Lëkura nuk është vetëm mbështjellësi mbrojtës i trupit, por mund të japë edhe sinjale për gjendjen e përgjithshme shëndetësore. Thatësia e pazakontë, zbehja, çarjet në cepat e buzëve ose ndryshimet në shërimin e plagëve ndonjëherë mund të lidhen me mungesën e vitaminave dhe mineraleve të caktuara.

Megjithatë, këto shenja nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht se organizmit i mungojnë vitaminat. Ato mund të shkaktohen edhe nga moti i ftohtë, produktet kozmetike, alergjitë, sëmundjet e lëkurës ose probleme të tjera shëndetësore. Për këtë arsye, është e rëndësishme të mos nxirren përfundime vetëm nga pamja e lëkurës.

Cilat ndryshime në lëkurë mund të lidhen me mungesën e vitaminave?

1. Lëkura e thatë dhe e ashpër

Lëkura e thatë është një problem i zakonshëm, veçanërisht gjatë dimrit ose pas përdorimit të produkteve që e irritojnë atë. Megjithatë, në disa raste, ndryshimet në lëkurë mund të lidhen me mungesën e vitaminave.

Mungesa e vitaminës A mund të shkaktojë tharje dhe trashje të lëkurës, pasi kjo vitaminë luan rol në mirëmbajtjen dhe ripërtëritjen e qelizave epiteliale.

Megjithatë, mungesa e vitaminës A është relativisht e rrallë në shumë vende dhe lëkura e thatë, e vetme, nuk është arsye e mjaftueshme për të dyshuar se organizmit i mungon kjo vitaminë.

2. Çarjet në cepat e buzëve

Çarjet, skuqja dhe irritimi në cepat e buzëve mund të shfaqen për arsye të ndryshme, përfshirë lagështinë e vazhdueshme, irritimin lokal dhe infeksionet.

Në disa raste, ato mund të lidhen me mungesën e vitaminave të grupit B, veçanërisht riboflavinës (vitamina B2), ose me mungesën e hekurit.

Nëse ky problem përsëritet ose nuk shërohet, këshillohet vlerësimi nga mjeku për të përcaktuar shkakun.

3. Mavijosjet që shfaqen lehtë

Nëse mavijosjet shfaqen shpesh pa goditje të dukshme, një nga shkaqet e mundshme mund të jetë mungesa e vitaminës C.

Vitamina C është e nevojshme për prodhimin e kolagjenit, një proteinë që ndihmon në ruajtjen e strukturës së enëve të gjakut dhe të indeve. Mungesa e theksuar mund t’i bëjë enët e vogla të gjakut më të brishta, duke shkaktuar mavijosje dhe gjakderdhje të mishrave të dhëmbëve.

Megjithatë, mavijosjet mund të lidhen edhe me barna, çrregullime të koagulimit ose probleme të tjera. Nëse shfaqen papritur, janë të shumta ose shoqërohen me gjakderdhje, duhet kërkuar vlerësim mjekësor.

4. Zbehja e lëkurës

Lëkura që duket më e zbehtë se zakonisht mund të jetë një shenjë e anemisë, e cila shpesh shkaktohet nga mungesa e hekurit. Megjithatë, anemia mund të shkaktohet edhe nga mungesa e vitaminës B12 ose folatit (vitamina B9).

Përveç zbehjes, mund të shfaqen lodhje, marramendje, dobësi, dhimbje koke dhe vështirësi në përqendrim. Zbehja mund të vërehet edhe në pjesën e brendshme të qepallave, në mishrat e dhëmbëve ose në pëllëmbët e duarve.

Nëse këto simptoma vazhdojnë, mjeku mund të rekomandojë analiza të gjakut për të përcaktuar nëse ekziston anemi dhe cili është shkaku.

5. Skuqje dhe ndryshime në lëkurë

Disa mungesa ushqyese mund të shkaktojnë ndryshime karakteristike në lëkurë. Për shembull, mungesa e niacinës (vitamina B3) mund të shkaktojë pelagrën, një gjendje që mund të shfaqet me skuqje, trashje të lëkurës dhe ndjeshmëri ndaj dritës së diellit.

Në raste më të rënda, pelagra mund të shoqërohet edhe me diarre dhe ndryshime neurologjike.

Kjo mungesë është e rrallë te personat që ushqehen në mënyrë të mjaftueshme dhe të larmishme. Skuqjet e zakonshme kanë shumë më tepër shkaqe të mundshme, përfshirë ekzemën, dermatitin dhe alergjitë.

6. Plagët që shërohen ngadalë

Nëse plagët e vogla marrin më shumë kohë për t’u shëruar, kjo mund të lidhet me faktorë të ndryshëm, përfshirë diabetin, qarkullimin e dobët të gjakut, infeksionet ose ushqyerjen e pamjaftueshme.

Vitamina C ndihmon në formimin e kolagjenit, ndërsa zinku është i rëndësishëm për riparimin e indeve. Mungesa e theksuar e këtyre lëndëve ushqyese mund të pengojë procesin e shërimit.

Megjithatë, plagët që nuk shërohen duhet të vlerësohen nga mjeku dhe nuk duhet t’i atribuohen automatikisht mungesës së vitaminave.

Si të kuptoni nëse keni mungesë të vitaminave?

Pamja e lëkurës mund të japë të dhëna, por nuk mund të përcaktojë me siguri se cila vitaminë mungon. Për të vlerësuar gjendjen, mjeku merr parasysh simptomat, mënyrën e të ushqyerit, historinë shëndetësore dhe, kur është e nevojshme, kërkon analiza laboratorike.

Jo të gjithë personat kanë nevojë për analiza të të gjitha vitaminave. Testet përzgjidhen sipas simptomave dhe faktorëve të rrezikut.

Si ta mbani lëkurën të shëndetshme?

Disa zakone mund të ndihmojnë në ruajtjen e shëndetit të lëkurës:

• Konsumoni ushqime të larmishme, përfshirë fruta, perime, drithëra integrale, vezë, peshk, bishtajore dhe arra.
• Pini mjaftueshëm ujë gjatë ditës.
• Përdorni hidratues të përshtatshëm për llojin e lëkurës.
• Mbroni lëkurën nga ekspozimi i tepërt në diell.
• Shmangni marrjen e suplementeve pa arsye të qartë ose pa këshillën e profesionistit shëndetësor.

Duhet pasur parasysh se edhe vitaminat e marra në sasi të tepërta mund të shkaktojnë probleme. Për shembull, dozat e larta të vitaminës A mund të jenë toksike.

Kur duhet të konsultoheni me mjekun?

Nëse ndryshimet në lëkurë vazhdojnë, përsëriten ose shoqërohen me lodhje të theksuar, rënie të flokëve, dobësi, mavijosje të shpeshta apo gjakderdhje, rekomandohet kontrolli mjekësor.

Në përfundim, lëkura mund të pasqyrojë disa mungesa ushqyese, por nuk është një tregues i saktë i vetëm. Identifikimi i shkakut është i rëndësishëm për të marrë trajtimin e duhur, në vend që të përdoren vitamina pa e ditur nëse janë vërtet të nevojshme.