Vaksinimi shpesh lidhet me fëmijërinë, pasi shumica e vaksinave administrohen gjatë viteve të para të jetës. Megjithatë, nevoja për mbrojtje nga sëmundjet infektive nuk përfundon me përfundimin e kalendarit të vaksinimit në fëmijëri. Edhe të rriturit kanë nevojë për vaksina, përforcim të imunitetit dhe mbrojtje ndaj sëmundjeve që mund të shkaktojnë komplikime serioze.
Me kalimin e viteve, imuniteti i krijuar nga disa vaksina mund të dobësohet. Për këtë arsye, disa vaksina kërkojnë doza përforcuese, ndërsa të tjera rekomandohen në periudha të caktuara të jetës ose në varësi të gjendjes shëndetësore, profesionit dhe rrezikut të ekspozimit ndaj infeksioneve.
Pse nuk mjafton vaksinimi gjatë fëmijërisë?
Vaksinat e marra në fëmijëri ofrojnë mbrojtje të rëndësishme, por jo të gjitha krijojnë imunitet që zgjat gjatë gjithë jetës. Për shembull, mbrojtja ndaj tetanozit dhe difterisë kërkon doza përforcuese në moshë madhore.
Gjithashtu, disa vaksina nuk janë administruar në fëmijëri për shkak të ndryshimeve në kalendarët e vaksinimit, mungesës së qasjes në shërbime shëndetësore ose arsyeve të tjera. Kjo bën që disa të rritur të mos kenë mbrojtje të plotë ndaj sëmundjeve të caktuara.
Cilat vaksina rekomandohen për të rriturit?
Vaksinimi në moshë madhore përcaktohet sipas moshës, historikut të vaksinimit, gjendjes shëndetësore dhe rekomandimeve të institucioneve shëndetësore.
Disa nga vaksinat që mund të rekomandohen për të rriturit janë:
- Vaksina kundër gripit: Rekomandohet çdo vit, veçanërisht për personat mbi 65 vjeç, gratë shtatzëna dhe personat me sëmundje kronike.
- Vaksina kundër tetanozit, difterisë dhe kollës së mirë: Të rriturit mund të kenë nevojë për doza përforcuese. Vaksina Tdap rekomandohet edhe gjatë çdo shtatzënie për të mbrojtur foshnjën në muajt e parë të jetës.
- Vaksina kundër COVID-19: Dozat e përditësuara rekomandohen sipas udhëzimeve aktuale, veçanërisht për grupet me rrezik më të lartë.
- Vaksina kundër hepatitit B: Rekomandohet për personat që nuk janë vaksinuar më parë dhe që nuk kanë mbrojtje, veçanërisht ata me rrezik më të lartë ekspozimi.
- Vaksina kundër HPV-së: Mund të rekomandohet edhe në moshë madhore, varësisht nga mosha dhe rrethanat individuale.
- Vaksina kundër pneumokokut: Është veçanërisht e rëndësishme për personat e moshuar dhe ata me sëmundje të caktuara kronike.
- Vaksina kundër herpes zosterit: Rekomandohet për personat në grupmoshat e caktuara, për të zvogëluar rrezikun e shfaqjes së herpes zosterit dhe komplikimeve të tij.
Kush duhet t’i kushtojë vëmendje të veçantë vaksinimit?
Edhe pse vaksinimi është i rëndësishëm për të gjithë, disa kategori kanë rrezik më të lartë për komplikime nga sëmundjet infektive.
Në këtë grup përfshihen personat mbi 65 vjeç, gratë shtatzëna, personat me sëmundje kronike, ata me sistem imunitar të dobësuar dhe punonjësit shëndetësorë.
Për shembull, gripi sezonal mund të jetë më i rrezikshëm për një person me sëmundje të zemrës, diabet ose probleme kronike të frymëmarrjes sesa për një të rritur të shëndetshëm.
A është e sigurt të marrim vaksina në moshë madhore?
Vaksinat që miratohen për përdorim kalojnë nëpër procese të vlerësimit të sigurisë dhe efektivitetit. Shumica e efekteve anësore janë të lehta dhe të përkohshme, si dhimbja në vendin e injektimit, lodhja ose temperatura e lehtë.
Reagimet serioze alergjike janë të rralla, por personat që kanë pasur reagime të mëparshme ndaj vaksinave duhet ta diskutojnë këtë me mjekun para vaksinimit.
Është gjithashtu e rëndësishme që vaksinimi të mos shihet si zëvendësim i masave të tjera parandaluese, por si një nga mënyrat më efektive për të zvogëluar rrezikun nga sëmundjet infektive.
Mbrojtja nuk përfundon në fëmijëri
Vaksinimi është një proces që mund të vazhdojë gjatë gjithë jetës. Kontrollimi i kartelës së vaksinimit dhe konsultimi me mjekun ndihmojnë në identifikimin e vaksinave që mungojnë ose dozave përforcuese që mund të nevojiten.
Të qenit i vaksinuar nuk mbron vetëm individin, por ndihmon edhe në kufizimin e përhapjes së sëmundjeve në komunitet, veçanërisht te personat që për arsye shëndetësore nuk mund të vaksinohen.













