Vitaminat A, C dhe E janë thelbësore për ruajtjen e një shëndeti të mirë të syve. Edhe vitaminat e grupit B dhe ushqyes të tjerë mund të jenë të dobishëm për sytë.

Mungesa e disa vitaminave të caktuara mund të rrisë rrezikun për disa sëmundje të syve, si katarakti, glaukoma dhe degjenerimi makular i lidhur me moshën. Hulumtimet sugjerojnë se disa suplemente me vitamina dhe minerale mund të ndihmojnë në mbrojtjen ose në ngadalësimin e zhvillimit të këtyre gjendjeve.

Vitamina A dhe beta karoteni

Vitamina A është thelbësore për shikim të mirë. Ajo është përbërës i proteinës rodopsinë, e cila i mundëson syrit të shohë në kushte me ndriçim të ulët. Sipas Akademisë Amerikane të Oftalmologjisë, mungesa e vitaminës A mund të çojë në verbëri nate.

Vitamina A gjithashtu mbështet funksionin e kornesë, e cila është shtresa e jashtme mbrojtëse e syrit. Një person që ka mungesë të vitaminës A mund të vërejë se sytë e tij prodhojnë shumë pak lagështi për të qëndruar të lubrifikuar.

Beta karoteni është burimi kryesor i vitaminës A në dietën e njeriut. Beta karoteni është një lloj pigmenti bimor i quajtur karotenoid, që gjendet në shumë fruta dhe perime me ngjyra të forta. Kur një person konsumon karotenoide, trupi i tij i shndërron këto pigmente në vitaminë A.

Ushqime për vitaminën A
Ju mund të shtoni vitaminë A në dietën tuaj duke konsumuar ushqimet e mëposhtme:

• patate të ëmbla
• karota
• speca të kuq
• kungullI
• kungullI i njomë

Vitamina E

Alfa tokoferoli është një formë e vitaminës E që ka veti antioksiduese veçanërisht të fuqishme.

Antioksidantët ndihmojnë në luftimin e radikaleve të lira, të cilat dëmtojnë indet në të gjithë trupin. Ndonjëherë, radikalet e lira mund të dëmtojnë proteinat brenda syrit. Ky dëmtim mund të çojë në formimin e zonave të turbullta, katarakteve, në thjerrëzën e syrit.

Një meta-analizë e vitit 2015 arriti në përfundimin se një marrje e lartë e vitaminës E, qoftë përmes dietës apo suplementeve, mund të ulë rrezikun e zhvillimit të kataraktit.

Ushqime për vitaminën E
Ushqimet e pasura me vitaminë E përfshijnë:

• bajame
• fara luledielli
• kikirikë
• vaj safflower
• vaj soje, misri dhe embrioni gruri
• shparg

Vitamina C

Vitamina C luan një rol të rëndësishëm në vetë syrin, duke ndihmuar në mbrojtjen ndaj dëmtimit nga rrezet UV. Edhe pse përqendrimi i vitaminës C në sy zvogëlohet me moshën, dieta dhe suplementet mund ta kompensojnë këtë.

Vitamina C gjithashtu ndihmon në mbrojtjen kundër dëmtimit oksidativ. Dëmtimi oksidativ është një faktor kyç në dy nga format më të zakonshme të kataraktit të lidhur me moshën: katarakti kortikal dhe ai bërthamor. Katarakti kortikal zhvillohet në skajet e thjerrëzës, ndërsa ai bërthamor ndodh thellë në qendër të saj.

Një studim gjatësor 10-vjeçar shqyrtoi faktorë të ndryshëm që mund të ndihmojnë në parandalimin e zhvillimit të kataraktit bërthamor. Studimi përfshiu më shumë se 1000 çifte binjakësh femra. Në fund të periudhës së studimit, pjesëmarrëset që konsumonin më shumë vitaminë C kishin një ulje prej 33% të rrezikut për përparimin e kataraktit. Ato gjithashtu kishin thjerrëza më të pastra në përgjithësi.

Megjithatë, një rishikim i vitit 2020 arriti në përfundimin se nevojiten më shumë kërkime për të përcaktuar plotësisht rolin e vitaminës C si një terapi kundër kataraktit.

Ushqime për vitaminën C
Ushqimet e mëposhtme përmbajnë nivele të larta të vitaminës C:

• portokalle dhe lëng portokalli
• brokoli
• lakër Brukseli
• manaferra të zeza
• lëngu i grejpfrutit