Monoksidi i karbonit është një gaz që nuk ka ngjyrë dhe as erë. Për këtë arsye, prania e tij në shtëpi mund të kalojë pa u vënë re, ndërkohë që ekspozimi mund të shkaktojë helmim të rëndë. Njohja e burimeve të rrezikut dhe masave parandaluese është veçanërisht e rëndësishme gjatë muajve të ftohtë, kur përdoren më shpesh pajisjet e ngrohjes.

Si krijohet monoksidi i karbonit?

Monoksidi i karbonit (CO) krijohet kur lëndët djegëse, si gazi, druri, qymyri, nafta ose benzina, nuk digjen plotësisht. Burime të mundshme janë kaldajat dhe ngrohëset me djegie, sobat, oxhaqet, gjeneratorët dhe motorët e automjeteve. Pajisjet e dëmtuara, ventilimi i pamjaftueshëm dhe oxhaqet e bllokuara mund ta rrisin rrezikun.

Cilat janë shenjat e helmimit?

Simptomat e hershme mund të përfshijnë dhimbje koke, marramendje, dobësi, të përziera dhe lodhje. Në ekspozime më të rënda mund të shfaqen konfuzion, dhimbje gjoksi, humbje e vetëdijes dhe vështirësi në frymëmarrje. Simptomat mund t’i ngjajnë gripit, por zakonisht nuk shoqërohen me temperaturë. Nëse disa persona në të njëjtën shtëpi ndihen keq njëkohësisht, duhet menduar edhe për mundësinë e ekspozimit ndaj CO.

Çfarë të bëjmë nëse dyshojmë për monoksid karboni?

Dilni menjëherë nga ndërtesa në ajër të pastër, së bashku me fëmijët dhe personat e tjerë. Thirrni shërbimet e urgjencës dhe tregoni se dyshoni për helmim nga monoksidi i karbonit. Mos u ktheni brenda për të kërkuar burimin e gazit dhe mos e përdorni sërish pajisjen derisa hapësira të kontrollohet nga profesionistët. Personat e ekspozuar duhet të vlerësohen mjekësisht edhe nëse ndihen më mirë pasi dalin jashtë.

Detektorët mund të shpëtojnë jetë

Instaloni detektorë të monoksidit të karbonit sipas udhëzimeve të prodhuesit dhe kërkesave vendore, pranë zonave të gjumit dhe në nivelet përkatëse të shtëpisë. Kontrolloni bateritë dhe afatin e përdorimit të pajisjes. Detektori është masë shtesë sigurie, jo zëvendësim për mirëmbajtjen e sistemit të ngrohjes.

Gabimet që duhen shmangur

Mos përdorni gjeneratorë, skara me qymyr ose pajisje të tjera me djegie brenda shtëpisë, garazhit apo afër dritareve. Mos e lini automjetin ndezur në garazh, edhe nëse dera është e hapur. Sobat dhe kaldajat duhet të kontrollohen periodikisht nga profesionistë të kualifikuar. Ajrosja e thjeshtë nuk e bën të sigurt përdorimin e një pajisjeje të papërshtatshme për ambient të brendshëm.

Parandalimi është mbrojtja më e mirë

Monoksidi i karbonit nuk mund të dallohet me shqisa. Prandaj, detektorët funksionalë, ventilimi i duhur dhe kontrolli i pajisjeve me djegie janë thelbësorë. Kur ekziston dyshimi për ekspozim, reagimi duhet të jetë i menjëhershëm.