Aroma e kafesë së sapobërë mund të ketë një ndikim në humor dhe në ndjesinë e stresit, madje edhe para se të pini gllënjkën e parë.
Një studim i vogël, i publikuar më 9 shtator në revistën shkencore Nutrients, sugjeron se ekspozimi ndaj aromës së kafesë mund të lidhet me përmirësimin e humorit dhe uljen e disa treguesve të tensionit dhe lodhjes.
Megjithatë, studiuesit theksojnë se rezultatet nuk mund të interpretohen si provë përfundimtare se vetë aroma e kafesë shkakton këto ndryshime. Efekti mund të lidhet edhe me pritshmëritë dhe përvojat e mësuara që njerëzit kanë lidhur me kafenë.
Për studimin u përfshinë 20 të rritur të shëndetshëm, të moshës 20 deri në 29 vjeç. Pjesëmarrësit u ekspozuan për pesë minuta ndaj aromës së kafesë së sapobërë, e cila ishte vendosur rreth 50 centimetra larg tyre.
Para dhe pas ekspozimit, studiuesit vlerësuan gjendjen emocionale të pjesëmarrësve përmes Profile of Mood States (POMS), një instrument që mat gjendje të tilla si ankthi dhe tensioni, depresioni, zemërimi, lodhja, konfuzioni dhe energjia.
Pas ekspozimit ndaj aromës së kafesë, studiuesit vunë re një ulje të përgjithshme të shqetësimit të humorit. U regjistruan gjithashtu ulje në tensionin dhe ankthin, lodhjen, konfuzionin dhe ndjenjat depresive. Ulja e zemërimit dhe armiqësisë, megjithatë, nuk mbeti statistikisht e rëndësishme pasi rezultatet u përshtatën për krahasimet e shumta.
Studiuesit analizuan edhe aktivitetin elektrik të trurit përmes elektroencefalografisë (EEG). Indeksi i relaksimit u rrit nga rreth 0.74 para ekspozimit në 0.78 pas tij. Ndërkohë, nuk u gjetën ndryshime të rëndësishme në rrahjet e zemrës.
Sipas psikologut të regjistruar Rod Mitchell, i cili nuk ishte pjesë e studimit, një pjesë e shpjegimit mund të lidhet me mënyrën se si shqisa e nuhatjes lidhet me përpunimin emocional.
Por ai thekson se mund të ketë një rol të rëndësishëm edhe kondicionimi. Për një person që pi rregullisht kafe, aroma e saj mund të jetë lidhur vazhdimisht me pushimin, ngrohtësinë dhe një moment qetësie. Për këtë arsye, vetëm aroma mund të shkaktojë pritshmërinë e një gjendjeje më të relaksuar.
Në fakt, një nga gjetjet interesante të studimit ishte se aroma e kafesë nuk dukej se i bënte pjesëmarrësit domosdoshmërisht më energjikë. Në vend të kësaj, ajo u shoqërua me një ulje të tensionit dhe lodhjes, ndërsa energjia nuk ndryshoi në mënyrë të rëndësishme.
Megjithatë, ka disa kufizime që duhen marrë parasysh. Studimi përfshiu vetëm 20 persona dhe nuk kishte një grup kontrolli. Kjo do të thotë se ndryshimet e vërejtura mund të jenë ndikuar edhe nga pesë minutat e pushimit, ambienti i qetë, pritshmëritë e pjesëmarrësve, përsëritja e matjeve ose përshtatja me mjedisin laboratorik.
Prandaj, rezultatet nuk mjaftojnë për të thënë se aroma e kafesë është përgjegjëse drejtpërdrejt për përmirësimin e humorit.
Megjithatë, aroma mund të bëhet pjesë e një rituali të mëngjesit. Para se të pini kafenë, mund të ndaloni për pak çaste dhe t’i kushtoni vëmendje aromës së saj. E njëjta gjë mund të bëhet gjatë një pauze nga puna apo studimi, duke e përdorur momentin si një shkëputje të shkurtër nga aktivitetet e ditës.
Mitchell sugjeron që pushimi i kafesë të jetë vërtet një pushim: përpara gllënjkës së parë, t’i kushtoni pak kohë filxhanit dhe të largoheni për momentin nga telefoni apo puna.
Por a mund të ketë të njëjtin efekt edhe një aromë artificiale, për shembull një qiri me aromë kafeje?
Sipas Mitchell, jo domosdoshmërisht. Një aromë artificiale mund të ofrojë aromën e kafesë, por mund të mungojë elementi i ritualit dhe përvojës që një konsumues i rregullt e ka lidhur me kafenë e vërtetë. Pra, për dikë që e lidh kafenë me pushimin dhe qetësinë, efekti mund të vijë jo vetëm nga aroma, por edhe nga gjithçka që ajo aromë përfaqëson.
Në fund, studimi nuk shqyrtoi efektin e pirjes së kafesë, por vetëm ekspozimin ndaj aromës së saj. Për këtë arsye, këto gjetje nuk duhet të interpretohen si dëshmi se kafeja apo aroma e saj mund të zëvendësojë trajtimin profesional për ankthin ose probleme të tjera të shëndetit mendor.
Megjithatë, ato ngrenë një pyetje interesante: ndoshta ndonjëherë trupi fillon të pushojë sapo e nuhatim kafenë, para se ta shijojmë sipas artikullit në Healthline.
