Trupi ka nevojë për kalium për të funksionuar siç duhet. Ky mineral ndihmon në rregullimin e ekuilibrit të lëngjeve në organizëm, funksionimin e elektroliteve, kontrollin e presionit të gjakut dhe mund të ndihmojë në uljen e rrezikut për goditje në tru. Megjithatë, kur bëhet fjalë për kaliumin, ekuilibri është i rëndësishëm. Nivelet shumë të larta të kaliumit, të njohura si hiperkalemi, mund të shkaktojnë dobësi, lodhje, humbje të funksionit të muskujve dhe ngadalësim të rrahjeve të zemrës. Në të kundërt, nivelet shumë të ulëta, të njohura si hipokalemi, mund të shkaktojnë dobësi muskulore, dridhje të muskujve, palpitacione dhe ngërçe, ndërsa në raste të rënda mund të çojnë edhe në paralizë dhe vështirësi në frymëmarrje.
Niveli i kaliumit në gjak konsiderohet i ulët kur është nën 3.5 mEq/L, ndërsa nivelet nën 2.5 mEq/L mund të jenë kërcënuese për jetën. Për shumicën e njerëzve, niveli normal është rreth 3.5–5.0 mEq/L. Hipokalemia nuk është e zakonshme te personat me funksion normal të veshkave dhe shpesh zbulohet gjatë analizave të gjakut të kryera për një problem tjetër shëndetësor ose gjatë kontrolleve rutinë, veçanërisht te personat që përdorin diuretikë.
Shumë njerëz nuk kanë simptoma derisa niveli i kaliumit të bjerë ndjeshëm, zakonisht nën 3.0 mEq/L. Kur mungesa është e moderuar, mund të shfaqen kapsllëk, dobësi muskulore, lodhje dhe një ndjesi e përgjithshme e shqetësimit ose dobësisë. Në rastet më të rënda mund të shfaqen dridhje dhe ngërçe muskulore, dobësi e theksuar, paralizë, rrahje të çrregullta të zemrës ose palpitacione, probleme me veshkat, humbje e oreksit, të përziera, të vjella, fryrje, mpirje ose ndjesi shpimi gjilpërash, presion i lartë i gjakut dhe të fikët.
Hipokalemia nuk është një sëmundje më vete, por zakonisht është shenjë e një gjendjeje ose problemi tjetër shëndetësor. Për këtë arsye, kur zbulohet një nivel i ulët i kaliumit, mjeku mund të kërkojë analiza të tjera për të përcaktuar shkakun. Këto mund të përfshijnë kontrolle të glukozës, magnezit, kalciumit, natriumit, fosforit, hormoneve të tiroides dhe aldosteronit. Mund të kryhet edhe një elektrokardiogramë (EKG) për të kontrolluar aktivitetin elektrik të zemrës.
Një nga shkaqet më të zakonshme është humbja e tepërt e kaliumit nga organizmi. Të vjellat ose diarreja e shpeshtë mund të ulin nivelet e tij, ashtu si djersitja e tepërt. Konsumimi i tepërt i alkoolit, ushqyerja e pamjaftueshme dhe disa mungesa ushqyese, si mungesa e magnezit ose acidit folik, mund të luajnë gjithashtu rol.
Hipokalemia mund të lidhet edhe me disa sëmundje dhe çrregullime shëndetësore. Në mesin e tyre janë çrregullimet e gjëndrave mbiveshkore, si sëmundja e Cushing-ut, sëmundja kronike e veshkave, sëmundjet inflamatore të zorrëve dhe disa çrregullime të rralla, si sindroma Liddle, Bartter dhe Gitelman. Edhe leukemia është renditur ndër gjendjet që mund të shoqërohen me nivele të ulëta të kaliumit.
Disa medikamente mund të shkaktojnë gjithashtu hipokalemi. Diuretikët, të njohur edhe si “ilaçe që shtojnë urinimin”, janë ndër shkaqet më të zakonshme, pasi rrisin humbjen e kaliumit përmes urinës. Këto barna përdoren, ndër të tjera, për trajtimin e presionit të lartë të gjakut, insuficiencës kardiake dhe disa sëmundjeve të veshkave. Laksativët mund të shkaktojnë humbje të kaliumit përmes jashtëqitjes, ndërsa disa barna të përdorura për astmën dhe sëmundjet pulmonare mund të ndikojnë në nivelin e kaliumit në gjak. Disa antibiotikë, sidomos në doza të larta, mund të rrisin gjithashtu humbjen e kaliumit përmes veshkave.
Nivelet e ulëta të kaliumit mund të kenë pasoja edhe përtej simptomave të menjëhershme. Hipokalemia mund të lidhet me presionin e lartë të gjakut, gurët në veshka, uljen e dendësisë minerale të kockave, intolerancën ndaj glukozës dhe rritjen e rrezikut për diabetin e tipit 2, si dhe rritjen e eliminimit të kalciumit përmes urinës dhe ndjeshmërinë ndaj kripës. Kur niveli i kaliumit është shumë i ulët, mund të shfaqen çrregullime të rënda të ritmit të zemrës dhe, në raste ekstreme, zemra mund të ndalojë.
Në rastet e lehta, rritja e marrjes së kaliumit përmes ushqimit mund të ndihmojë në normalizimin e niveleve brenda disa ditësh. Ushqimet e pasura me kalium përfshijnë patatet e pjekura, fasulet, portokallet dhe lëngun e portokallit, sojën, bananet, avokadon, krundet, karotat, qumështin, gjalpin e kikirikut, salmonin, spinaqin, domatet dhe embrionin e grurit. Sipas Akademive Kombëtare të Shkencave, Inxhinierisë dhe Mjekësisë, marrja e rekomanduar ditore për të rriturit e shëndetshëm është rreth 3,400 mg për burrat dhe 2,600 mg për gratë.
Megjithatë, suplementet e kaliumit nuk duhet të merren pa këshillën e mjekut. Ngritja e tepërt e kaliumit mund të jetë po aq e rrezikshme sa mungesa e tij dhe të dyja gjendjet mund të shkaktojnë çrregullime të ritmit të zemrës. Në rastet kur niveli është shumë i ulët, suplementet pa recetë mund të mos jenë të mjaftueshme dhe mjeku mund të përshkruajë doza më të larta. Në raste jashtëzakonisht të rënda mund të nevojitet trajtim intravenoz.
Trajtimi i hipokalemisë nuk ka të bëjë vetëm me rritjen e kaliumit. Qëllimet kryesore janë ndalimi i humbjes së kaliumit, zëvendësimi i tij, vlerësimi i rrezikut të toksicitetit dhe përcaktimi i shkakut, në mënyrë që problemi të mos përsëritet. Nëse, për shembull, hipokalemia shkaktohet nga përdorimi i tepërt i laksativëve ose nga një diuretik, mjeku mund të shqyrtojë ndryshimin e trajtimit ose përdorimin e një medikamenti që ndihmon në ruajtjen e kaliumit.
Prandaj, një nivel i ulët i kaliumit nuk duhet trajtuar thjesht duke konsumuar më shumë banane ose duke marrë suplemente. Është e rëndësishme të përcaktohet pse niveli ka rënë, veçanërisht kur mungesa është e theksuar ose shoqërohet me dobësi të madhe, palpitacione, ngërçe, marramendje, të fikët apo simptoma të tjera. Një analizë gjaku dhe vlerësimi nga profesionisti shëndetësor mund të ndihmojnë në përcaktimin e shkakut dhe trajtimit të duhur sipas artikullit SingleCare.
