Gërhitja shpesh konsiderohet një shqetësim i zakonshëm gjatë gjumit, madje për disa njerëz është bërë pjesë e rutinës së natës. Megjithatë, kur gërhitja është e fortë, përsëritet rregullisht dhe shoqërohet me ndërprerje të frymëmarrjes, ajo mund të jetë shenjë e një çrregullimi që kërkon vëmendje mjekësore.

Një nga shkaqet e mundshme është apnea obstruktive e gjumit, një gjendje në të cilën rrugët e sipërme të frymëmarrjes ngushtohen ose bllokohen përkohësisht gjatë gjumit. Si pasojë, frymëmarrja ndërpritet ose zvogëlohet disa herë gjatë natës, duke penguar gjumin cilësor dhe duke ndikuar në furnizimin e organizmit me oksigjen.

Çfarë është apnea e gjumit?

Apnea obstruktive e gjumit ndodh kur muskujt e fytit relaksohen gjatë gjumit dhe rrugët e frymëmarrjes ngushtohen ose mbyllen përkohësisht. Personi mund të gërhasë me zë të lartë, të ndalojë frymëmarrjen për disa sekonda dhe më pas të marrë frymë sërish me një gulçim ose gërhitje të fortë.

Këto episode mund të përsëriten shumë herë gjatë një nate. Shpesh, personi nuk është i vetëdijshëm për ndërprerjet e frymëmarrjes, por mund të zgjohet i lodhur edhe pasi ka kaluar mjaftueshëm orë në shtrat.

Është e rëndësishme të theksohet se jo çdo person që gërhet ka apne të gjumit. Megjithatë, gërhitja e fortë dhe e shoqëruar me pauza në frymëmarrje është një shenjë që nuk duhet neglizhuar.

Cilat janë shenjat që duhet të na shqetësojnë?

Përveç gërhitjes së fortë, apnea e gjumit mund të shfaqet me simptoma të tjera, të cilat shpesh u atribuohen lodhjes ose stresit të përditshëm.

Shenjat më të zakonshme përfshijnë:

• Ndërprerje të vërejtura të frymëmarrjes gjatë gjumit.
• Zgjime të papritura me ndjesinë e mbytjes ose gulçimit.
• Përgjumje gjatë ditës, edhe pas një nate të plotë gjumi.
• Dhimbje koke në mëngjes.
• Vështirësi në përqendrim dhe kujtesë.
• Zgjime të shpeshta gjatë natës dhe gjumë jo të qetë.
• Goja e thatë ose dhimbja e fytit pas zgjimit.

Disa persona mund të përjetojnë edhe irritim, ndryshime të humorit dhe ulje të energjisë gjatë ditës.

Pse mund të jetë e rrezikshme?

Kur apnea e gjumit nuk diagnostikohet dhe nuk trajtohet, ajo mund të ndikojë në shëndetin afatgjatë. Ndërprerjet e përsëritura të frymëmarrjes shkaktojnë ulje të përkohshme të nivelit të oksigjenit në gjak dhe aktivizim të përsëritur të sistemit nervor, duke e penguar organizmin të pushojë normalisht.

Apnea obstruktive e gjumit lidhet me rrezik më të lartë për tension të lartë të gjakut, sëmundje kardiovaskulare, çrregullime të ritmit të zemrës dhe probleme me kontrollin e sheqerit në gjak.

Një tjetër pasojë është përgjumja gjatë ditës. Personat që nuk flenë mirë mund të kenë reagim më të ngadalshëm, vëmendje të dobësuar dhe rrezik më të lartë për aksidente gjatë drejtimit të automjetit ose gjatë punës.

Kjo është arsyeja pse apnea e gjumit nuk duhet konsideruar thjesht si një problem i zhurmës gjatë natës.

Kush ka më shumë rrezik për apne të gjumit?

Apnea obstruktive e gjumit mund të shfaqet te persona të moshave të ndryshme, por disa faktorë e rrisin mundësinë e zhvillimit të saj.

Ndër ta janë mbipesha dhe obeziteti, perimetri i madh i qafës, disa veçori anatomike të nofullës dhe rrugëve të frymëmarrjes, mosha më e madhe dhe historia familjare.

Rreziku mund të rritet edhe nga konsumimi i alkoolit para gjumit dhe përdorimi i disa barnave qetësuese, të cilat mund të ndikojnë në relaksimin e muskujve të rrugëve të frymëmarrjes.

Megjithatë, apnea e gjumit mund të shfaqet edhe te personat me peshë normale. Prandaj, mungesa e mbipeshës nuk e përjashton këtë gjendje.

Si diagnostikohet apnea e gjumit?

Nëse ekziston dyshimi për apne të gjumit, mjeku mund të rekomandojë vlerësim nga një specialist i mjekësisë së gjumit ose një specialist tjetër përkatës.

Diagnostikimi bëhet përmes një ekzaminimi të gjumit, i cili mund të kryhet në laborator ose, në raste të përshtatshme, në shtëpi me pajisje të posaçme. Testimi ndihmon në përcaktimin nëse frymëmarrja ndërpritet gjatë gjumit dhe sa e shpeshtë ose e rëndë është kjo gjendje.

Vetëm gërhitja nuk mjafton për të vendosur diagnozën. Po ashtu, aplikacionet e telefonit ose pajisjet e zakonshme që regjistrojnë zhurmën gjatë natës nuk mund ta konfirmojnë me siguri apnenë e gjumit.

A mund të trajtohet?

Po. Trajtimi varet nga shkalla e apnesë, simptomat dhe gjendja shëndetësore e personit.

Në raste të caktuara, humbja e peshës, shmangia e alkoolit para gjumit dhe fjetja në pozicion anësor mund të ndihmojnë. Megjithatë, këto masa nuk janë të mjaftueshme për të gjithë.

Një nga trajtimet më të përdorura për apnenë obstruktive të gjumit është pajisja CPAP, e cila dërgon ajër me presion përmes një maske për t’i mbajtur rrugët e frymëmarrjes të hapura gjatë natës. Për disa pacientë mund të rekomandohen pajisje orale ose trajtime të tjera, sipas shkakut dhe rëndësisë së problemit.

Trajtimi i duhur mund të përmirësojë cilësinë e gjumit, të ulë përgjumjen gjatë ditës dhe të ndihmojë në kontrollin e disa rreziqeve shëndetësore.

Kur duhet të kërkojmë ndihmë mjekësore?

Nëse partneri ose një familjar vëren se frymëmarrja ndërpritet vazhdimisht gjatë gjumit, ose nëse gërhitja shoqërohet me gulçim, zgjime të shpeshta dhe përgjumje të theksuar gjatë ditës, rekomandohet konsultimi me mjekun.

Nëse përgjumja është e theksuar, personi duhet të shmangë drejtimin e automjetit derisa gjendja të vlerësohet dhe të kontrollohet.

Gërhitja nuk është gjithmonë shenjë e një sëmundjeje, por ndërprerjet e përsëritura të frymëmarrjes gjatë gjumit nuk duhen injoruar. Identifikimi dhe trajtimi në kohë i apnesë së gjumit mund të përmirësojnë pushimin e natës dhe të ndihmojnë në mbrojtjen e shëndetit afatgjatë.