Edhe goditjet e kokës që nuk shkaktojnë menjëherë simptoma mund të kërkojnë vëmendje.

Imagjinoni këtë situatë: jeni duke luajtur me top, kur papritur goditeni në kokë dhe filloni të ndiheni të përzier dhe të marramendur. Menjëherë mendoni për mundësinë e një tronditjeje të trurit dhe shkoni në urgjencë.

Por çfarë ndodh nëse goditeni në të njëjtën mënyrë dhe nuk ndieni asgjë? A do të thotë kjo se nuk ka arsye për t’u shqetësuar apo për të vizituar mjekun?

Jo domosdoshmërisht.

Në një material të Cleveland Clinic, eksperti për tronditjet e trurit, Dr. Richard Figler, shpjegon se edhe goditjet më të lehta në kokë, të njohura si goditje subkonkusive, mund të ndikojnë në tru dhe nuk duhen neglizhuar.

Çfarë konsiderohet dëmtim i lehtë i kokës?

Tronditja e trurit ndodh kur një goditje në kokë është mjaftueshëm e fortë për të shkaktuar një çrregullim të përkohshëm të funksionimit të trurit ose për ta bërë atë të mos funksionojë normalisht.

Simptomat mund të përfshijnë dhimbje koke, marramendje, të përziera, konfuzion ose ndjesinë sikur personi nuk është plotësisht i kthjellët.

Një tronditje e lehtë zakonisht nuk është kërcënuese për jetën, por kërkon vlerësim mjekësor.

Nëse pas një goditjeje në kokë shfaqen simptoma të tronditjes, aktiviteti duhet ndërprerë menjëherë dhe personi duhet të kontrollohet nga një mjek për të përjashtuar tronditjen e trurit. Sipas Dr. Figler, një dëmtim i tillë duhet konsideruar tronditje derisa të vërtetohet e kundërta.

Ndërsa goditja subkonkusive është një shkallë më poshtë se tronditja e lehtë. Personi goditet në kokë, por nuk shfaq simptoma të menjëhershme.

Në këtë rast, zakonisht nuk dyshohet për tronditje, por simptomat mund të shfaqen edhe disa orë pas goditjes, ndaj personi duhet të monitorohet me kujdes.

Edhe pse një goditje e tillë mund të duket e parëndësishme, ajo mund të shkaktojë dëmtime që shfaqen me kalimin e kohës. Megjithatë, sipas Dr. Figler, ende nuk ka të dhëna të mjaftueshme për të përcaktuar me siguri se sa të rrezikshme janë këto goditje.

A janë të rrezikshme goditjet subkonkusive?

Shkencëtarët kanë përdorur pajisje që matin përshpejtimin, si dhe të dhëna nga helmetat sportive, për të studiuar forcën e goditjeve në kokë. Por interpretimi i këtyre të dhënave mbetet i vështirë.

Një prej arsyeve është se forca që godet helmetën nuk transmetohet domosdoshmërisht e gjitha deri në tru. Për më tepër, kur studiohen sportistë që nuk raportojnë simptoma, studiuesit nuk mund të jenë gjithmonë të sigurt nëse ata vërtet nuk kanë simptoma apo nëse goditja ka qenë mjaftueshëm e rëndësishme për t’u vënë re.

Për këtë arsye, ende nuk dihet se sa prej këtyre goditjeve mund të shkaktojnë probleme në të ardhmen dhe çfarë efekti mund të kenë në tru me kalimin e kohës.

Dr. Figler tregon se ka parë raste kur sportistë, të cilët janë mësuar të marrin goditje në kokë, kanë pësuar tronditje edhe nga një goditje e vogël dhe e papritur në pjesën e pasme të kokës.

Sportistët e futbollit dhe sporteve të tjera mund të zhvillojnë muskuj më të fortë të qafës, të cilët ndihmojnë në përballimin e goditjeve më të vogla. Por nëse goditja vjen papritur dhe sportisti nuk është i përgatitur për të, pasojat mund të jenë më serioze dhe ai mund të detyrohet të qëndrojë jashtë aktivitetit për dy ose më shumë javë.

