Çfarë është bullizmi?

Bullizmi zakonisht dallohet nga këto tri karakteristika: qëllimi, përsëritja dhe pushteti. Një person që bullizon ka për qëllim të shkaktojë dhimbje përmes dëmtimit fizik apo fjalëve/sjelljeve të lënduese dhe e përsërit këtë sjellje. Djemtë përjetojnë më shpesh bullizëm fizik, ndërsa vajzat më shpesh bullizëm psikologjik.

Bullizmi është një model sjelljeje, jo një rast i izoluar. Fëmijët që bullizojnë zakonisht janë në pozita të perceptuara si më të forta ose me status më të lartë, si për shembull më të mëdhenj, më të fuqishëm apo më të njohur.

Fëmijët më të pambrojtur janë në rrezik më të lartë për t’u bullizuar. Këta përfshijnë fëmijë nga komunitete të margjinalizuara, familje të varfra, fëmijë me identitete gjinore të ndryshme, me aftësi të kufizuara, migrantë ose refugjatë.

Bullizmi mund të ndodhë si fizikisht, ashtu edhe online. Bullizmi kibernetik (cyberbullying) ndodh zakonisht përmes rrjeteve sociale, SMS-ve, mesazheve të çastit, email-it apo platformave të tjera ku fëmijët ndërveprojnë. Prindërit shpesh nuk ndjekin aktivitetin online të fëmijëve të tyre, ndaj mund të jetë e vështirë të kuptojnë kur ata janë viktimë.

Pse duhet të ndërhyni nëse fëmija juaj po bullizohet?

Bullizmi mund të ketë pasoja serioze dhe afatgjata për fëmijët. Përveç dëmeve fizike, ai mund të shkaktojë probleme emocionale dhe mendore si depresion dhe ankth – që më pas mund të çojnë në përdorim të substancave apo rënie në rezultate shkollore.

Ndryshe nga bullizmi i zakonshëm, bullizmi kibernetik mund ta ndjekë viktimën kudo dhe në çdo moment. Mund të jetë shumë i dëmshëm sepse përhapet shpejt dhe mbetet online për një audiencë të madhe.

Fëmija juaj ka të drejtën për një ambient të sigurt në shkollë që e respekton dhe e mbron. Të gjithë fëmijët kanë të drejtë për arsim dhe për mbrojtje nga dhuna fizike apo mendore – dhe bullizmi bën pjesë në këtë.

Si mund të ndihmoni në parandalimin e bullizmit?

1. Edukoni fëmijët për bullizmin
   Kur të kuptojnë se çfarë është bullizmi, fëmijët do ta identifikojnë më lehtë nëse u ndodh atyre apo dikujt tjetër.
   
2. Flisni shpesh dhe hapur me ta
   Sa më shumë komunikoni për bullizmin, aq më të hapur do të jenë për t’ju treguar nëse e përjetojnë ose e shohin.
   
3. Mësojini të jenë shembull pozitiv
   Edhe nëse nuk janë viktima, fëmijët mund të ndihmojnë në parandalim duke qenë të sjellshëm dhe përfshirës. Nëse shohin bullizëm, mund të ofrojnë mbështetje ose të reagojnë ndaj sjelljes.
   
4. Ndihmoni të ndërtojnë vetëbesimin
   Inkurajojini të ndjekin aktivitete që i pëlqejnë dhe që i ndihmojnë të krijojnë shoqëri dhe vetëbesim.
   
5. Jini model pozitiv për ta
   Silluni me respekt dhe mirësi me të tjerët, duke përfshirë edhe mënyrën si ndërveproni online – fëmijët mësojnë nga ju.
   
6. Angazhohuni në jetën e tyre online
   Njihuni me platformat që përdorin, flisni për rreziqet dhe ndikimin që ka bota online në jetën reale.
   

Si ta kuptoni nëse fëmija juaj po bullizohet?

Shenja të zakonshme përfshijnë:

• Plagë, mavijosje apo dëmtime të pashpjeguara
  
• Frikë për të shkuar në shkollë
  
• Shkëputje nga shokët apo vetmi
  
• Ndryshim në sjellje: ankth, nervozizëm, izolim
  
• Mungesa në shkollë ose përpjekje për të qëndruar pranë të rriturve
  
• Shkatërrim ose humbje të sendeve personale
  
• Probleme me gjumin, makthe
  
• Reagim i pazakontë pas përdorimit të telefonit apo internetit
  
• Rënie në nota dhe vështirësi në përqendrim
  
• Shpërthime të zemërimit ose agresivitet
  

Çfarë të bëni nëse fëmija po bullizohet?

1. Dëgjojeni pa gjykim
   Mos u fokusoni te zgjidhja menjëherë. Fëmija ka nevojë të ndihet i dëgjuar dhe i mbështetur.
   
2. Sigurojeni që nuk është faji i tij
   Thuaji se e besoni, se bëtë mirë që ju tregoi, dhe se nuk është faji i tij.
   
3. Kontaktoni shkollën
   Flisni me mësuesin, psikologun e shkollës apo drejtuesit. Pyetni nëse kanë politika anti-bullizëm për situatat në shkollë dhe online.
   
4. Qëndroni mbështetës
   Lërini të dinë se jeni aty për ta dhe se nuk janë vetëm. Mbështetja juaj është thelbësore.
   

Po nëse fëmija juaj po bullizon të tjerët?

Mos harroni: fëmijët nuk janë “të këqij”, por shpesh po përballen me emocione të komplikuara, ndonjëherë edhe vetë janë viktima. Ja çfarë mund të bëni:

1. Komunikoni me ta
   Kuptoni arsyet pas sjelljes – mos ndihen të sigurt në shkollë? Kanë probleme në shtëpi? Konsultohuni me psikolog nëse është e nevojshme.
   
2. Mësoni mënyra të shëndetshme reagimi
   Bisedoni për situata të vështira dhe diskutoni si mund të reagojnë ndryshe, pa dhunë.
   
3. Reflektoni për sjelljen tuaj
   A ka bullizëm në shtëpi? Si reagoni ju ndaj konflikteve? Fëmijët ndjekin shembullin tuaj.
   
4. Vendosni pasoja të përshtatshme dhe mundësi për përmirësim
   Vendosni kufizime kur është e nevojshme (si koha në rrjete sociale), por inkurajojini të kërkojnë falje dhe të përfshihen në mënyrë pozitive me bashkëmoshatarët. /UNICEF/