Pesë sëmundje vdekjeprurëse për fëmijët, kolera, fruthi, malaria, tuberkulozi dhe diarrea, mund të përjetojnë rikthime të mëdha në vitin 2026, ndërsa shkurtimet e ndihmës, kriza klimatike dhe konfliktet bashkohen për të përmbysur përparimet e fituara me shumë mund në shëndetësi, njofton Save the Children.

Sipas, Save the Children, financimi global për shëndetësinë në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme vlerësohet të ketë rënë me të paktën një të pestën këtë vit, ndërsa vendet e Afrikës nën-Sahariane po vuajnë shkurtimet më të rënda. Sistemet shëndetësore në vitin 2026 do të jenë nën edhe më shumë presion për të ofruar shërbime shëndetësore thelbësore për fëmijët në nevojë të dëshpëruar, me edhe më pak burime në dispozicion.

Ndërkohë, numri i fëmijëve që jetojnë në zona konflikti arriti një rekord në vitin 2024 me 520 milionë, ose më shumë se një në pesë, ndërsa rreth 73.000 fëmijë në ditë u prekën nga krizat klimatike këtë vit. Të dyja këto kriza mund të dëmtojnë infrastrukturën shëndetësore dhe të ulin aksesin në ushqim dhe shërbime thelbësore, duke rritur përhapjen e sëmundjeve infektive dhe ndjeshmërinë e fëmijëve ndaj tyre, për shembull përmes rritjes së kequshqyerjes.

Pa veprim urgjent nga qeveritë dhe partnerët në mbarë botën, këto janë pesë sëmundje vrasëse për fëmijët që mund të shënojnë rritje në vitin 2026.

Kolera

Kolera, e cila përhapet përmes ushqimit dhe ujit të kontaminuar, mund të vazhdojë rritjen edhe në vitin 2026, veçanërisht nëse numri i fëmijëve që jetojnë në zona konflikti vazhdon të rritet dhe ngjarjet ekstreme klimatike ndërpresin aksesin në ujë të sigurt dhe shërbime sanitare. Fëmijët, të cilët shpesh përbëjnë një pjesë të madhe të popullsisë që jeton në kushte të tilla të paqëndrueshme, janë veçanërisht të rrezikuar.

Megjithëse është e parandalueshme dhe e trajtueshme, në vitin 2025 pati të paktën 581.500 raste dhe 7.200 vdekje nga kolera. Edhe pse numri i përgjithshëm i rasteve ishte më i ulët se në vitin 2024, vdekjet u rritën pjesërisht për shkak të shpërthimeve në zona të prekura nga konfliktet dhe shkurtimet e ndihmës, të cilat kanë ulur aksesin në ujë të sigurt dhe shërbime shëndetësore thelbësore dhe kanë detyruar mbylljen e mijëra klinikave të kujdesit shëndetësor parësor. Numri i të infektuarve u rrit ndjeshëm këtë vit edhe në disa vende në konflikt të goditura rëndë nga shkurtimet e ndihmës, si Sudani i Jugut dhe Republika Demokratike e Kongos, të dyja me shumë më tepër raste në vitin 2025 sesa në 2024.

Fruthi

Fruthi, i cili dikur vriste miliona fëmijë, u rikthye në mënyrë vdekjeprurëse në vitin 2024. Rastet në vitin 2025, megjithëse më të ulëta se në 2024, ishin katër herë më të larta se pesë vite më parë, në vitin 2021, ndërsa disa rajone si Amerika dhe Azia Paqësore kanë shënuar më shumë raste këtë vit se në çdo moment të pesë viteve të fundit.

Edhe pse sëmundja mund të parandalohet me dy doza të një vaksine të sigurt dhe shumë efektive, përparimi në normat e imunizimit ka ngecur, me Organizatën Botërore të Shëndetësisë që paralajmëron se shkurtimet e financimit për mbikëqyrjen dhe programet kombëtare të vaksinimit mund të nxisin edhe më shumë shpërthime në vitin 2026. Këtë vit, Kanadaja humbi statusin e eliminimit të fruthit për shkak të rritjes së rasteve. Fruthi godet më fort vendet e brishta dhe të prekura nga konfliktet, si Somalia, e cila pa një rritje 15-fish të rasteve këtë vit, pasi shkurtimet e ndihmës kanë detyruar mbylljen e qindra institucioneve shëndetësore, me qindra të tjera në rrezik.