A janë dëmtimet e lehta më të rrezikshme për të rinjtë?

Truri i një personi të ri mund të rikuperohet më shpejt, por truri në zhvillim mund të jetë gjithashtu më i ndjeshëm ndaj goditjeve të lehta dhe të përsëritura.

Sipas Dr. Figler, me rritjen e moshës, truri mund të jetë në gjendje të përballojë një forcë disi më të madhe.

Një tjetër problem është se fëmijët dhe të rinjtë mund të mos i raportojnë simptomat e tronditjes, sepse nuk e kuptojnë gjithmonë se çfarë po përjetojnë. Fëmijët, për shembull, mund të kenë vështirësi të shpjegojnë se si ndihen ose të përshkruajnë saktësisht një dhimbje koke.

Për këtë arsye, nuk mund të thuhet me siguri se një sportist i ri mund t’i përballojë goditjet e vogla në kokë pa pasoja.

Për të mbrojtur sportistët e rinj, ekspertët rekomandojnë:

• Të kufizohen goditjet në kokë gjatë periudhës së zhvillimit të trurit, për shembull përmes rregullave më të rrepta dhe teknikave të duhura sportive.
• Të edukohen fëmijët dhe të rinjtë për simptomat e tronditjes së trurit.
• Të mësojnë kur duhet të njoftojnë dikë, në mënyrë që të largohen menjëherë nga fusha dhe të marrin kohën e nevojshme për t’u rikuperuar.

Parandalimi dhe edukimi janë ndër mënyrat më të rëndësishme për të mbrojtur sportistët. Është e rëndësishme që vetë sportistët, shokët e skuadrës, trajnerët dhe prindërit të jenë në gjendje të njohin shenjat e një tronditjeje.

Kur duhet të vizitoni mjekun pas një goditjeje në kokë?

Pas një traume në kokë, duhet të kërkoni ndihmë urgjente mjekësore nëse shfaqen simptoma serioze, si:

• Përkeqësim i gjendjes mendore ose i funksionimit neurologjik.
• Mpirje ose ndjesi shpimi gjilpërash.
• Dhimbje koke që përkeqësohet.
• Humbje e zgjatur e vetëdijes.
• Të vjella të përsëritura.
• Dhimbje të forta në qafë.
• Humbje e shikimit.

Edhe simptomat më të lehta duhet të diskutohen me mjekun, veçanërisht nëse shfaqen pas një goditjeje në kokë. Ato mund të përfshijnë:

• Marramendje.
• Ndjesinë e mjegullimit ose konfuzionit.
• Ndjeshmëri ndaj dritës.
• Ndjeshmëri ndaj zhurmës.
• Dhimbje koke.
• Ndjesi presioni në kokë.
• Vështirësi në përqendrim ose në kujtesë.

Sipas Dr. Figler, duhet t’i kushtohet vëmendje çdo simptome që do ta bënte një sportist të ndalonte lojën dhe të mos ishte në gjendje të vazhdonte aktivitetin, qoftë edhe për një kohë të shkurtër.

Parimi është i thjeshtë: “Kur keni dyshime, nxirreni sportistin nga loja.”

Është më e sigurt të tregohet kujdes sesa të rrezikohet një dëmtim më i madh. Edhe nëse nuk shfaqni simptoma të tronditjes, mund të kontaktoni mjekun nëse keni shqetësime pas një goditjeje subkonkusive.

Vizita te mjeku është veçanërisht e rëndësishme për sportistët që kanë pësuar tronditje të trurit. Para rikthimit në aktivitet, duhet të sigurohet që ata janë në gjendje të mirë shëndetësore.

Mjekët mund të ndihmojnë në menaxhimin e simptomave, rikthimin e sigurt dhe gradual në sport dhe në mësime, si dhe në rikuperimin e plotë.

Po aq i rëndësishëm është edhe edukimi për tronditjet e trurit. Njohja e shenjave dhe simptomave mund ta ndihmojë sportistin të largohet nga loja në kohë dhe të nisë më shpejt procesin e rikuperimit.