Myku është një lloj kërpudhe, pjesë e një grupi organizmash që përfshin edhe majat dhe kërpudhat e ngrënshme. Myku zhvillohet në vende të lagështa. Jashtë, ai formohet në sipërfaqe të lagura si trungje të kalbura ose gjethe të njoma.

Brenda shtëpisë, myku mund të rritet në zona të lagështa si banjat, bodrumet ose kuzhinat. Nëse shtëpia juaj ka përjetuar përmbytje ose keni tuba që rrjedhin, ka më shumë gjasa që të shfaqet myk.

Myku në shtëpinë tuaj mund të shkaktojë probleme shëndetësore. Ja një vështrim mbi simptomat e ekspozimit ndaj mykut dhe si mund ta identifikoni, trajtoni dhe parandaloni atë.

Simptomat e ekspozimit ndaj mykut

Shumica e llojeve të mykut nuk janë të dëmshme, siguron Dr. Nicholas Nassikas, profesor asistent i mjekësisë në Harvard Medical School. Në fakt, disa lloje myku përdoren madje për prodhimin e ushqimeve si djathi dhe kosi, ose i barnave si penicilina.

Por disa njerëz zhvillojnë simptoma si rrjedhje hundësh, kruarje të syve dhe kollë pas ekspozimit. “Ekspozimi ndaj mykut mund të shkaktojë inflamacion në çdo pjesë të traktit respirator”, shpjegon Dr. Nassikas. Nëse ju keni alergji ndaj mykut ose astmë, mund të keni reagim edhe më të rëndë, shton ai.

Rreziqet shëndetësore nga ekspozimi i zgjatur ndaj mykut në ambiente të brendshme

Për ata që janë alergjikë, simptoma si kruarje dhe rrjedhje e hundës, kollë dhe madje fishkëllimë në frymëmarrje mund të shfaqen kur niveli i mykut jashtë është i lartë, ose nëse ju ekspozoheni ndaj mykut brenda, edhe për një kohë të shkurtër.

Ekspozimi kronik ndaj mykut në ambiente të brendshme mund të shkaktojë komplikime shtesë, ndonjëherë të rënda shëndetësore, thotë Dr. Nassikas. Këto përfshijnë:

Astma

Ekspozimi në fëmijëri ndaj mykut në shtëpi rrit rrezikun për zhvillimin e astmës, sipas një studimi të publikuar në International Journal of Hygiene and Environmental Health. Kur studiuesit analizuan mbi 40,000 fëmijë në SHBA, ata zbuluan se pothuajse 11% e atyre që jetonin në shtëpi ku ishin të ekspozuar ndaj mykut kishin astmë, krahasuar me 7% të fëmijëve që nuk ishin të ekspozuar.

Ndryshime në humor

Një përmbledhje e 19 studimeve e publikuar në Environmental Health Perspectives zbuloi se ekspozimi i zgjatur ndaj mykut rritë stresin, depresionin dhe ankthin si tek të rriturit ashtu edhe tek fëmijët.

Ndryshime në sistemin imunitar. Kërkimet sugjerojnë se ekspozimi kronik ndaj mykut në ambiente të brendshme lidhet me nivele të rritura të kimikateve në trup, si proteina C-reaktive (CRP), që tregojnë praninë e inflamacionit.

Myku i zi

Myku i zi është një nga disa lloje të ndryshme të mykut. Ekzistojnë madje shumë lloje të ndryshme të mykut të zi. Por kur njerëzit flasin për mykun e zi, zakonisht i referohen Stachybotrys chartarum, ose S. chartarum. Ky lloj myku rritet dhe përhapet në materiale që përmbajnë celulozë, si letra, druri dhe kartoni i murit.

S. chartarum u bë shumë i njohur në vitet 1990, kur kërkimet sugjeruan një lidhje midis mykut të zi dhe hemorragjisë pulmonare tek foshnjat. “Kjo lidhje është e diskutueshme dhe nuk është e qartë që S. chartarum ishte shkaku”, thekson Dr. Nassikas.

Edhe pse simptomat e lidhura me mykun e zi kanë marrë shumë vëmendje, vetë myku i zi nuk duket të jetë më i rrezikshëm se llojet e tjera, shton Dr. Nassikas. “Ekspozimi i zgjatur ndaj çdo lloji myku në ambiente të brendshme mund të shkaktojë probleme si astma, inflamacion i mushkërive dhe çrregullime njohëse dhe të humorit”, thotë ai.