Malaria

Përparimi kundër malaries ka ngecur vitet e fundit. OBSH-ja ka paralajmëruar se kërcënimet e ndërthurura, si rezistenca ndaj barnave kundër malaries, shkurtimet e financimit, ngjarjet ekstreme klimatike dhe krizat humanitare në rritje që dëmtojnë furnizimin me ujë dhe shërbimet sanitare dhe krijojnë terrene shumimi për mushkonjat, mund të çojnë në rritje të rasteve pa investime më të synuara dhe veprim global.

Megjithëse vaksinat kanë ofruar një mjet të ri të rëndësishëm në luftën kundër malaries, rastet janë rritur çdo vit gjatë dekadës së fundit. Në vitin 2024 u vlerësuan rreth 282 milionë raste të reja të malaries dhe afërsisht 610.000 vdekje, krahasuar me 263 milionë raste dhe 597.000 vdekje në vitin 2023, me Afrikën nën-Sahariane dhe fëmijët nën moshën pesë vjeç që mbajnë barrën më të madhe.

Diarrea

Shpesh e neglizhuar, diarrea mbetet një nga shkaqet kryesore të vdekshmërisë tek fëmijët, duke vrarë pothuajse gjysmë milioni fëmijë çdo vit.

Shumë raste mund të parandalohen përmes ujit të pijshëm të sigurt dhe kushteve të përshtatshme sanitare dhe higjienike. Rritja e fatkeqësive klimatike është ndër faktorët që mund të çojnë në shtim të rasteve, me studime që sugjerojnë se ndryshimet klimatike janë përgjegjëse për një numër të konsiderueshëm rastesh diarree. Temperaturat në rritje dhe stinët e shiut gjithnjë e më të thata, që çojnë në pasiguri më të madhe të ujit, pritet të rrisin më tej rastet në Azinë Jugore dhe Juglindore.

Tuberkulozi

Shkurtimet e financimit nga donatorët ndërkombëtarë për tuberkulozin vijnë pas një periudhe stagnimi të financimit që nga viti 2020. Ekspertët kanë paralajmëruar se shkurtimet afatgjata të financimit mund të çojnë në sëmurjen e 8,9 milionë fëmijëve nën moshën 14 vjeç nga tuberkulozi dhe në 1,5 milionë vdekje shtesë deri në vitin 2034, kryesisht në Afrikë dhe Azinë Juglindore. Ky është më shumë se dyfishi i numrit të fëmijëve që do të kishin vdekur ndryshe.

Ndërsa tuberkulozi prek njerëz të të gjitha moshave, fëmijët, veçanërisht ata nën moshën pesë vjeç, kanë më shumë gjasa të sëmuren sesa të rriturit dhe të zhvillojnë forma më të rënda të sëmundjes, si tuberkulozi i trurit ose tuberkulozi që prek disa pjesë të trupit.

Laura Cardinal, drejtuese e lartë për shëndetin në Save the Children, tha: “Shkurtimet e ndihmës, numri rekord i fëmijëve që jetojnë në vende të prekura nga konflikti, rritja e urisë dhe kriza klimatike po bashkohen në një stuhi të përsosur që mund të çojë në rritje të sëmundjeve vrasëse për fëmijët, si kolera, fruthi dhe malaria.

“Viti 2025 ka qenë katastrofik për financimin e shëndetësisë, me shkurtimet e programeve të vaksinimit, shërbimeve kundër kequshqyerjes, kujdesit për të porsalindurit dhe shërbimeve të tjera bazë shëndetësore që rrezikojnë të zhbëjnë përparimet e arritura me shumë mund në luftën kundër sëmundjeve vdekjeprurëse të fëmijërisë. Edhe para shkurtimit të ndihmave këtë vit, përparimi në uljen e vdekjeve të fëmijëve në nivel global kishte ngecur. Duke hyrë në vitin 2026, sistemet shëndetësore janë nën presion edhe më të madh për të ofruar shërbime shëndetësore thelbësore për fëmijët në nevojë të dëshpëruar, me edhe më pak burime.

“Nëse duam të ndalojmë vdekjen e më shumë fëmijëve nga sëmundje të parandalueshme dhe të trajtueshme në vitin 2026, duhet të shohim udhëheqje më të fortë kombëtare, më shumë investime, veçanërisht në mjedise të brishta dhe të prekura nga konfliktet, si dhe përpjekje më të mëdha globale për të ndërtuar sisteme shëndetësore të forta dhe të qëndrueshme.”

Save the Children punon për të siguruar që të gjithë fëmijët të kenë një fillim të shëndetshëm në jetë, duke ofruar kujdes që shpëton jetë në komunitete të vështira për t’u arritur, nga fshatra të largëta deri në zona aktive konflikti. Në vitin 2024, programet eshëndetit dhe ushqyerjes së Save the Children arritën 41,2 milionë fëmijë në disa nga mjediset më sfiduese në botë.