Në disa familje dashuria shprehet më shumë përmes veprimeve sesa fjalëve. Kjo mund të jetë burim afërsie, por ndonjëherë krijon vështirësi kur dikush ka nevojë të flasë për frikën, zhgënjimin ose trishtimin.
Çfarë duhet të dimë?
Mënyra si janë trajtuar emocionet në fëmijëri ndikon te komunikimi në moshë të rritur. Nëse mesazhi ka qenë «mos qaj» ose «mos e bëj të madhe», një person mund të mësojë t’i fshehë përjetimet për të shmangur gjykimin.
Çfarë mund të bëjmë në praktikë?
Bisedat mund të fillojnë me pyetje të vogla dhe pa presion: «Cila ishte pjesa më e vështirë e ditës?» Dëgjoni pa ndërprerë dhe mos kaloni menjëherë te këshillat. Një përgjigje si «e kuptoj pse të ka mërzitur» mund të krijojë më shumë siguri sesa «s’ka gjë».
Kur duhet të kërkojmë ndihmë ose të tregojmë kujdes?
Jo çdo anëtar i familjes është gati të hapet njësoj. Respektimi i privatësisë dhe zgjedhja e një momenti të qetë janë të rëndësishme. Nëse konfliktet përsëriten dhe lëndojnë marrëdhëniet, këshillimi familjar mund të jetë ndihmues.
Sipas UNICEF, dëgjimi aktiv dhe komunikimi pa gjykim mbështesin marrëdhëniet e sigurta mes prindërve dhe fëmijëve.
Në disa familje, ndjenjat janë trajtuar tradicionalisht si çështje private. Fëmijët mund të kenë dëgjuar shprehje si “mos qaj” ose “mos e bëj të madhe”, duke mësuar se trishtimi dhe frika duhen fshehur. Edhe kur këto fjali thuhen me qëllim mbrojtës, ato mund ta vështirësojnë komunikimin emocional më vonë.
Një ndryshim i vogël fillon me pyetje që nuk kërkojnë përgjigje të menjëhershme: “Si të shkoi dita?” ose “A pati diçka që të shqetësoi?”. Të rriturit mund të japin shembull duke folur për ndjenjat e veta pa ia ngarkuar fëmijës përgjegjësinë për t’i zgjidhur. Dëgjimi pa ndërprerje dhe pa këshilla të menjëhershme shpesh krijon më shumë siguri sesa përpjekja për të rregulluar çdo problem.
Nëse bisedat emocionale janë të pazakonshme në familje, filloni me tema të lehta dhe me momente të qeta. Mos kërkoni që të gjithë të hapen me të njëjtën shpejtësi. Respektimi i privatësisë është po aq i rëndësishëm sa gatishmëria për të dëgjuar. Me kalimin e kohës, siguria ndërtohet nga reagimet e vogla dhe të qëndrueshme.
Në disa familje, emocionet janë trajtuar për vite si çështje private, ndërsa bisedat janë përqendruar te puna, shkolla dhe detyrimet. Kjo nuk do të thotë se mungon dashuria. Shpesh njerëzit nuk kanë pasur modele se si të flasin për frikën, zhgënjimin apo pasigurinë pa u ndier të gjykuar.
Një fillim i dobishëm është të përdoren fjali në vetën e parë: “U ndjeva i shqetësuar kur nuk mora përgjigje”, në vend të “Ti nuk kujdesesh kurrë”. Zgjidhni një moment të qetë, dëgjoni pa ndërprerje dhe mos e ktheni çdo rrëfim në këshillë të menjëhershme. Ndonjëherë personi ka nevojë të dëgjohet, jo të marrë zgjidhje.
Fëmijët përfitojnë kur të rriturit tregojnë se mund të flasin për ndjenjat duke ruajtur respektin. Nëse konfliktet janë të vazhdueshme ose bisedat kthehen në fyerje e frikësim, mbështetja nga një profesionist i shëndetit mendor mund të ndihmojë në krijimin e mënyrave më të sigurta të komunikimit.













