Ndryshimi i orës, që zakonisht ndodh në pranverë dhe në vjeshtë, mund të duket si një përshtatje e vogël në rutinën tonë të përditshme. Megjithatë, zhvendosja e akrepave të orës mund të ndikojë në gjumin, energjinë dhe përqendrimin tonë, veçanërisht në ditët e para pas ndryshimit.

Kjo ndodh sepse organizmi ynë funksionon sipas një ritmi biologjik të brendshëm, i njohur si ritmi cirkadian, i cili rregullon ciklin e gjumit dhe zgjimit, temperaturën e trupit dhe procese të tjera fiziologjike. Kur ora zyrtare ndryshon, ky ritëm nuk përshtatet domosdoshmërisht menjëherë me orarin e ri.

Si ndikon ndryshimi i orës në orën tonë biologjike?

Trupi ynë ka një mekanizëm të brendshëm që ndihmon në përcaktimin se kur ndihemi të përgjumur dhe kur jemi më të zgjuar. Një nga faktorët kryesorë që e rregullon këtë mekanizëm është drita natyrore.

Kur ndryshon ora, sidomos në pranverë, kur akrepat zhvendosen një orë përpara, mund të na duhet të zgjohemi në një kohë kur organizmi ynë ende nuk është përshtatur me orarin e ri. Kjo mund ta bëjë zgjimin më të vështirë dhe të krijojë ndjesinë e lodhjes gjatë mëngjesit.

Në vjeshtë, kur ora zhvendoset një orë prapa, disa njerëz mund të ndihen më të përgjumur në mbrëmje ose të zgjohen më herët se zakonisht. Megjithatë, reagimi ndryshon nga personi në person dhe varet edhe nga rutina e gjumit dhe ekspozimi ndaj dritës.

Pse mund të kemi më shumë vështirësi në përqendrim?

Gjumi luan një rol të rëndësishëm në funksionimin e trurit. Kur gjumi ndërpritet ose orari i tij ndryshon papritur, mund të vërejmë disa efekte në ditët pas ndryshimit të orës.

Ndër më të zakonshmet janë:

• Vështirësitë në përqendrim: Mund të na duhet më shumë kohë për të kryer detyra që zakonisht i bëjmë pa vështirësi.
• Përgjumja gjatë ditës: Mund të ndihemi të lodhur edhe pas një nate gjumi.
• Ndryshimet në humor: Disa njerëz mund të bëhen më nervozë, të ndjeshëm ose më pak të motivuar.
• Ngadalësimi i reagimit: Mungesa e gjumit mund të ndikojë në shpejtësinë e reagimit dhe në vëmendjen gjatë drejtimit të automjetit ose kryerjes së punëve që kërkojnë përqendrim.

Këto efekte zakonisht janë të përkohshme, por mund të jenë më të theksuara te personat që tashmë flenë pak ose kanë orare të parregullta të gjumit.

A ndikon ndryshimi i orës te të gjithë njësoj?

Jo. Disa njerëz përshtaten brenda pak ditësh, ndërsa të tjerëve mund t’u duhet më shumë kohë.

Fëmijët, personat që punojnë me ndërrime, ata që kanë orare të parregullta të gjumit dhe personat me çrregullime të gjumit mund ta përjetojnë më vështirë këtë ndryshim.

Gjithashtu, rëndësi ka edhe kronotipi, pra prirja natyrore e një personi për të qenë më aktiv në mëngjes ose në mbrëmje. Personat që zakonisht flenë vonë mund ta kenë më të vështirë të përshtaten me zgjimin më të hershëm pas ndryshimit të orës në pranverë.

Si të përshtatemi më lehtë me ndryshimin e orës?

Ka disa hapa të thjeshtë që mund ta ndihmojnë organizmin të përshtatet me orarin e ri.

1. Mbani një orar të rregullt të gjumit. Përpiquni të shkoni në shtrat dhe të zgjoheni në orare të ngjashme çdo ditë, përfshirë fundjavat.

2. Ekspozohuni ndaj dritës natyrore. Kaloni kohë jashtë gjatë ditës. Drita natyrore ndihmon në rregullimin e ritmit biologjik dhe në përcaktimin e ciklit gjumë-zgjim.

3. Shmangni kafeinën në orët e vona. Kafeja, pijet energjike dhe pijet e tjera me kafeinë mund ta vështirësojnë gjumin, sidomos kur konsumohen pasdite ose në mbrëmje.

4. Kufizoni përdorimin e pajisjeve elektronike para gjumit. Drita e ekraneve dhe aktivitetet stimuluese mund ta vështirësojnë përgatitjen për gjumë.

5. Përshtateni orarin gradualisht. Nëse e dini paraprakisht se do të ndryshojë ora, mund ta zhvendosni kohën e gjumit dhe të zgjimit me rreth 15 minuta në ditë, për disa ditë para ndryshimit.

Kur duhet të shqetësohemi për problemet me gjumin?

Lodhja dhe përgjumja për disa ditë pas ndryshimit të orës mund të jenë pjesë e procesit të përshtatjes. Megjithatë, nëse vështirësitë në gjumë vazhdojnë, përqendrimi ndikohet ndjeshëm ose lodhja bëhet e vazhdueshme, është e rëndësishme të konsultoheni me një profesionist shëndetësor.

Nuk duhet t’ia atribuojmë automatikisht ndryshimit të orës çdo problem me gjumin, pasi pagjumësia dhe lodhja e vazhdueshme mund të kenë edhe shkaqe të tjera.