Si ta identifikoni mykun

Nëse keni myk, shpesh është e dukshme. “Zakonisht do ta shihni ose do ta ndjeni erën”, thotë Dr. Nassikas. Kërkoni njolla të pushëzuara, të çngjyrosura ose të rrëshqitshme në zona me shumë lagështi, si banja juaj, kornizat e dritareve, izolimi i derës së frigoriferit ose rreth kondicionerëve. Një tjetër shenjë është një erë e rëndë dhe mykuese. Nëse nuk mund ta identifikoni menjëherë burimin, kontrolloni pas dhe nën sipërfaqe si tapetet, letrat e murit, dollapët dhe muret.

Ju mund të keni dëgjuar për testet për mykun, por CDC nuk i rekomandon zakonisht ato. Gjëja më e mirë është të hiqni çdo myk nëse e shihni ose e ndjeni erën.

Shkaqet e zakonshme të rritjes së mykut në shtëpi

“Shkaku kryesor i rritjes së mykut është dëmtimi nga uji”, thotë Dr. Nassikas. “Nëse shihni ujë, ka shumë gjasa që aty të ketë edhe myk.” Disa mënyra të zakonshme përfshijnë:

• rrjedhje nga çatia
• lagështi e tepërt në banjë
• lagështi e lartë në dhoma
• tuba uji që rrjedhin
• grumbullim i ujit pranë themeleve të shtëpisë

Trajtimi i mykut: kur duhet të thërrisni një profesionist për largimin e tij

Nëse mendoni se keni myk, hapi i parë është të kontaktoni një profesionist për të zgjidhur problemin bazë, thotë Dr. Nassikas. Për shembull, nëse myku vjen nga një tub që rrjedh, duhet të thërrisni një hidraulik për ta rregulluar.

Nëse zona me myk është më e vogël se rreth një metër me një metër, mund ta pastroni vetë. CDC rekomandon: përdorni sapun dhe ujë, ose një tretësirë me zbardhues me një filxhan zbardhues të përzier me rreth katër litra ujë për të pastruar sipërfaqet e forta. Thajeni plotësisht zonën. Hapni dritaret dhe dyert për ajrosje të mirë dhe vishni çizme gome, doreza dhe syze mbrojtëse gjatë pastrimit. Mund të jetë e nevojshme të hidhni materiale thithëse ose poroze si tapetet ose pllakat e tavanit, të cilat nuk pastrohen plotësisht.

Nëse zona është më e madhe se rreth 1 metër katror, ose nëse keni pasur përmbytje të mëdha në shtëpi, është më mirë të angazhoni profesionistë apo kompani për pastrimin e mykut.

Parandalimi i rritjes së mykut në shtëpi

Mënyra më e mirë për të parandaluar mykun në ambiente të brendshme është të pastroni dhe rregulloni çdo dëmtim nga uji sa më shpejt të jetë e mundur. Nëse shihni kondensim ose njolla të lagështa në mure, kontaktoni një hidraulik që mund t’ju ndihmojë të gjeni burimin e rrjedhjes së fshehtë. Gjëra të tjera që mund të bëni:

Rregulloni nivelin e lagështisë në shtëpi. Nëse shihni shpesh kondensim në dritare, mund të jetë shenjë e lagështisë së lartë. Mund të blini një matës lagështie për ta matur atë. Nëse është mbi 60%, përdorni pajisje për uljen e lagështisë. Në mënyrë ideale, lagështia duhet të jetë midis 30% dhe 50%.

Përdorni ventilatorët e ajrimit. Ndizni ventilatorin e banjës gjatë dushit për të shmangur lagështinë e tepërt. Nëse nuk keni ventilator, hapni dritaren. Gatimi gjithashtu rrit lagështinë, ndaj përdorni aspiratorin e sobës për ta nxjerrë lagështinë jashtë. Nëse keni tharëse rrobash, sigurohuni që ajrimi i saj të dalë jashtë.

Instaloni kanale kulluese të jashtme. Këto ndihmojnë që uji të largohet nga themelet e shtëpisë gjatë reshjeve.