Probiotikët janë bërë gjithnjë e më të pranishëm në diskutimet për shëndetin e zorrëve. Ato gjenden në disa ushqime të fermentuara dhe në suplemente që promovohen për përmirësimin e tretjes, forcimin e imunitetit dhe rikthimin e ekuilibrit të baktereve në zorrë.

Por a kanë nevojë të gjithë për probiotikë? A ndihmojnë vërtet pas përdorimit të antibiotikëve dhe në trajtimin e problemeve të tretjes? Përgjigjja varet nga lloji i probiotikut, gjendja shëndetësore dhe qëllimi për të cilin përdoret.

Çfarë janë probiotikët dhe si funksionojnë?

Probiotikët janë mikroorganizma të gjallë që, kur merren në sasi të përshtatshme, mund të sjellin përfitime shëndetësore. Ata mund të ndikojnë në përbërjen dhe aktivitetin e mikroorganizmave që jetojnë në traktin tretës, i njohur si mikrobiota e zorrëve.

Mikrobiota përbëhet nga miliarda mikroorganizma që luajnë rol në tretje, në metabolizmin e disa lëndëve ushqyese dhe në funksionimin e sistemit imunitar.

Megjithatë, jo të gjithë probiotikët veprojnë njësoj. Përfitimet varen nga lloji dhe shtami i mikroorganizmit, doza dhe problemi shëndetësor që synohet të trajtohet. Kjo do të thotë se një produkt që ndihmon në një gjendje të caktuar nuk është domosdoshmërisht efektiv për një problem tjetër.

Kur mund të ndihmojnë probiotikët?

1. Gjatë përdorimit të antibiotikëve

Antibiotikët luftojnë infeksionet bakteriale, por mund të ndikojnë edhe në bakteret e dobishme të zorrëve. Si pasojë, disa persona përjetojnë diarre gjatë ose pas trajtimit.

Disa shtame probiotike mund të ulin rrezikun e diarresë së lidhur me antibiotikët, por efekti nuk është i njëjtë për të gjitha produktet dhe të gjithë pacientët.

Probiotikët nuk janë zëvendësim për antibiotikët kur këta të fundit janë të nevojshëm, dhe jo çdo person që merr antibiotikë ka nevojë të marrë edhe probiotikë.

2. Në disa raste të diarresë

Disa probiotikë janë studiuar për përdorim te personat me diarre akute, përfshirë diarrenë që shfaqet pas përdorimit të antibiotikëve.

Megjithatë, provat shkencore ndryshojnë sipas moshës, shkakut të diarresë dhe shtamit të përdorur. Për këtë arsye, probiotikët nuk duhet të konsiderohen trajtim universal për çdo episod diarreje.

Gjatë diarresë, sidomos te fëmijët, masa më e rëndësishme është parandalimi i dehidratimit përmes marrjes së lëngjeve dhe, kur nevojitet, tretësirave të rehidratimit oral.

3. Te disa persona me sindromën e zorrës së irrituar

Sindroma e zorrës së irrituar mund të shkaktojë fryrje, dhimbje barku, gazra, diarre ose kapsllëk.

Disa studime sugjerojnë se probiotikë të caktuar mund të ndihmojnë në lehtësimin e disa simptomave te një pjesë e pacientëve. Megjithatë, rezultatet nuk janë të njëjta për të gjitha produktet dhe provat nuk janë mjaftueshëm të qëndrueshme për të rekomanduar çdo probiotik për çdo person me këtë sindromë.

Nëse simptomat vazhdojnë, është e rëndësishme të vlerësohen nga mjeku, në vend që të provohen vazhdimisht suplemente pa një plan të qartë.

4. Për disa probleme të tjera të tretjes

Probiotikët po studiohen edhe për gjendje të tjera që lidhen me mikrobiotën e zorrëve. Megjithatë, fakti që një produkt ndikon në bakteret e zorrëve nuk do të thotë automatikisht se përmirëson një sëmundje.

Përfitimet duhet të vlerësohen veçmas për secilën gjendje dhe secilin produkt. Probiotikët nuk janë zëvendësim për diagnostikimin dhe trajtimin e sëmundjeve të sistemit tretës.

Kur nuk janë të nevojshëm probiotikët?

Jo të gjithë njerëzit kanë nevojë të marrin probiotikë në formë suplementi. Një person i shëndetshëm që ushqehet në mënyrë të larmishme dhe nuk ka simptoma nuk ka domosdoshmërisht arsye të përdorë suplemente për të përmirësuar mikrobiotën e zorrëve.

Po ashtu, probiotikët nuk janë zgjidhje e provuar për çdo rast të fryrjes së barkut, kapsllëkut, lodhjes apo problemeve me imunitetin.

Nëse një person ka simptoma të vazhdueshme, është më e rëndësishme të identifikohet shkaku sesa të mbështetet vetëm te suplementet. Fryrja, për shembull, mund të lidhet me intolerancat ushqimore, kapsllëkun, sindromën e zorrës së irrituar ose gjendje të tjera që kërkojnë qasje të ndryshme.

A mund të marrim probiotikë përmes ushqimit?

Po. Disa ushqime të fermentuara përmbajnë mikroorganizma të gjallë, përfshirë disa lloje të kosit dhe kefirit. Edhe ushqime të tjera të fermentuara mund të përmbajnë mikroorganizma të dobishëm, në varësi të mënyrës së prodhimit dhe përpunimit.

Megjithatë, jo çdo ushqim i fermentuar përmban probiotikë të gjallë në sasi të mjaftueshme, dhe jo çdo mikroorganizëm i pranishëm ka përfitime shëndetësore të provuara.

Për shëndetin e zorrëve është gjithashtu e rëndësishme të konsumohen ushqime të pasura me fibra, si perimet, frutat, bishtajoret dhe drithërat integrale. Fibrat ndihmojnë funksionimin e zorrëve dhe shërbejnë si ushqim për disa prej mikroorganizmave të dobishëm.

A kanë probiotikët efekte anësore?

Te shumica e personave të shëndetshëm, probiotikët tolerohen mirë. Megjithatë, disa mund të përjetojnë gazra ose fryrje, veçanërisht në fillim të përdorimit.

Kujdes i veçantë nevojitet te personat me imunitet shumë të dobësuar, te pacientët rëndë të sëmurë dhe te disa foshnja të lindura para kohe. Në këto raste, përdorimi duhet të bëhet vetëm me udhëzim mjekësor, sepse janë raportuar edhe infeksione të rralla të lidhura me mikroorganizmat probiotikë.

Edhe cilësia e produkteve ka rëndësi. Suplementet mund të ndryshojnë në përbërje, sasinë e mikroorganizmave të gjallë dhe kushtet e ruajtjes.