëndetit të burrave?
Nëntori lidhet edhe me lëvizjen ndërkombëtare Movember, e cila nisi në Australi në vitin 2003. Emri vjen nga bashkimi i fjalëve angleze “moustache” (mustaqe) dhe “November” (nëntor).
Lëvizja u bë e njohur përmes fushatave ku burrat lëshojnë mustaqet gjatë muajit nëntor për të tërhequr vëmendjen ndaj shëndetit të burrave, veçanërisht kancerit të prostatës, kancerit të testikujve dhe shëndetit mendor.
Me kalimin e viteve, Movember është shndërruar në një lëvizje globale që promovon bisedat e hapura, parandalimin dhe mbështetjen për burrat që përballen me probleme shëndetësore.
