Mavijosjet shfaqen kur enët e vogla të gjakut nën lëkurë dëmtohen dhe gjaku grumbullohet në indet përreth. Zakonisht, ato krijohen pas një goditjeje, edhe kur nuk e vërejmë atë. Megjithatë, nëse mavijosjet shfaqen shpesh pa ndonjë dëmtim të dukshëm, mund të ketë edhe shkaqe të tjera që ia vlen të shqyrtohen.

Në shumicën e rasteve, mavijosjet e rastësishme nuk janë shenjë e një problemi serioz. Por rëndësi kanë shpeshtësia, madhësia, vendndodhja dhe simptomat e tjera që mund t’i shoqërojnë.

Cilat janë arsyet pse krijohen mavijosjet pa u goditur?

1. Goditjet e vogla që nuk i vërejmë

Jo çdo mavijosje shkaktohet nga një goditje e fortë. Ndonjëherë, mjafton të përplasemi lehtë me një tavolinë, të mbështetemi në një sipërfaqe të fortë ose të ushtrojmë presion mbi një pjesë të trupit pa e kuptuar.

Kjo është veçanërisht e zakonshme në këmbë dhe në krahë, të cilat mund të pësojnë goditje të vogla gjatë aktiviteteve të përditshme.

2. Lëkura dhe enët e gjakut bëhen më të brishta me moshën

Me kalimin e viteve, lëkura bëhet më e hollë dhe shtresa mbrojtëse e yndyrës nën të zvogëlohet. Si rezultat, enët e vogla të gjakut mund të dëmtohen më lehtë.

Kjo mund të shkaktojë mavijosje edhe pas një kontakti të lehtë. Ndryshimet janë më të zakonshme te personat e moshuar, veçanërisht në pjesën e pasme të duarve dhe në parakrahë.

3. Mungesa e disa vitaminave

Disa mungesa ushqyese mund të ndikojnë në shfaqjen e mavijosjeve.

• Vitamina C: ndihmon në prodhimin e kolagjenit dhe në ruajtjen e strukturës së enëve të gjakut. Mungesa e theksuar mund të shkaktojë mavijosje dhe gjakderdhje të mishrave të dhëmbëve.
• Vitamina K: është e rëndësishme për mpiksjen normale të gjakut. Mungesa e saj mund të rrisë prirjen për gjakderdhje dhe mavijosje, megjithëse është relativisht e pazakontë te të rriturit e shëndetshëm që ushqehen normalisht.
• Vitamina B12 dhe folati: mungesa e tyre mund të ndikojë në prodhimin e qelizave të gjakut. Në disa raste, kjo mund të shoqërohet me ulje të trombociteve dhe rritje të prirjes për mavijosje.

Megjithatë, mavijosjet nuk dëshmojnë vetvetiu se keni mungesë vitaminash. Suplementet duhet të përdoren kur ka arsye të përcaktuara për to.

4. Përdorimi i disa barnave

Disa barna mund ta bëjnë më të lehtë shfaqjen e mavijosjeve, sepse ndikojnë në mpiksjen e gjakut ose në funksionimin e trombociteve.

Ndër to përfshihen:

• Aspirina dhe barnat kundër mpiksjes së gjakut.
• Disa barna anti-inflamatore, si ibuprofeni dhe naprokseni.
• Kortikosteroidet, veçanërisht kur përdoren për periudha të gjata.
• Disa barna të tjera që ndikojnë në funksionimin e trombociteve.

Nëse mavijosjet kanë filluar pas përdorimit të një bari të ri, konsultohuni me mjekun. Mos e ndërprisni vetë një trajtim të përshkruar.

5. Numri i ulët i trombociteve

Trombocitet janë qeliza të vogla të gjakut që ndihmojnë në ndalimin e gjakderdhjes. Kur numri i tyre është më i ulët se normalja, mund të shfaqen mavijosje më lehtë se zakonisht.

