Një natë me pak gjumë mund të duket si diçka e parëndësishme, veçanërisht kur përgjegjësitë e përditshme nuk na lënë shumë kohë për pushim. Megjithatë, mungesa e gjumit mund të ndikojë drejtpërdrejt në mënyrën se si ndihemi, mendojmë, përqendrohemi dhe reagojmë ndaj situatave të ndryshme.

Nga nervozizmi dhe vështirësitë në përqendrim deri te problemet me kujtesën dhe marrjen e vendimeve, gjumi luan një rol thelbësor në funksionimin e trurit. Kur nuk flemë mjaftueshëm, pasojat mund të vërehen jo vetëm të nesërmen, por edhe në shëndetin tonë nëse mungesa e gjumit bëhet e vazhdueshme.

Mungesa e gjumit dhe ndryshimet e humorit

A ju ka ndodhur të irritoheni më lehtë pas një nate pa gjumë të mjaftueshëm, të humbni durimin për gjëra të vogla ose të ndiheni më të ndjeshëm ndaj komenteve të të tjerëve?

Kjo ndodh sepse gjumi ndihmon trurin të rregullojë emocionet dhe të përpunojë përvojat e ditës. Kur nuk pushojmë mjaftueshëm, mund ta kemi më të vështirë të kontrollojmë reagimet emocionale dhe të përballemi me stresin.

Mungesa e gjumit mund të shoqërohet me nervozizëm, luhatje të humorit, motivim më të ulët dhe tolerancë më të vogël ndaj frustrimit. Situata që zakonisht do t’i përballonim me qetësi mund të na duken më të vështira.

Nëse kjo gjendje përsëritet, mund të ndikojë edhe në marrëdhëniet me familjen, miqtë dhe kolegët.

Pse e kemi më të vështirë të përqendrohemi?

Përqendrimi kërkon që truri të ruajë vëmendjen dhe të përpunojë informacionin pa u shpërqendruar vazhdimisht. Gjumi i pamjaftueshëm mund t’i dobësojë këto aftësi.

Personat që nuk flenë mjaftueshëm mund të vërejnë se:

• E humbin më lehtë fillin e bisedës.
• E kanë të vështirë të përfundojnë detyrat.
• Shpërqendrohen më shpejt nga zhurmat ose njoftimet.
• Reagojnë më ngadalë ndaj situatave.
• Bëjnë më shumë gabime gjatë punës ose studimit.

Këto vështirësi mund të ndikojnë në produktivitet dhe të rrisin rrezikun e gabimeve, veçanërisht gjatë drejtimit të automjetit ose kryerjes së detyrave që kërkojnë vëmendje të vazhdueshme.

Për këtë arsye, përpjekja për ta kompensuar mungesën e gjumit vetëm me kafe mund të mos jetë e mjaftueshme për të rikthyer plotësisht vëmendjen dhe reagimin normal.

Si ndikon gjumi në kujtesë?

Gjumi nuk shërben vetëm për të pushuar trupin. Ai është gjithashtu i rëndësishëm për përpunimin dhe konsolidimin e kujtimeve, pra për procesin përmes të cilit informacioni i ri ruhet dhe bëhet më i qëndrueshëm.

Kur flemë pak, mund ta kemi më të vështirë të mësojmë informacione të reja, të kujtojmë detaje ose të rikthejmë atë që kemi mësuar më parë.

Për shembull, një student që qëndron zgjuar gjithë natën për të mësuar mund të kalojë më shumë orë duke lexuar, por kjo nuk garanton se do ta përvetësojë informacionin më mirë. Po ashtu, një person që punon me pak gjumë mund të ketë vështirësi të kujtojë udhëzime ose detaje të rëndësishme.

Gjumi i mjaftueshëm ndihmon jo vetëm në ruajtjen e informacionit, por edhe në të mësuarit dhe përdorimin e tij në situata të reja.

Sa gjumë na nevojitet?

Nevoja për gjumë ndryshon sipas moshës, por për shumicën e të rriturve rekomandohen rreth shtatë deri në nëntë orë gjumë në natë. Fëmijët dhe adoleshentët kanë nevojë për më shumë gjumë, për shkak të zhvillimit fizik dhe mendor.

Megjithatë, nuk ka rëndësi vetëm numri i orëve. Edhe cilësia e gjumit luan rol të rëndësishëm. Zgjimet e shpeshta gjatë natës, orari i parregullt dhe çrregullimet e gjumit mund të bëjnë që një person të ndihet i lodhur edhe pasi ka qëndruar në shtrat për shumë orë.

Për të përmirësuar gjumin, mund të ndihmojnë disa zakone:

• Mbani orar të rregullt të gjumit dhe zgjimit.
• Kufizoni kafeinën në orët e pasdites dhe të mbrëmjes.
• Shmangni përdorimin e telefonit dhe aktiviteteve tepër stimuluese para gjumit.
• Mbani dhomën e gjumit të qetë, të errët dhe me temperaturë të përshtatshme.
• Kryeni aktivitet fizik rregullisht, por shmangni aktivitetet tepër intensive afër orarit të gjumit nëse ju pengojnë të flini.

Kur mungesa e gjumit bëhet shqetësuese?

Mungesa e gjumit për një natë mund të shkaktojë lodhje dhe vështirësi të përkohshme në përqendrim. Por kur problemet përsëriten, mund të ndikojnë më gjerësisht në shëndetin fizik dhe mendor.

Gjumi i pamjaftueshëm për një kohë të gjatë lidhet me rrezik më të lartë për probleme të ndryshme shëndetësore, përfshirë çrregullime metabolike dhe kardiovaskulare. Ai gjithashtu mund të shoqërohet me probleme të humorit dhe të vështirësojë menaxhimin e stresit.

Nëse keni vështirësi të vazhdueshme për të fjetur, zgjoheni shpesh gjatë natës ose ndiheni tepër të përgjumur gjatë ditës, është e rëndësishme të konsultoheni me mjekun. Gërhitja e fortë, ndërprerjet e frymëmarrjes gjatë gjumit dhe lodhja e theksuar edhe pas një nate të plotë gjumi janë shenja që duhen vlerësuar.

Në fund, gjumi nuk është kohë e humbur dhe as një luks që mund ta sakrifikojmë vazhdimisht për të përmbushur detyrat e ditës. Ai është një nevojë biologjike që ndihmon trurin të funksionojë, emocionet të rregullohen dhe kujtesa të ruajë informacionin. T’i kushtojmë rëndësi gjumit do të thotë të kujdesemi për mënyrën se si mendojmë, ndihemi dhe përballemi me jetën e përditshme.