Fryrja e barkut është një shqetësim i zakonshëm që shumë njerëz e përjetojnë pas ngrënies. Ndjesia e barkut të tendosur, presioni në pjesën e poshtme të barkut dhe gazrat shpesh lidhen me ushqimet e konsumuara. Megjithatë, jo gjithmonë shkaku qëndron te ushqimi. Në disa raste, fryrja mund të lidhet me kapsllëkun, ndryshimet hormonale ose probleme të ndryshme të sistemit tretës.
Sipas ekspertëve shëndetësorë, fryrja mund të shfaqet kur në traktin tretës grumbullohen gazra, kur tretja ngadalësohet ose kur organizmi ka vështirësi në përpunimin e disa përbërësve ushqimorë.
Nga çfarë mund të shkaktohet fryrja e barkut?
Një nga shkaqet më të shpeshta është kapsllëku. Kur jashtëqitja qëndron më gjatë në zorrë, mund të shfaqen fryrja, parehatia dhe ndjesia e rëndesës në bark. Konsumimi i pamjaftueshëm i fibrave, pirja e pakët e ujit dhe mungesa e aktivitetit fizik mund të kontribuojnë në këtë problem.
Një tjetër shkak janë intolerancat ushqimore. Për shembull, personat me intolerancë ndaj laktozës mund të përjetojnë gazra, dhimbje barku dhe fryrje pas konsumimit të qumështit ose produkteve të tij. Edhe disa karbohidrate që gjenden në ushqime të caktuara mund të fermentohen nga bakteret e zorrëve dhe të shkaktojnë gazra.
Fryrja mund të lidhet edhe me mënyrën e të ushqyerit. Ngrënia e shpejtë, përtypja e pamjaftueshme, pijet e gazuara dhe përtypja e çamçakëzit mund të rrisin sasinë e ajrit të gëlltitur, duke shtuar ndjesinë e fryrjes.
Roli i hormoneve në fryrjen e barkut
Ndryshimet hormonale mund të ndikojnë gjithashtu në tretje. Shumë gra përjetojnë fryrje para menstruacioneve ose gjatë ditëve të para të ciklit menstrual. Luhatjet hormonale mund të ndikojnë në mbajtjen e lëngjeve dhe në funksionimin e zorrëve, duke shkaktuar ndjesinë e barkut të fryrë.
Megjithatë, kur fryrja shfaqet shpesh, zgjat për një kohë të gjatë ose shoqërohet me ndryshime të tjera, nuk duhet t’i atribuohet automatikisht ciklit menstrual.
Kur fryrja mund të tregojë një problem shëndetësor?
Fryrja e përsëritur mund të jetë një nga simptomat e sindromës së zorrës së irrituar, një çrregullim që mund të shoqërohet me dhimbje barku, diarre, kapsllëk ose alternim të tyre.
Në raste të tjera, shkaku mund të jetë sëmundja celiake, një gjendje autoimune në të cilën konsumimi i glutenit shkakton dëmtim të zorrës së hollë. Kjo sëmundje mund të shoqërohet me fryrje, diarre, lodhje dhe mungesë të disa lëndëve ushqyese.
Fryrja e vazhdueshme mund të ketë edhe shkaqe të tjera që kërkojnë vlerësim mjekësor. Prandaj, është e rëndësishme të mos bëhet vetëdiagnostikimi dhe të mos eliminohen grupe të tëra ushqimore nga dieta pa këshillën e një profesionisti shëndetësor.
Cilat shenja nuk duhet të injorohen?
Fryrja e rastësishme, sidomos pas një vakti të bollshëm, zakonisht nuk është arsye për shqetësim. Por nëse shfaqet shpesh, nuk largohet ose përkeqësohet, rekomandohet konsultimi me mjekun.
Vëmendje e veçantë duhet t’u kushtohet rasteve kur fryrja shoqërohet me:
- Dhimbje të forta ose të vazhdueshme të barkut.
- Humbje të pashpjegueshme të peshës.
- Gjak në jashtëqitje.
- Të vjella të përsëritura.
- Ndryshime të vazhdueshme në jashtëqitje.
- Ndjesi të ngopjes shumë shpejt ose rritje të vazhdueshme të perimetrit të barkut.
Nëse fryrja shoqërohet me dhimbje të forta të papritura, të vjella dhe pamundësi për të nxjerrë gazra ose jashtëqitje, nevojitet vlerësim urgjent mjekësor.
Çfarë mund të ndihmojë në lehtësimin e fryrjes?
Disa ndryshime në përditshmëri mund të ndihmojnë në uljen e shqetësimit. Ngrënia më e ngadaltë, konsumimi i mjaftueshëm i ujit, aktiviteti fizik i rregullt dhe rritja graduale e fibrave mund të përmirësojnë funksionimin e zorrëve.
Gjithashtu, mbajtja e një ditari të ushqimeve dhe simptomave mund të ndihmojë në identifikimin e ushqimeve që duket se e përkeqësojnë fryrjen. Megjithatë, jo çdo ushqim që shkakton gazra duhet të hiqet nga dieta, pasi disa ushqime të pasura me fibra janë të rëndësishme për shëndetin e zorrëve.
Nëse shqetësimi vazhdon pavarësisht ndryshimeve në stilin e jetesës, është e rëndësishme të kërkohet këshilla e mjekut për të identifikuar shkakun dhe trajtimin e duhur.
Fryrja e barkut nuk duhet të jetë gjithmonë shkak për alarm, por as nuk duhet të normalizohet kur bëhet e vazhdueshme. Të kuptuarit e simptomave dhe vlerësimi në kohë mund të ndihmojnë në identifikimin e problemeve që kërkojnë trajtim.