Ulja e trombociteve mund të lidhet me infeksione të caktuara, sëmundje autoimune, përdorimin e disa barnave ose çrregullime të palcës së kockave.

Përveç mavijosjeve, mund të shfaqen pika të vogla të kuqe ose vjollcë në lëkurë, gjakderdhje nga hundët apo mishrat e dhëmbëve dhe menstruacione më të rënda se zakonisht.

Në këto raste, analiza e plotë e gjakut mund të ndihmojë në vlerësimin e numrit të trombociteve.

6. Çrregullimet e koagulimit të gjakut

Nëse gjaku nuk mpikset siç duhet, mavijosjet mund të shfaqen më lehtë dhe të jenë më të mëdha ose të zgjasin më shumë.

Disa çrregullime janë të trashëguara, si sëmundja von Willebrand dhe hemofilia, ndërsa të tjera mund të zhvillohen gjatë jetës.

Nëse keni pasur gjithmonë prirje për mavijosje, gjakderdhje të zgjatur pas prerjeve të vogla ose gjakderdhje të shpeshta nga hundët, është e rëndësishme t’ia tregoni këtë mjekut. Po ashtu, duhet të përmendet nëse në familje ka persona me probleme të ngjashme.

7. Sëmundjet e mëlçisë

Mëlçia prodhon shumë prej proteinave që ndihmojnë gjakun të mpikset. Kur funksioni i saj dëmtohet, prodhimi i disa prej këtyre proteinave mund të ulet, duke rritur rrezikun për mavijosje dhe gjakderdhje.

Megjithatë, mavijosjet e vetme nuk tregojnë se një person ka sëmundje të mëlçisë. Nëse shoqërohen me zverdhje të lëkurës ose të syve, ënjtje të barkut apo simptoma të tjera të pazakonta, nevojitet vlerësim mjekësor.

Kur duhet të shqetësohemi për mavijosjet?

Duhet të konsultoheni me mjekun nëse:

• Mavijosjet shfaqen shpesh pa ndonjë arsye të qartë.
• Janë të mëdha, të shumta ose shfaqen papritur.
• Shfaqen kryesisht në bark, shpinë ose fytyrë, pa ndonjë dëmtim të njohur.
• Shoqërohen me gjakderdhje nga hundët, mishrat e dhëmbëve ose gjak në urinë apo jashtëqitje.
• Keni gjithashtu lodhje të pazakontë, zbehje, temperaturë të pashpjegueshme ose humbje në peshë.

Nëse shfaqet gjakderdhje e madhe që nuk ndalet, dhimbje koke shumë e fortë pas një goditjeje në kokë ose një mavijosje që zmadhohet shpejt dhe shoqërohet me dhimbje të fortë, kërkoni ndihmë urgjente.

Çfarë analizash mund të nevojiten?

Në varësi të historisë shëndetësore dhe simptomave, mjeku mund të rekomandojë:

• Hemogramën e plotë, përfshirë numrin e trombociteve.
• Analizat e koagulimit, si PT/INR dhe aPTT.
• Analizat e funksionit të mëlçisë.
• Analiza të tjera për mungesa ushqyese ose çrregullime të gjakut, nëse ka arsye për t’i dyshuar.

Jo të gjithë personat me mavijosje kanë nevojë për të gjitha këto analiza. Vlerësimi bëhet sipas rastit.

A mund të parandalohen mavijosjet?

Nuk mund të parandalohen të gjitha mavijosjet, por disa masa mund të ndihmojnë:

• Ushqehuni në mënyrë të larmishme, duke përfshirë fruta, perime dhe burime të mjaftueshme proteinash.
• Mbroni lëkurën nga goditjet dhe dëmtimet e vogla.
• Mos merrni suplemente për të parandaluar mavijosjet pa u identifikuar ndonjë mungesë.
• Nëse përdorni barna që ndikojnë në mpiksjen e gjakut, diskutoni me mjekun për mavijosjet e reja ose të shpeshta.