Alergjitë ushqimore janë një shqetësim që mund të prekë si fëmijët, ashtu edhe të rriturit. Ato ndodhin kur sistemi imunitar reagon ndaj një ushqimi të caktuar, duke e identifikuar gabimisht si të rrezikshëm për organizmin.

Reagimet alergjike mund të jenë të lehta, si kruajtja apo skuqja e lëkurës, por në disa raste mund të shkaktojnë simptoma serioze që kërkojnë ndërhyrje të menjëhershme mjekësore.

Njohja e shenjave të para është veçanërisht e rëndësishme për prindërit, sidomos gjatë periudhës kur fëmijët fillojnë të provojnë ushqime të reja.

Cilat ushqime shkaktojnë më shpesh alergji?

Sipas Administratës Amerikane të Ushqimit dhe Barnave (FDA), ndër ushqimet që shkaktojnë më shpesh reaksione alergjike janë:

• Qumështi i lopës
• Vezët
• Kikirikët
• Arrat dhe frutat e tjera arrore
• Peshku
• Butakët dhe disa produkte të detit
• Gruri
• Soja
• Susami

Megjithatë, alergjitë mund të shkaktohen edhe nga ushqime të tjera, varësisht nga ndjeshmëria individuale.

Si t’i dallojmë shenjat e para të alergjisë ushqimore?

Simptomat zakonisht shfaqen brenda disa minutave deri në dy orë pas konsumimit të ushqimit, megjithëse disa lloje reaksionesh mund të shfaqen më vonë.

Shenjat më të zakonshme përfshijnë:

• Skuqje të lëkurës ose puçrra të ngritura që shkaktojnë kruajtje.
• Ënjtje të buzëve, fytyrës ose qepallave.
• Kruajtje apo ndjesi shpimi në gojë dhe fyt.
• Dhimbje barku, të përziera ose të vjella.
• Diarre.
• Kollë, fishkëllimë gjatë frymëmarrjes ose vështirësi në frymëmarrje.

Jo çdo reagim pas ushqimit është domosdoshmërisht alergji. Simptomat mund të lidhen edhe me intoleranca ushqimore ose probleme të tjera shëndetësore.

Kur alergjia bëhet e rrezikshme?

Në disa raste, alergjia ushqimore mund të shkaktojë anafilaksi, një reaksion të rëndë që mund të rrezikojë jetën.

Shenjat paralajmëruese përfshijnë vështirësi në frymëmarrje, ënjtje të gjuhës ose fytit, ndryshim të zërit, dobësi të theksuar, marramendje ose humbje të vetëdijes.

Te fëmijët e vegjël mund të vërehen gjithashtu zbehje e papritur, plogështi e pazakontë ose vështirësi për të reaguar normalisht.

Anafilaksia është urgjencë mjekësore. Nëse dyshohet për anafilaksi, duhet të përdoret menjëherë adrenalina me autoinjektor, nëse është e disponueshme dhe e përshkruar, dhe të thirret ndihma urgjente. Antihistaminikët nuk e zëvendësojnë adrenalinën në trajtimin e anafilaksisë.

Alergjitë ushqimore te foshnjat dhe fëmijët

Alergjitë ushqimore mund të shfaqen që në muajt e parë të jetës, veçanërisht gjatë fillimit të ushqimeve plotësuese.

Prindërit duhet të vëzhgojnë reagimet e fëmijës pas konsumimit të ushqimeve të reja, pa e kufizuar në mënyrë të panevojshme shumëllojshmërinë ushqimore.

Sipas Akademisë Amerikane të Pediatrisë, shtyrja e panevojshme e futjes së ushqimeve alergjike nuk rekomandohet si mënyrë për parandalimin e alergjive.

Ushqimet që mund të shkaktojnë alergji mund të prezantohen në forma të përshtatshme për moshën, kur foshnja është e gatshme për ushqime plotësuese, zakonisht rreth muajit të gjashtë.

Për foshnjat me ekzemë të rëndë, alergji të njohur ndaj vezës ose faktorë të tjerë të rëndësishëm rreziku, këshillimi me pediatrin përpara prezantimit të kikirikëve është veçanërisht i rëndësishëm.

Kikirikët e plotë dhe arrat e plota nuk duhet t’u jepen fëmijëve të vegjël për shkak të rrezikut të mbytjes.

Si diagnostikohet alergjia ushqimore?

Nëse dyshohet për alergji, është e rëndësishme të konsultohemi me mjekun ose alergologun.

Diagnostikimi mund të përfshijë vlerësimin e historisë së simptomave, analizat e gjakut për antitrupat specifikë IgE dhe testet e lëkurës.

Në raste të caktuara, mjeku mund të rekomandojë provokimin oral me ushqim, i cili kryhet nën mbikëqyrje të specializuar.

Një rezultat pozitiv në testet alergjike nuk nënkupton gjithmonë se personi ka alergji klinike. Për këtë arsye, rezultatet duhet të interpretohen së bashku me historinë e reagimeve.

Çfarë duhet të bëjmë nëse dyshojmë për alergji?

Nëse pas konsumimit të një ushqimi shfaqen simptoma që sugjerojnë alergji, duhet të ndërpritet konsumimi i atij ushqimi dhe të kërkohet këshillë mjekësore.

Është e dobishme të shënohet ushqimi i konsumuar, koha kur janë shfaqur simptomat dhe mënyra si kanë ndryshuar ato.

Deri në vlerësimin mjekësor, ushqimi i dyshuar nuk duhet të provohet sërish në shtëpi nëse ka shkaktuar një reaksion të mundshëm alergjik.

Gjithashtu, nuk rekomandohet eliminimi i shumë ushqimeve nga dieta e fëmijës pa udhëzime profesionale, pasi kjo mund të ndikojë në marrjen e lëndëve ushqyese të nevojshme për rritjen dhe zhvillimin.

A mund të kalojnë alergjitë ushqimore me kalimin e kohës?

Disa alergji ushqimore, veçanërisht ato ndaj qumështit dhe vezëve, mund të zhduken gjatë fëmijërisë.

Alergjitë ndaj kikirikëve, arrave dhe produkteve të caktuara të detit kanë më shumë gjasa të vazhdojnë edhe në moshë madhore, megjithëse kjo ndryshon nga një person te tjetri.

Vlerësimi periodik nga alergologu mund të ndihmojë për të përcaktuar nëse alergjia vazhdon dhe nëse është e sigurt të provohet sërish ushqimi nën mbikëqyrje mjekësore.

Njohja e hershme e simptomave është thelbësore

Alergjitë ushqimore nuk duhen neglizhuar, por as çdo shqetësim pas ngrënies nuk duhet të interpretohet si alergji.

Njohja e simptomave, diagnostikimi i saktë dhe ndjekja e rekomandimeve mjekësore ndihmojnë në parandalimin e reaksioneve të rënda dhe në ruajtjen e një ushqyerjeje të sigurt.

Për prindërit, informimi dhe vëmendja ndaj reagimeve të fëmijës janë hapa të rëndësishëm për ta mbrojtur shëndetin e tij, pa krijuar frikë të panevojshme ndaj ushqimeve.